analysestorm ciara

Risicomijdend Nederland kon Ciara makkelijk hebben: schade valt mee

Aan de Sumatraweg in Rotterdam-Katendrecht is een heimachine omgevallen en op een wooncomplex terechtgekomen. Beeld Arie Kievit

Geen slachtoffers en de schade viel mee. Hebben we ons te druk gemaakt over storm Ciara die afgelopen dagen over Nederland raasde? Liever vooraf te veel waarschuwen dan achteraf verwijten krijgen, lijkt het devies.

De storm Ciara sloeg tegen de ruiten, blies wat bomen om en trok een paar daken naar beneden. Maar er vielen geen slachtoffers en de schade viel mee, zeker afgezet tegen de opwinding vooraf. Hebben we ons onnodig druk gemaakt? Of waren we simpelweg goed voorbereid? En is de nieuwe aanpak van stormen exemplarisch voor de risicoloze samenleving waar Nederlanders naar streven?

Ciara, de eerste storm met een eigen naam, was zeker zwaar, zeggen meteorologen en het KNMI. Op Vlieland werden windstoten van 129 kilometer per uur gemeten – wat als zeer zwaar en gevaarlijk geldt –  en ook aan de kust waren er windstoten van zo’n 120 kilometer per uur. ‘Eigenlijk verliep de storm precies zoals we hadden verwacht’, zegt meteoroloog Raymond Klaassen van Weerplaza. ‘We hebben tijdig gewaarschuwd en dat heeft er mede toe geleid dat er weinig ongelukken waren.’

Omdat het maandag nog flink waaide, komt het Verbond van Verzekeraars pas dinsdag met de schadecijfers. Interpolis turfde maandag rond het middaguur 1.400 meldingen: 300 procent meer dan gebruikelijk op een maandag. Het gaat vooral om omgevallen schuttingen en afgewaaide dakpannen. Zondag, toen Ciara het land binnenkwam, noteerde Interpolis al 600 schademeldingen.

De brandweer kreeg 5.071 meldingen binnen, vergeleken met 10 duizend op 18 januari 2018. Die donderdag woedde een van de tien zwaarste stormen sinds 1970. In vijf provincies gold code rood. De storm eiste twee levens, door vallende bomen en takken. Er kantelden 66 vrachtwagens, mede doordat chauffeurs volgens vakbond CNV onder druk gezet werden gezet om toch te rijden.

Geen files

Ciara arriveerde op zondag, en daarom was er betrekkelijk weinig schade: men hoefde de weg niet op. Grote evenementen waren er niet, de KNVB gelastte al het voetbal af, pretparken en dierentuinen sloten uit voorzorg de deuren en de ANWB adviseerde niet de weg op te gaan.

En dus stond er, ondanks de zware storm, niet eens een file. ‘Terwijl er toch af en toe een rijbaan moest worden afgesloten omdat er een boom was omgevallen’, zegt Arnoud Broekhuis, manager verkeersinformatie van de ANWB. ‘De drukte was te vergelijken met Eerste Kerstdag.’

Op zondag is er weinig vrachtverkeer – alleen leveranciers van levensmiddelen zijn op pad, volgens Transport en Logistiek Nederland. TLN verspreidde vrijdag al een flyer, vertaald in negen talen waaronder het Pools, Litouws en Roemeens, over de gevaren van rijden met extreem weer. De boodschap: de chauffeur bepaalt of hij wil rijden of niet.

Betere voorspellingen

Vergeleken met een paar decennia geleden kan het weer steeds beter worden voorspeld, wat leidt tot een andere sociale dynamiek. ‘Ik schreef op maandag een stuk over het naderende onstuimige weer in het weekend’, zegt Klaassen. ‘Dat werd meteen opgepikt. Er verschenen vervolgstukken, en weeramateurs gingen ermee aan de haal op de sociale media. Toen viel ook nog het woord ‘monsterstorm’, een term die wij meteorologen nooit zouden gebruiken.’

Ciara was  het meest besproken onderwerp op Twitter, een teken wellicht dat de naam aansloeg. Het KNMI hoopt dat zo’n naam ertoe leidt dat mensen zich bewuster worden van het gevaar van een storm en eerder actie ondernemen.

Het past in een veiligheidstrend die zich sinds de jaren negentig in Nederland ontwikkelt. ‘De nadruk komt steeds meer te liggen op preventie’, zegt rechtssocioloog Willem-Jan Kortleven, die een proefschrift schreef met de titel ‘Voorzorg in Nederland’. Er is sprake van een zichzelf versterkende spiraal, zegt hij. Omdat we steeds beter worden in het uitbannen van risico’s, verwachten we ook steeds meer dat we die risico’s kunnen vermijden.

‘De tolerantie voor schade is kleiner geworden’, zegt Kortleven. ‘En er is sprake van een indek-tendens. Dit heeft ook te maken met de juridisering van de samenleving. Er wordt sneller geclaimd. Daarom waarschuwen we liever vooraf te veel dan dat we achteraf het verwijt krijgen dat we er niets aan hebben gedaan.’

Mensen leggen de verantwoordelijkheid voor veiligheid steeds meer in handen van de overheid, zegt Kortleven, en dat leidt tot een grote druk op instanties. ‘Als je kijkt naar de reacties op de watersnoodramp in 1953, valt op dat er bijna niet naar de overheid werd gewezen als verantwoordelijke. Als zoiets nu zou gebeuren zou er veel meer aandacht zijn voor de rol van de overheid.’

‘Nederlanders willen graag weten wat hen te wachten staat’, zegt Broekhuis van de ANWB. ‘En als dan de beloofde storm uitblijft, hebben wij of het KNMI het gedaan. We doen het nooit goed, daar zijn we aan gewend.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden