nieuws

Risico’s gaswinning onder Waddenzee vanuit Ternaard onvoldoende onderzocht

De milieueffecten van gaswinning onder de Waddenzee vanuit het Friese dorp Ternaard zijn onvoldoende onderzocht om een vergunning voor de boring voor af te geven. Tot die conclusie komt de Commissie m.e.r., het onafhankelijke orgaan dat in opdracht van de overheid de eerder gemaakte Milieueffectrapportage toetst.

Jean-Pierre Geelen en Jurre van den Berg
Op de dijk bij Ternaard. Beeld Harry Cock / de Volkskrant
Op de dijk bij Ternaard.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

De rapportage over Ternaard, die is opgesteld in opdracht van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) door ingenieursbureau Arcadis, is volgens de commissie kwalitatief onder de maat. Er ontbreekt ‘essentiële informatie’ over onder meer de effecten op diepe bodemdaling en op de natuur en broedvogels in het gebied.

De NAM wil vanaf het vasteland bij het Noord-Friese dorp Ternaard een gasveld onder de Waddenzee aanboren. Daar zou zo’n 7,5 miljard kubieke meter aardgas te winnen zijn, de helft van wat Nederlandse huishoudens in een jaar verstoken.

Kwetsbaar natuurgebied

Dinsdag debatteert de Tweede Kamer over het voornemen. Dat is omstreden, vooral omdat de Waddenzee een kwetsbaar natuurgebied is met de status van Natura2000 en UNESCO Werelderfgoed. Demissionair minister Stef Blok van Economische Zaken en Klimaat (EZK) zegt echter geen juridische mogelijkheden te hebben om de aanvraag te weigeren, mede omdat er al in 1969 een vergunning voor de gaswinning is verleend.

null Beeld

Bovendien zal aardgas, ondanks de Nederlandse ambitie de energieopwekking te verduurzamen, volgens de minister de komende jaren ‘noodzakelijk blijven voor levering van warmte aan de industrie en de gebouwde omgeving’.

Er is veel kritiek op het plan om onder de Waddenzee te boren: natuurorganisaties vrezen schade aan flora en fauna. Maar volgens Blok zijn op de korte termijn geen nadelige gevolgen voor de natuur te verwachten, mede vanwege de toepassing van de hand-aan-de-kraan-aanpak. Dat betekent dat de NAM de gaswinning aanpast of zelfs staakt als er schade optreedt aan de natuur.

Onvoldoende

De commissie m.e.r. vindt het rapport over de boring vanaf Ternaard onvoldoende toegankelijk voor besluitvormers en belanghebbenden, onvoldoende actueel en onvolledig. Volgens de commissie ontbreekt op acht punten essentiële informatie.

Zo ontbreekt een gedegen uitleg over de geologische opbouw van de zeebodem boven Ternaard. Daardoor kan niet goed worden voorspeld of en in welke mate gasboringen tot bodemdaling zullen leiden. Ook over de kleine kweldergebieden ‘t Skoar en de kwelder bij Wierum is te weinig bekend. Omdat die gevoelig zijn voor versnelde zeespiegelstijging, kan bodemdaling daar een groot effect hebben. De milieueffectrapportage (mer) moet volgens de commissie de worstcasescenario’s schetsen en alternatieven bieden.

De NAM wil vanaf het vasteland bij het Noord-Friese dorp Ternaard een gasveld onder de Waddenzee aanboren. Dat leidde al tot felle protesten.  Beeld ANP
De NAM wil vanaf het vasteland bij het Noord-Friese dorp Ternaard een gasveld onder de Waddenzee aanboren. Dat leidde al tot felle protesten.Beeld ANP

Ook vindt de commissie dat de rapportage onvolledig is bij het in beeld brengen van de gevolgen van de aardgaswinning en de geluidsverstoring door gasboringen voor broedvogels in de Waddenzee. De aanwezigheid van soorten als huismus, patrijs, buizerd en sperwer valt volgens de commissie niet uit te sluiten, maar is niet onderzocht. Er zou uitgebreider geïnventariseerd moeten worden welke vogels in het gebied voorkomen en of verstoring dreigt.

Stikstofuitstoot

Verder ontbreekt informatie over de stikstofuitstoot van het extra scheepverkeer van onder meer baggerschepen bij de voorbereidingen van de gasboringen. ‘De bron van depositie (het baggerschip) is dan vlakbij de (nu al overbelaste) Natura2000 (duin)gebieden op Ameland en Schiermonnikoog’, aldus de commissie. Meer informatie, ook over maatregelen om de stikstofuitstoot te beperken, is ook hier nodig.

De commissie schrijft zich ervan bewust te zijn dat de voorgenomen gaswinning bij Ternaard onder een vergrootglas ligt in het politieke en maatschappelijke debat. Zij hecht er daarom aan ‘te onderstrepen dat zij geen oordeel uitspreekt over het Ternaard project, bijvoorbeeld in relatie tot de energietransitie of überhaupt over de (on)wenselijkheid van de gaswinning zelf.’

Extra advies

De Tweede Kamer drong er bij de minister op aan extra advies in te winnen over gaswinning onder de Waddenzee. Juristen van de Rijksuniversiteit Groningen en de Waddenacademie concludeerden dat de Mijnbouwwet Blok geen uitweg meer biedt om de boringen bij Ternaard tegen te houden. Maar zijn collega-minister Schouten van Landbouw en Natuur kan dat volgens hen wel, met de Natuurbeschermingswet in de hand.

‘Die ruimte is er’, zei hoogleraar Kees Bastmeijer, portefeuillehouder Natuur en Recht bij de Waddenacademie onlangs tegen de Volkskrant. ‘Bij twijfel over nadelige gevolgen voor het gebied móét ze zelfs ‘nee’ zeggen.’

Sinds de jaren 80 wordt op diverse locaties onder de Waddenzee gas gewonnen. Een definitief besluit over gaswinning bij Ternaard valt niet eerder dan volgend jaar maart, zei demissionair minister Blok eerder. Hij benadrukte ‘dat gaswinning onder de Waddenzee alleen wordt toegestaan wanneer dit veilig kan voor mens en milieu en gewaarborgd is dat er geen schade ontstaat aan de natuur.’ Hij kondigde aan het MER-advies in de besluitvorming te betrekken.

Vorige week werd een ander omstreden project in de Waddenzee na veel maatschappelijke en wetenschappelijke kritiek op de lange baan geschoven. Een stroomkabel voor de aansluiting van een windpark in de Noordzee zou dwars door Schiermonnikoog getrokken worden. Daar is voorlopig van afgezien.

Reactie NAM

‘De Commissie oordeelt niet dat de opgenomen informatie onjuist is, maar dat deze op onderdelen op dit moment nog onvoldoende is’, aldus de NAM. ‘De beoordeling door Commissie, en dan met name de punten waarop aanvullende informatie gevraagd wordt, draagt wat de NAM betreft positief bij aan een afgewogen besluit op de vergunningsaanvraag. Daarmee heeft het advies een belangrijke waarde voor het borgen van de belangen van de Waddenzee de ontwikkeling van dit gasveld.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden