Rijzende ster in Republikeins kamp

Herman Cain, ooit baas van de keten Godfather's Pizza, is de man van dit moment. Volgens de jongste peiling van The Wall Street Journal en NBC is hij thans de belangrijkste kanshebber om straks de uitdager van Obama te worden in de presidentsverkiezingen.

NEW YORK - Eerdere koplopers waren projectontwikkelaar Donald Trump, Michele Bachmann van de Tea Party en gouverneur Rick Perry van Texas. Allemaal glorieerden zij tijdelijk als 'de kandidaat van de week' om vervolgens weer weg te zakken.


De Republikeinse kiezer is als een wanhopig twijfelende klant in een schoenenwinkel. Van een bepaalde schoen weet hij dat die goed zit, maar het model is saai. De dozen stapelen zich op in de zoektocht naar iets spannenders. Uitgeprobeerd werden een vastgoedmiljardair die overal naar hemzelf vernoemde kantoortorens bouwt, een godvruchtige moeder van vijf kinderen en een boerenzoon die zegt ooit tijdens het joggen een coyote te hebben doodgeschoten. Het werd niets. Nu is het de beurt aan een volkse pizzamagnaat die iedereen 9 procent belasting op een pak melk wil laten betalen.


De meest constante kandidaat is Mitt Romney, oud-gouverneur van Massachusetts. Als hij zelf niet op kop gaat, is hij doorgaans nummer twee. De verwachting groeit dat hij vanwege een goed gevulde kas en efficiënte campagnestaf uiteindelijk de tegenstander van Obama zal worden. Maar voordat het zover is, lijken veel Republikeinse kiezers eerst elke mogelijke andere kandidaat te willen uitproberen, zo weinig enthousiasme maakt de vroegere management consultant Romney bij hen los.


Die kandidaat is nu Herman Cain. Sommigen zien in hem de zoveelste bevlieging van het zoekende Republikeinse electoraat, maar anderen nemen zijn recente opkomst serieus. Hij is de beste spreker van alle kandidaten. Als voormalig Baptistisch dominee en presentator van een talkshow op de radio heeft hij geleerd duidelijk en enthousiasmerend te spreken. Hij is een nieuw gezicht, heeft nooit eerder aan verkiezingen meegedaan en sluit daardoor van alle kandidaten het beste aan bij de afkeer van 'Washington' in een deel van de Republikeinse achterban. Hij is populair bij de Tea Party en bij evangelische christenen.


Maar het allerbelangrijkste is dat Herman Cain een PLAN heeft. Hij wil alle bestaande federale belastingen afschaffen en vervangen door een vlaktaks: iedereen betaalt 9 procent belasting over zijn inkomen, bedrijven betalen ook allemaal 9 procent en over elk product dat de consument koopt, wordt 9 procent belasting geheven. 9-9-9 noemt Cain zijn plan, en hoewel zijn tegenstanders al de grap hebben gemaakt dat de naam lijkt op de prijs van een pizza, herhaalt hij het zo vaak (níne-níne-níne) dat hij niet alleen een plan heeft maar ook een slogan.


Zowel links als rechts heeft kritiek. Conservatieven vinden dat hij met de invoering van een landelijke belasting op consumptie de kat op het spek bindt. Er wordt een nieuwe inkomstenbron gecreëerd voor een aan belastingen verslaafd Washington, zo heet het. Van progressieve zijde wordt opgemerkt dat het plan denivellerend werkt, omdat de werkende armen en de middenklasse een belasting van 9 procent moeten gaan betalen over alledaagse producten zoals brood en melk.


Ondanks deze tegenwerpingen spreekt Cains aanpak kennelijk aan, gezien zijn spectaculaire stijging in de peilingen. Volgens experts heeft dat mogelijk te maken met het feit dat hij niet zoals zijn concurrenten vooral bezig is in te hakken op Obama of op elkaar.


De conservatieve commentator Erick Erickson zei na een recente overwinning van Cain in een niet-bindende stemming in Florida: 'Zij stemden voor Herman Cain omdat hij niet strijdt tégen Barack Obama maar vóór een Amerika waarin hij gelooft (...). Mensen houden van Herman Cains optimisme. Zij houden van zijn visie. Zij houden van zijn 9-9-9-plan.' Columniste Peggy Noonan van The Wall Street Journal prees hem omdat er eindelijk iemand iets fundamenteels doet.


Maar de grote vraag blijft of Cain het momentum weet vast te houden. De zwarte zoon van een portier en een schoonmaakster, die wiskunde studeerde en een succesvol zakenman en directeur van de centrale bank van Kansas werd, heeft ook nadelen. Hij heeft geen politieke ervaring en weinig campagnegeld. En hoewel zijn directheid verfrissend is, kreeg hij ooit veel kritiek omdat het volgens hem aan werklozen zelf te wijten was dat ze geen werk hadden.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden