Nieuws Explosie melkveestal

Risico op ontploffing bij emissiearme stalvloeren al jaren bekend

Dat emissiearme stalvloeren een groter risico met zich meebrengen op een explosie, zoals onlangs in Markelo, is al sinds 2016 bekend. Toch zag boerenorganisatie LTO geen reden dit te melden aan de achterban. Het verhoogde ontploffingsrisico werd ook niet genoemd in het Actieplan Brandveilige Veestallen 2018-2022, dat voortvloeit uit het regeerakkoord.

Beeld Marcel van den Bergh

In een intern rapport schreef de Brandweeracademie in 2016 dat onder emissiearme vloeren mestgassen zich door gebrek aan natuurlijke ventilatie ophopen. ‘Hierdoor is er een grotere kans op explosie of ontbranding.’ Volgens betrokkenen bij bovengenoemd actieplan vallen incidenten met mestgassen, zoals ontploffingen, desondanks niet onder het actieplan, omdat ze doorgaans niet gepaard gaan met grote branden.

Het ‘ontbranden’ waarover de Brandweeracademie destijds schreef, moet gelezen worden als een ‘kortstondige steekvlam’, zegt Evert-Jan van Veldhuizen, die namens de brandweer betrokken is bij het actieplan. ‘Een stalbrand, zoals we die kennen van televisie met grote zwarte rookpluimen, is een heel ander vraagstuk. In Markelo waren onze brandweerlieden dan ook niet meer dan hulpverleners.’

De Land- en Tuinbouworganisatie (LTO) werd drie jaar geleden op de hoogte gebracht over de risico’s met de vloeren, maar deed er niets mee omdat ‘de brandweer niet duidelijk kon maken hoe groot de risico’s zijn en wat we ertegen kunnen doen’, zegt Herman Litjens van LTO. ‘Bovendien gaat het om door de overheid erkende systemen om ammoniakuitstoot te beperken.’ LTO juicht toe dat naar aanleiding van de explosie in Markelo verzekeraar Univé onderzoek gaat doen. Het Landbouwministerie gaat vanwege het incident ‘met de melkveesector en de stallenbouwbranche overleggen welke maatregelen nodig zijn om de veiligheid te garanderen, zoals het opstellen van instructies’.  

13 koeien dood

Door de explosie in de stal in het Twentse dorp werd vorige maand de vloer onder 24 melkkoeien weggeslagen. Zij kwamen in hun eigen mest terecht. De brandweer wist elf van de dieren te redden van de verdrinkingsdood. De Markelose boer zegt zeker te weten dat de ontploffing is ontstaan door zijn vorig jaar geïnstalleerde vloer, een vereiste om een vergunning te krijgen voor de bouw van zijn nieuwe stal.

Melkveehouders zijn al enkele jaren verplicht een emissiearme vloer te leggen in nieuwe stallen, waarbij de ontlasting voortdurend van de stalvloer wordt gehaald om de ammoniakuitstoot te verminderen. De Universiteit Wageningen becijferde in 2016 dat bijna 20 procent van het rundvee duurzaam wordt gehouden. Het is niet bekend of eerder explosies zijn ontstaan door emissiearme vloeren. Voor het Verbond van Verzekeraars, ook betrokken bij het Actieplan Brandveilige Veestallen 2018-2022, hadden ontploffingen in ieder geval geen prioriteit, omdat ze weinig voorkomen in stallen.

Mestputten hebben altijd al het risico gehad dat er gevaarlijke gassen ontstaan. Bijvoorbeeld dat gassen vrijkomen bij het roeren in de mest, of als de mest eruit wordt gehaald. In 2013 raakten drie mannen bedwelmd in het Friese Makkinga, waarna ze in de mestsilo vielen en overleden.

LTO hoopt uit dat door het aangekondigde onderzoek duidelijk zal worden of de ontploffing in Markelo voorkomen had kunnen worden met een traditionele vloer. ‘Als straks blijkt dat het gevaar van de emissiearme vloeren groot is, dan gaan we er alsnog over communiceren.’

In een eerdere versie van dit artikel stond dat Univé onderzoek gaat doen naar de explosierisico's bij emissiearme vloeren. Zij doen echter alleen onderzoek naar de stalvloer in Markelo, waar vorige maand de explosie plaatsvond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden