liveblog hitte

Rijkswaterstaat waarschuwt: het kan glad worden morgen

Nederland zucht onder een superhittegolf. Vannacht was het met 23,6 graden in De Bilt de warmste nacht ooit gemeten, maar het warmterecord van 38,6 werd overdag niet overtroffen. Het kwik kwam tot nu toe niet boven de 38,1 uit.

Nog een winters fenomeen: strooiwagens werden deze week ingezet tegen smeltend asfalt. Foto ANP

27/07 19.31 uur

Rijkswaterstaat waarschuwt voor gladheid (ja, echt)

Weggebruikers moeten zaterdag rekening houden met lokale gladheid tijdens de regenbuien die worden verwacht. Rijkswaterstaat roept daarom automobilisten die zaterdag door de regen rijden op hun snelheid aan te passen en voldoende afstand te houden.

Tijdens de lange periode van droogte hebben zich vuilresten op het wegdek opgehoopt. ‘Als dit zich mengt met regenwater, kan een gladde laag op het asfalt ontstaan’, aldus Rijkswaterstaat.

Sinds halverwege juni is op meerdere plekken in het land geen noemenswaardige neerslag meer gevallen. ‘Daardoor hebben vuilresten als olie en rubber niet de kans gehad van het wegdek af te spoelen’, legt Rijkswaterstaat uit. Tijdens de verwachte buien van zaterdag kan het daarom spekglad worden door aquaplaning. Maar als het dan meteen even flink ‘doorplenst’, zijn de vuilresten snel weer weg, aldus de organisatie.

Overigens geldt de waarschuwing niet voor alle delen van het land: in het zuidoosten, zuiden en zuidwesten vielen de laatste dagen lokaal al flinke buien, dus de weg is daar al ‘schoon’.

Om ouderen van een zorgcentrum in het Rotterdamse Crooswijk wat verkoeling te bieden, is er een strandje voor ze aangelegd. Foto Jerry Lampen

27/07, 17.11 uur

Hittedier met hanenkam

Het is een idyllisch plaatje. Jolijn Santegoeds (40), een opvallende verschijning met haar regenboogkleurige hanenkam, en haar zojuist gearriveerde Japanse vriendin Kasumi Ito (27) zitten onder een rijk bedeelde treurwilg. In het Anne Frankplantsoen in Eindhoven is het ondanks de vele schaduwplekken die de bomen bieden opvallend rustig. Zojuist klonk er nog een plons. ‘Iemand dook in het water hierachter en riep kouuuud’, zegt Jolijn. Ze is een hittedier. Zelfs met skates aan haar voeten vindt ze het prima uit te houden. ‘Ik skate al twintig jaar. Dit is mijn tweede natuur. En je pakt ook nog een lekker briesje mee.’

Haar Japanse gast hoort het verlegen aan. Ze heeft het best warm, glimlacht ze. ‘Maar in Japan is het nu nog heter, bijna 40 graden. Heel ongebruikelijk.’

Jolijn Santegoeds en haar Japanse vriendin Kasumi Ito. Foto Irene de Zwaan

27/07, 16.55 uur

Hitterecord (nog) niet verbroken

Eén record is vrijdag niet gehaald: dat van de hoogste temperatuur ooit in ons land gemeten. De meting van 38,6 graden die de lokale huisarts Jan Thate op 23 augustus 1944 deed in Warnsveld, bij Zutphen, is nog steeds de hoogste. 

Het warmst was het vrijdagmiddag in het Zeeuwse Westdorpe. Het kwik steeg daar naar 38,1 graden, maar door verschillende onweersbuien is de temperatuur intussen gezakt naar een graad of 27, zegt een woordvoerder van Weeronline. Hij denkt dat de 38,6 graden nergens meer wordt gehaald, tenzij de wind gaat liggen. Tot 18.00 uur kan de temperatuur in theorie nog oplopen’, zegt hij.

Voor zaterdag worden buien verwacht, gevolgd door zonnige perioden. De maxima liggen dan een stuk lager, maar het blijft zomers. (bron: ANP)

27/07, 16.10 uur

Sightseeing in Eindhoven

‘Bijna 38 graden? In Portugal is het soms 42 graden. Dit stelt niets voor.’ Tomás is niet onder de indruk van de hitte in Nederland, evenals zijn vrienden. Ze maken deel uit van een opvallende groep die vandaag door Eindhoven struint. De sjaaltjes rond hun nek verraden het een en ander: dit zijn scouts. ‘Wij zijn roverscouts (leeftijd: 16 tot 22 jaar) uit heel Europa’, legt een mondige Italiaanse uit. Ze zijn in Nederland voor het internationale scoutingevenement Roverway. Vandaag staat sightseeing in Eindhoven op het programma. Dat de stad zucht onder een hittegolf gaat aan hen voorbij. Ze zijn vooral blij dat de zon schijnt. Tomás: ‘Ik heb allemaal truien met lange mouwen in mijn tas omdat ik hoorde dat het altijd regent in Nederland. Maar die heb ik voor niets meegenomen.’

De roverscouts. Foto Irene de Zwaan

27/07, 16.01 uur

Wel onweer, geen verkoeling

Zomers onweer kondigt meestal het einde aan van een warme periode, maar deze hittegolf liet zich door geen bui verdrijven. Hoe kan dat?

Meestal ontstaan onweersbuien aan het einde van een warme, benauwde dag. Daarna is het doorgaans wat koeler, omdat de wind na een bui van oost naar west draait. Koelere lucht vanaf de Atlantische Oceaan vervangt dan warme lucht vanaf het continent.

In delen van Zuidwest-Nederland was het donderdag noodweer: in Rotterdam was zelfs een dode te betreuren door een omgevallen boom. Toch is het ook in deze stad vandaag weer ruim boven de dertig graden.

‘De regen en onweer werden donderdag veroorzaakt door een zogenaamd thermisch laag’, zegt Christian Versloot van bliksemdetectie.nl. ‘Een thermisch laag is een plaatselijke stijging van warme lucht. Als er tegelijkertijd sprake is van onrust in de atmosfeer, kan zo’n laag veel neerslag en onweer met zich meebrengen.’ Het hardnekkige hogedrukgebied boven het Europese vasteland werd daar echter niet door beïnvloed, waardoor de wind ook vandaag nog uit het warme oosten komt.

Overigens gaat de weersituatie in het weekend toch veranderen. Zaterdag gaat het op veel plaatsen regenen en soms onweren. Omdat de wind hierna naar het westen draait, komt er koelere lucht vanaf de oceaan naar ons toe. Het wordt dan iets minder warm.

27/07, 15.27 uur

Vrijdagmiddagborrel

Om 14.45 uur was het in Eindhoven 35,6 graden. Hoog tijd voor een vrijdagmiddagborrel, vinden Roy van der Heijden (42), Marcel Reimert (56) en Christian Verhoeven (38). Ze zitten op een terras in het Stratumseind, het bruisende uitgaanscentrum van Eindhoven. Shotjesbarretjes en kebabzaken wisselen elkaar af. De heren op het terras leven van de horeca. Marcel en Roy runnen Tante Kees, een huiskamerrestaurant. En Christian is eigenaar van Club Rouge, een burlesque bar waar danseressen de kunst van de verleiding tonen.

Over een paar uurtjes moeten ze aan de bak. ‘Met dit weer is het heel rustig’, zegt Roy. ‘Maar gelukkig hebben we voor vanavond gasten van een crematie. We zeiden net al grappend tegen elkaar: die kan dan mooi op het terras plaatsvinden.’ 

Christian hoopt op veel gasten vanavond, maar zit nog wel met een probleempje: ‘Een van de airco's heeft het begeven.’ Het belooft dus een hete nacht te worden, vooral voor de dansende dames. Maar gelukkig heeft Roy de gouden tip: ‘Deel gewoon waterijsjes uit, keilekker toch!’

Roy van der Heijden (42), Marcel Reimert (56) en Christian Verhoeven (38) op een terras in het Stratumseind. Foto Irene de Zwaan

27/07, 15.05 uur

Onze man in Warnsveld, de warmste Nederlandse plaats ooit (nog wel)

Volkskrantverslaggever Tjerk Gualthérie van Weezel is in Warnsveld, waar op 23 augustus 1944 een temperatuur van 38,6 graden werd gemeten. Hij bevindt zich schuin tegenover het doktershuis waar de lokale huisarts Jan Thate destijds zijn befaamde meting deed.

Hoe is het daar?

Warm. En rustig. Er loopt amper iemand over straat.

Wat was Jan Thate (1906-1995) voor een man?

Een fanatiek baasje, zo wist zijn zoon Henk Thate mij te vertellen. Jan was huisarts, maar zat in de oorlog in het verzet. Hij maakte tekeningen van waar de Duitse troepen zich ophielden en speelde die door. En hij was dus een fervent meteoroloog. Zijn zoon vertelde me ook dat Jan tijdens zijn studie in Leiden een passie voor sterrenkunde ontwikkelde. Dan is de stap naar meteorologie snel gemaakt. Verder was hij amateurarcheoloog en maakte hij aquarellen. Jan Thate is een lokale held, er is zelfs een plantsoen naar hem vernoemd.

Landelijke bekendheid geniet Thate door zijn meting, toch?

Klopt. Toen de meting werd gedaan, was het nog niet duidelijk dat het om een record ging. In de oorlog mocht je meetgegevens niet delen of verspreiden, vertelt Henk. Dat hadden de Duitsers verboden. Als je voorspelde dat er een storm op komst was, dan zou je er militair iets mee kunnen doen.

De oude recordmeting was pas rond 7 uur ’s avonds. Er is trouwens wel wat te doen rond die meting. Meteoconsult heeft hem twee jaar geleden in twijfel getrokken: zo’n amateur in een tuin, is dat wel betrouwbaar? Het KNMI zegt dat het een officieel meetpunt was, dus dat het staat. Meteoconsult heeft dat later erkend. Maar Henk Thate wordt woedend als je hem ernaar vraagt. Hij vond het heel slordig dat Meteoconsult het in twijfel trok.

Wat zou Henk Thate ervan vinden als het record van zijn vader vandaag wordt gebroken?

Hij zou het bijzonder jammer vinden. Volgend jaar staat het record 75 jaar. Hij wil het gaan vieren met zijn twee broers en zijn zus. Waar? Dat weet hij nog niet. Misschien in het naar hun vader vernoemde plantsoen.

27/07, 14.54 uur

Superhittegolf

De door Weeronline aangekondigde superhittegolf in het Limburgse Arcen is inmiddels al een tijdje een feit. In Arcen is het sinds vrijdagmiddag al drie dagen warmer dan 35 graden geweest en ook nog eens twee dagen warmer dan 30 graden.

De superhittegolf in Arcen ziet er als volgt uit:

23 juli: 31,4 graden

24 juli: 34,0 graden

25 juli: 35,1 graden

26 juli: 38,2 graden

27 juli: 35,9 graden (om 14.50)

27/07, 14.25 uur

Ondertussen in Eindhoven

‘Met dit warme weer hebben we extra flesjes water ingeslagen voor mensen die hier tussen de middag soep komen eten.’ Aan het woord is Laurens Mulkens, beheerder van de Catharinakerk in Eindhoven. Hij loopt door de donkere imposante ruimte met prachtige glas-in-lood-ramen richting een glazen deur. Daarachter bevindt zich het Open Huis. ‘Voor alleenstaanden, dak- en thuislozen,’ legt hij uit, terwijl hij een flesje koud water uit de koelkast serveert.

‘Dit is het meest laagdrempelige inloophuis van Eindhoven,’ aldus Loes Laurense, die 35 vrijwilligers coördineert. Ze veegt met een nat washandje de zweetdruppels van haar voorhoofd. Het is twee uur, de gasten hebben hun lunch net op. Hitte of niet, ook vandaag werd er soep geserveerd. ‘Lekker zout, dat is alleen maar goed’, zegt Laurense. 

Loes Laurense met twee gasten van het inloophuis en nog een vrijwilliger. Foto Irene de Zwaan

27/07, 14.15 uur

Temperaturen lopen op

De temperaturen bij de officiële meetstations van de KNMI komen steeds dichter bij het record van 38,6 uit Warnsveld in 1944. In het Zeeuwse Westdorpe was het rond half twee al even 37,5 graden, maar ook in Eindhoven, Gilze Rijen en Arcen lopen de temperaturen op. De temperaturen schommelen wel, soms is er een uitschieter en dan kan de hitte weer iets wegzakken. Luchtstroming, bewolking en en zonnekracht zijn van invloed. Ook als de zon weer gaat zakken is later in de middag nog altijd een record haalbaar. De hitte in Arcen op donderdag bereikte pas na vijf uur de 38,2 graden. Het oude record in Warnsveld werd pas rond zeven uur in de avond behaald. 

27/07, 13.46 uur

Kans op hittegolf in Nederland meer dan verdubbeld

Het zou zomaar kunnen dat we volgend jaar opnieuw een hittegolf hebben: de kans op een hittegolf in delen van Noord-Europa, waaronder Nederland, is door klimaatverandering meer dan verdubbeld. Dat maakten klimaatonderzoekers van het internationale samenwerkingsverband World Weather Attribution (WWA), waartoe ook het KNMI behoort, net bekend. 

27/07, 13.29 uur

Voetenbadje

Grand Café Centraal op de Markt in Eindhoven trakteert haar gasten op een verkoelend voetenbadje. Voor de vriendinnen Rowan (27), Sandra (29), Lisanne (29) en Daniëlle (29) reden om hier op het terras neer te strijken. De dames uit Alkmaar zijn een weekendje weg. Dat het in Eindhoven 35 graden zou worden, hadden ze niet voorzien. ‘We hadden nu ook op het strand bij Wijk aan Zee kunnen liggen’, gniffelt Daniëlle.

Wat zijn de plannen voor dit weekend? ‘Vooral zo weinig mogelijk doen’, zegt Sandra. Overdag althans. Vanavond gaan ze stappen. Hitte of niet. ‘Dat moet gewoon’, klinkt het vastberaden.

Het geplande uitstapje voor morgen – de sauna – slaan ze maar even over. Rowan: ‘Die sauna hebben we nu al.’ 

Vriendinnen Rowan (27), Sandra (29), Lisanne (29) en Daniëlle (29) uit Alkmaar zijn een weekendje weg in Eindhoven. Foto Irene de Zwaan

27/07, 12.38 uur

Ook het spoor heeft het zwaar

Door de extreme hitte heeft ProRail de handen vol aan spoedreparaties aan het spoor. Afgelopen nacht moest de spoorbeheerder twintig stukken rail repareren die waren kromgetrokken door de warmte. Door het kromtrekken van rails ontstaan ook seinstoringen, zo bevestigde een woordvoerder berichtgeving hierover aan RTL Nieuws .

‘Het spoor heeft het zwaar met deze hitte, bij 80 graden kunnen de rails uitzetten en knikken’, aldus de woordvoerder. Reizigers kunnen de komende dagen volgens hem last hebben van vertragingen als gevolg hiervan. Maar ProRail voorziet geen heel grote storingen. ‘We zijn hierop voorbereid en hebben extra monteurs om de problemen snel op te lossen.’

Het verbuigen van de spoorrails door hitte, zogenoemde ‘spoorspatting’, komt volgens de zegsman wel vaker voor.

27/07, 10.38 uur

De superhittegolf komt eraan! 

Er is een nieuwe term op komst. De superhittegolf. Zeer waarschijnlijk wordt die vandaag nog gelanceerd door Weeronline. 

‘Als de temperatuur vanmiddag bij weerstation Arcen boven de 35 uitkomt, dan is sprake van een bijzondere situatie’, zegt meteoroloog Jaco van Wezel van Weeronline. ‘Vijf dagen op rij is het boven de 30 graden en drie dagen boven de 35. Daar is nog geen officiële term voor en die willen we graag in het leven roepen. De ene hittegolf is de andere niet. Dus bij dezen: de superhittegolf.’

Arcen, een plaatsje in Limburg, was gisteren met 38,2 graden de warmste plek van Nederland. 

27/07, 8.46 uur

Wordt het de warmste dag ooit?

Het wordt spannend vandaag: gaat het warmterecord uit 1944 eraan? Volgens Weeronline spant het erom.

38,6 graden..

Dat noteerde huisarts Jan Thate uit Warnsveld op 23 augustus 1944 in zijn weerboekje. Thate was naast een bevlogen amateursterrenkundige – hij bouwde eigenhandig een sterrenkijker – ook officieel waarnemer van het KNMI. Zijn notitie ging de boeken in als hoogste temperatuur ooit gemeten in Nederland.

De verwachtingen voor vrijdag gaven rond 08.30 uur een hoogste temperatuur  van 38,7 aan, bij Eindhoven. Die verwachtingen worden om de zoveel uur herberekend. Om 07.30 uur was de verwachting nog 38,8 graden.

27/07, 7.56

Warmste nacht 

De nacht van donderdag op vrijdag was de warmste nacht ooit gemeten. In De Bilt was het 23,6 graden, een officiële tropennacht. Volgens Weeronline stond het record voor de minimumtemperatuur in De Bilt (het hoofdmeetstation in ons land) op 20,8 graden en dat was op 9 augustus 2004.

In Deelen in Gelderland was het nog warmer, met aan het eind van de nacht 24,4 graden. Weeronline stelt dat het warmterecord komende nacht mogelijk opnieuw wordt verbroken. Meteorologen spreken van een tropennacht als de temperatuur op het koudste moment van de dag op 20,0 graden of hoger is uitgekomen.

27/07, 8.06

Kinderen bevrijd uit auto’s

De politie heeft donderdag twee kinderen bevrijd uit een snikhete auto die geparkeerd stond bij een supermarkt in het Zuid-Hollandse Ter Aar. De vader, een 38-jarige man uit Kaag en Braassem, is aangehouden.

Ook in Assendelft in Noord-Holland kreeg de politie melding van een kindje dat in een auto was achtergelaten. ‘Het kindje was niet goed aanspreekbaar en bezweet van de hitte’, aldus de politie op Facebook. Melders worden bedankt voor hun alertheid. Na controle door ambulancepersoneel maakte het kindje het weer goed. 

Beide incidenten zijn gemeld bij Veilig Thuis, het advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.