Rijke glamourboy uit de race Ruzie rond de verkiezingswaarnemers

Oligarch Michail Prochorov, het 'nieuwe gezicht' bij de Doemaverkiezingen van december, is buiten spel gezet in een 'Kremlincoup'. 'Nu besef ik wat een politiek monopolie betekent.'

MOSKOU - Tegen het decor van de Russische Academie van Wetenschappen, een prachtig voorbeeld van futuristische Sovjet-architectuur, loopt Alla Poegatsjova statig de trap op naar de conferentiezaal. Gevolgd door vijftien over elkaar tuimelende cameralieden, want de levende legende Poegatsjova is Rusland's ultieme popdiva - een perfecte mix van smakeloosheid en emotie.

Zij is niet de enige ster die aanwezig is bij het koningsdrama dat zich hier afspeelt. Ook de rockmuzikant Andrej Makarevitsj en de acteur en talkshowpresentator Jarmolnik zijn er. Evenals een vijftigtal landelijke afgevaardigden van Pravoje Delo, Recht(s)e Zaak, het overblijfsel van de partij waarmee Michail Prochorov de Doemaverkiezingen ging verlevendigen.

Dit alles, vanzelfsprekend, met instemming van de spindoctors van het Kremlin, inclusief een weldadig op televisie vertoonde audiëntie bij president Medvedev. Prochorov leek te hebben wat nodig was om op te vallen tussen de grijze massa die het politieke landschap van vandaag typeert. Een modern imago, eigenaar van het Amerikaanse basketbalteam de New Jersey Nets, en met 46 jaar jong genoeg om voor Ruslands 'meest gewilde vrijgezel' door te gaan - ook vanwege die 18 miljard dollar op de bankrekening.

En het Kremlin, dat de afgelopen tien jaar de scenario's schrijft voor verkiezingen, kon wel een fris, liberaal gezicht velen als een alternatieve keuze voor de kleine zelfstandigen, liberalen en professionals die moeten braken van de officiële machtspartij Verenigd Rusland. Daarvoor was Recht(s)e Zaak, in 2008 ook al met Kremlinhulp opgericht door samenvoeging van drie andere minipartijen, heel geschikt.

Maar er ging iets mis. Prochorov liep niet genoeg aan de leiband, toonde zich te onafhankelijk, en moest blijkbaar worden teruggefloten.

Dus begint Prochorov, die nu het podium betreedt, een bittere aanval op de man die de Russische politiek en media regisseert, en de man die volgens sommigen ook Prochorov zelf de politiek zou hebben ingetrokken - Vladimir Soerkov, politiek strateeg van het Kremlin.

'Voor het eerst besef ik wat een politiek monopolie betekent', zegt Prochorov. 'Er is een poppenspeler in ons land, die de Russische leiders verkeerd informeert, de massamedia onder druk zet en de publieke opinie manipuleert, en dat is Vladimir Soerkov.' Om er vervolgens, onder luid applaus, uit te knallen: 'Ik zal er alles aan doen om hem ontslagen te krijgen!' Prochorov kondigt aan een eigen politieke beweging op poten te zetten, maar erkent dat zijn rol in deze verkiezingen is uitgespeeld.

Wat is er gebeurd? Volgens Prochorov heeft de presidentiële kliek besloten hem te wippen. Gedelegeerden uit de provincies zijn onder druk gezet door gouverneurs en aan de vooravond van het congres hebben Kremlinpaljassen stiekem nieuwe leden geregistreerd die hem moesten wegstemmen als partijleider.

Elders in Moskou, waar de rest van de gespleten partij overhaast zijn eigen congres heeft georganiseerd, is het verhaal tegenovergesteld: Prochorov is in juni door het Kremlin aan de partij opgedrongen en dat hij nu wordt weggestemd als leider bewijst dat de partij onafhankelijk van het Kremlin werkt.

In de congreszaal van de Russische Academie dient zich wellicht de ware reden aan waarom Prochorov het veld moest ruimen. Mensen als Jevgeni Roizman en Konstantin Dorosjok komen het podium op. Roizman leidt een actiegroep tegen drugs in Jekatarinenburg, Dorosjok organiseerde grote anti-Poetindemonstraties in Kaliningrad.

Veel te gevaarlijk, zal men op het Kremlin hebben geconcludeerd. Dit zijn echte mensen, met echte populariteit in hun steden.

Prochorov toont zich in een persconferentie van zijn naïefste kant. Hij wil Poetin en Medvedev informeren over wat er is gebeurd. Maar wie televisie kijkt, weet dat Prochorov politiek al dood is verklaard. Niets van zijn aanklacht, geregistreerd door tientallen Russische camera's, haalt de televisie. Poetins woordvoerder laat weten dat de premier geen behoefte heeft aan een gesprek met Prochorov. Soerkov wordt niet ontslagen, zegt een Kremlinbron tegen Interfax, 'maar Prochorov is wel ontslagen.'

Er dreigt opnieuw ruzie tussen de Organisatie van Vrede en Samenwerking in Europa (OVSE) en Rusland over de aantallen waarnemers die aanwezig mogen zijn bij de parlementsverkiezingen van 4 december. De OVSE wil 260 waarnemers sturen, een aantal dat de voorzitter van de nationale kiescommissie Vladimir Tsjoerov 'zeker' te hoog vindt. Bij de Doema- en presidentsverkiezingen vier jaar geleden besloot de OVSE na eenzelfde conflict over aantallen uiteindelijk om helemaal geen waarnemers te sturen. Acht jaar geleden stuurde de OVSE nog 460 waarnemers naar Russische verkiezingen, waaruit geconcludeerd kan worden dat het huidige 'aanbod' van 260 bedoeld was om de gastheren in het Kremlin gunstig te stemmen.

Maar zo eenvoudig gaat dat niet. President Medvedev beschuldigde OVSE-waarnemers er onlangs van met twee maten te meten. Hoewel de hoop is dat sommige waarnemers ditmaal wel aanwezig mogen zijn, moet de OVSE rekening houden met nieuwe plaagstootjes.

In ander Russisch verkiezingsnieuws won de Tsjetsjeense leider Ramzan Kadyrov deze week 100 procent van de stemmen in voorverkiezingen die de dominante 'machtspartij' Verenigd Rusland door het hele land organiseert. De machthebbers winnen op de Noord-Kaukasus vaak verkiezingen met 'Sovjet-uitslagen', maar 100 procent is een nieuwe mijlpaal.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden