RISICOLOZE DEGELIJKHEID

BIJ de eerste verjaardag van zijn kabinet mag Kok niet klagen. Het kabinet heeft een redelijk goede pers en verdient dat ook....

Het zit het kabinet ook mee. In de eerste plaats door de groeiende economie. Dat verlost het kabinet van de demotiverende extra bezuinigingsrondes, waar het vorige kabinet zo mee werd geplaagd. Juist omdat het Kok de vorige keer zo tegen zat, mag hij profiteren van de meevallers van nu.

In de tweede plaats omdat de oppositie in de Kamer geen rol van betekenis speelt. Het wordt langzamerhand zielig om Heerma bezig te zien. Terug van vakantie opende hij 'frontaal' de aanval op het jarige kabinet. In het NOS-Journaal constateerde hij zonder mededogen dat Bolkestein de politieke agenda bepaalde en dat PvdA en D66 de prijs voor de samenwerking in dit kabinet betaalden.

Ik probeerde mij voor te stellen hoe Wallage en Wolffensperger zich sidderend van de buis afwendden, beseffend dat ze deze slag niet meer te boven zouden komen. Ook het journaal verdient een compliment; zij waren er toch maar bij toen de leider van de grootste oppositiepartij dit schokkende nieuws de wereld in joeg. Weg komkommertijd, Heerma is terug.

Degelijkheid deugt, maar het moet niet ontaarden in een gedrag dat alle risico's ontloopt, ieder experiment vermijdt en slechts een visie binnen de oogkleppen van de dagelijkse werkelijkheid tolereert. Dat is met het kabinet-Kok toch een beetje het geval.

Er zit een solide ministersploeg maar een 'grand design' op welk gebied dan ook ontbreekt. Uiteraard moet een kabinet allereerst op de winkel passen en mag het zich niet in avonturen storten, maar tegelijkertijd moet het open staan voor nieuwe ontwikkelingen die een nieuwe aanpak vergen. Daarvan is bij het kabinet-Kok weinig sprake.

Of het nu het milieubeleid betreft, de aanpak van de drugsverslaving en daarmee samenhangende criminaliteit, de volksgezondheid, bestuurlijke vernieuwing, de omroep, nergens is tot nu toe sprake van een inspirerende nieuwe aanpak.

Volgend jaar, zo is afgesproken, zal het jaar zijn van de discussie over een fundamentele herziening van het sociale zekerheidsstelsel. Dan is het erg verleidelijk om de gunstige conjunctuur te gebruiken om echte radicale keuzen te vermijden en te volstaan met marginale aanpassingen. Waarmee het probleem in feite zou worden doorgeschoven naar een volgende periode. Want hoe dan ook: het huidige stelsel is in een vergaand geïndividualiseerde samenleving met steeds verdergaande flexibilisering en veranderingen in het produktieapparaat, op den duur niet houdbaar.

Tot dusver vormde de vakbeweging een van de grootste belemmeringen om tot een echte herziening van het stelsel te komen. Het beleid kwam erop neer: we willen houden wat we hebben en als de regering er iets aan af doet, proberen we dat via de cao's weer te herstellen. Dat niet iedereen in de vakbeweging lijdt aan dat immobilisme bewijzen Jos Huber (AbvaKabo), Jo Urlings (Industriebond FNV) en Kris Douma (Voedingsbond FNV) in een helaas onleesbare nota onder de ook al niet pakkende titel Projectvoorstel drielagenmodel Sociale Zekerheid.

In het voorstel, dat zij als beleidsmedewerkers op eigen titel doen, is gekozen voor een 'basisstelsel'. Iedereen die zich meldt voor de arbeidsmarkt krijgt een vaste uitkering ter hoogte van de helft van het huidige wettelijk minimumloon. Aanvullende uitkeringen in geval van ziekte, werkloosheid of arbeidsongeschiktheid moeten vervolgens worden geregeld per cao of, voor wie nog meer wil, via een individuele inkomensverzekering.

Het aantrekkelijke van het voorstel is dat het is aangepast aan een moderne geïndividualiseerde samenleving en een geflexibiliseerd produktieapparaat en dat het de arbeidsparticipatie en het werken in deeltijd bevordert. Het voorstel bevat nog veel keuzemogelijkheden. Dat is maar gelukkig ook, want de opstellers hebben aan de eenvoud van hun voorstel geen hoge prioriteit gegeven.

Of dit verfrissende voorstel binnen de FNV veel kans maakt betwijfel ik. In het FNV-magazine van 20 augustus wordt het bijvoorbeeld ten onrechte geïntroduceerd als een pleidooi voor een basisinkomen, met de kanttekening dat daarvoor nooit een meerderheid binnen de FNV heeft bestaan.

In dat artikel worden op voorhand al zoveel mogelijk bezwaren tegen het voorstel verzameld. Die bezwaren worden niet afgezet tegen de bezwaren die kleven aan het handhaven van het huidige stelsel.

Wat ook binnen de FNV met het voorstel gebeurt: politieke partijen, met name de PvdA, zouden er goed aan doen het serieus te nemen. Het zou het kabinet de mogelijkheid geven een wezenlijke oplossing te vinden voor een wezenlijk probleem.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden