Rijke bedelaars

De welgestelde Amerikaan is guller voor zieke kinderen dan voor daklozen met aids. Maar ook een liefdadigheidsinstelling die zich het lot van die laatste groep aantrekt, piekert er niet over om bij de overheid aan te kloppen....

Daar zijn ze weer, de vrienden van de vrije abortus. 'Dit is eenbeslissend moment voor onze beweging.' Dat schrijven ze al enkele jaren.Bijna twee keer per week zitten ze bij de post. Honderd dollar willen zedeze keer.

In dezelfde postbezorging een brief van The Foundation for AidsResearch. 'De aantallen zijn werkelijk verbijsterend.' Er is eenkattenbelletje toegevoegd van erevoorzitter Elizabeth Taylor en eensticker, 'een gratis geschenk als teken van onze waardering'. Ook hier eenverzoek om honderd dollar.

De veteranenvereniging stuurt adresbandjes mee en sluitzegels ('Supportour troops, remember our veterans'). Het is een brief van vier kantjes.'Begrijp alsjeblieft dat je op geen enkele manier verplicht bent geld testuren voor je plakzegels.' Ze denken aan vijftig dollar.

Op sommige dagen bestaat wel de helft van de post uit bedelbrieven. Hetis een slagveld, het schooieren in Amerika. De coalitie voor thuislozen,het joodse gilde voor blinden, the New York Philharmonic, de cultureletelevisiezender Thirteen, het verbond van vrouwelijke kiezers, devoedselverzamelaars voor de hongerigen van New York, de openbarebibliotheek en nog talloos veel andere nuttige en minder nuttigeinstellingen - allemaal verkeren ze in een permanente staat van onderlingeoorlog om de gunst van de gulle gever.

Garth Brooks is een beroemdheid in Amerika. Hij is countryzanger; vanzijn eerste album uit 1989 werden meteen negen miljoen exemplaren verkocht.Na twaalf jaar hield hij op met optreden. Sindsdien bestaat zijn leven uitde zorg voor zijn drie dochters en de zorg voor zijn stichting, Teammatesfor Kids.

Die stichting heeft de laatste tien jaar meer dan vijftig miljoendollar uitgegeven, met name aan vier grote projecten in kinderziekenhuizenin Texas en Oklahoma. Deze maand was Garth Brooks in New York om de vijfdespeelruimte voor ernstig zieke patiëntjes in gebruik te nemen.

'Ik ben geen spreker. Met een gitaar tussen de microfoon en mijnlichaam voel ik me meer op m'n gemak.' Het is een stevige, blozende man dieop het podium van het auditorium zijn aanwezigheid staat te verklaren. Eencowboyhoed, cowboylaarzen en een riem met een reusachtige gesp. 'Dromenzonder betrokkenheid blijven niet meer dan dromen', zegt hij

Bijna vier miljoen heeft de speelruimte gekost op de kinderafdeling vanMount Sinai, een van de grote ziekenhuizen van Manhattan. Het geld kwamvoornamelijk van de charitatieve stichtingen van Brooks en van Troy Aikman,ooit een vermaarde quarterback van de Dallas Cowboys.

Alles is voorhanden voor de kinderen, een video- en computerhoek, eenbibliotheek, een keuken, zelfs een tv-studio waar de patiëntjes hun eigenprogramma's kunnen maken. 'Verboden voor dokters', glimlacht Brooks, 'eenplek voor henzelf'.

Hij heeft zijn roem gebruikt om honderden professionals uit de sportaan zich te binden. Honkballers, ijshockeyers en football-spelers vullende kas en Brooks zelf betaalt de kosten; hij garandeert dat het vollebedrag van de giften naar het goede doel gaat. Zo heeft de popster eennieuw rijk opgebouwd.

Doet hij niet de dingen die de overheid moet doen? Hij weet zich geenraad met de vraag. 'Is het niet het belangrijkste dat het geld er komt?'

In 2004 gaven de Amerikanen volgens het zakenblad Forbes 160 miljardweg. Het ging naar kerken, operahuizen, gaarkeukens, universiteiten, museaen ook wel naar plekken in Afrika.

Megan Morgan, ambitieus en energiek, voert het beheer over dekinderafdeling van Mount Sinai. Ze vertelt over het amalgaam van status,goedertierenheid en berekening dat het bouwwerk van de sociale en culturelevoorzieningen in Amerika overeind moet houden.

Status: 'Twee keer per jaar brengt Garth de sporters die zijn stichtingsteunen en een aantal zeer rijke klanten van Stanley Morgan bijeen in LasVegas. Die mensen laten grote donaties achter, omdat het, weliswaar nietuitgesproken in zo'n gezelschap ook gaat over de vraag: wie van ons is hetmeest prominent? Het testosteron-gehalte is er hoog.'

Ze vertelt over een financier die vijftig miljoen schonk aan MountSinai. 'Geld dat zo iemand kennelijk niet nodig had.' Morgan erkent datbijna iedereen die een substantiële gift geeft aan een instelling een zaalof althans een zuil of in elk geval een zetel naar zich vernoemd wilhebben. Het is het voorrecht van de rijken om op deze wijze de dood niethet einde te doen zijn. Morgan: 'Vaak is naamsvermelding een belangrijkmotief.'

De goedertierenheid: de kinderafdeling van Mount Sinai heeft een eigenbestuur, door Morgan bij elkaar gebracht, van dertig ouderparen. Het zijnstuk voor stuk schatrijke mensen die dertigduizend tot 150 duizend dollargedoneerd hebben toen ze toetraden. Morgan: 'Het is essentieel om eeninvloedrijke groep van bestuursleden om je heen te hebben met een grootnetwerk waarop een beroep kan worden gedaan voor giften ensponsoractiviteiten.'

Vragen omgekeerd de mensen uit het netwerk niet om wederdiensten?Morgan: 'Natuurlijk. Ik krab jouw rug als jij mijn rug krabt. Zo werkt hetsysteem.'

Ook zegt ze: 'Al die bestuursleden zijn zeer betrokken bij het wel enwee van het ziekenhuis. Geen arrogantie, wel generositeit. Het zijn gewoonzeer aardige mensen.' En verder nog: 'Er is heel veel geld in New York,ongelofelijk veel. Ik denk echt dat het onbegrensd is.'

De berekening: 'Ik heb hier een dokter rondlopen die elk jaar door debelastingdienst wordt gecontroleerd. Hij heeft een bruto-inkomen van 140duizend dollar, daarvan geeft hij zeker 35 duizend weg, jaar op jaar. Debelastingdienst gelooft hem niet.'

En passant raakt Megan Morgan aan een voornaam aspect van de gullegiftenindustrie: het is aftrekbaar. In de meeste bedelbrieven is het al detweede of derde zin; soms staat het zelfs op de enveloppe: 'aftrekbaar voorde belastingen'.

Het lijkt de manier waarop de Amerikaanse overheid als het ware eenschuld van nalatigheid heeft afgekocht. Sociale en culturele instellingenmoeten zich in zeer hoge mate zelf zien te redden - vraag niet wat deregering kan doen voor jou.

'Het wordt moeilijker en moeilijker. We gaan nog steeds achteruit.' Ineen statig veilinghuis in Soho staat achter de microfoon een gesoigneerdeman uit te leggen dat New York in 2010 meer dan 160 duizend aidspatiëntenzal tellen en dat van de zwervers in de stad nu al een derde tot de helftbesmet is.

Het is dus hoog tijd voor maatregelen, wil Rand Skolnick maar zeggen.Hij is miljonair, eigenaar van een bedrijf dat vitaminepreparaten maakt.Als vermogend man behoort hij tot de weinigen die zich sterk maken voor hetwerk van Bailey House. De organisatie beijvert zich om thuisloze mannen envrouwen met hiv dan wel aids op te vangen. Het wordt voor een deel door deoverheden gefinancierd; ten minste 25 procent moet Bailey zelf bij elkaarharken.

'Wezen' noemt Eric Goldsborough de klanten van het opvanghuis, 'mensendie veelal aan hun lot worden overgelaten. Ze zijn aan de drank ofgebruiken drugs, ze zijn geestelijk in de war, ze hebben aids.' Het isGoldsboroughs baan, te proberen bij grote particuliere fondsen geld los tepeuteren. Dat valt niet mee. 'Iedereen is geroerd door kinderen. Onzedoelgroep zijn de outcasts. We krijgen veel afwijzingen. Het raakt me nietpersoonlijk, maar het is niettemin stuitend te ervaren hoe weinig respecter is.'

Bailey House houdt zijn veiling, deze avond. De entourage is weelderig:jongens met gespierde, ontblote bovenlijven verzorgen de cocktails,dragqueens laten zich bezichtigen. Weer andere jongens gaan rond metgarnalen en Japanse loempia's.

Maar de jaarlijkse veiling is altijd een precair moment voor BaileyHouse. Sponsors hebben beeldende kunst ingebracht en juwelen en reizen naarde zon. De vraag is of het goed genoeg is om een half miljoen op tebrengen. Dat is wat Bailey House tenminste nodig heeft om het hoofd bovenwater te houden.

'Ik dring erop aan: geef veel geld uit vanavond.' Directeur GinaQuattrochi bidt bijna tot de zaal. 'Geef veel geld uit, geef veel gelduit.'

Er bestaat veel concurrentie op de Amerikaanse markt van liefdadigheiden allerwegen wordt gevochten om een deel van de buit. Bailey House hieldzijn veiling de afgelopen week in Soho. Maar in het Waldorf-Astoriahotelhad de Katholieke Jeugd Organisatie een benefietdiner - opbrengst ruim zeston. Met een Valentijnsbenefiet haalde The Bowery Mission, een bureau voorsociaal werk, bijna anderhalf miljoen binnen. In het Time Warner Centerwaren 350 mensen bijeen voor een gala van The School of American Ballet -de toegang voor zo'n bijeenkomst is tegenwoordig al gauw 1000 tot 1500dollar.

Interessant is dat de kleintjes de groten nadoen. Heel veel scholen,particulier of openbaar, houden deze weken ook hun veilingen om hetgewrongen budget wat lucht en licht te gunnen.

De ouders brengen de lotnummers in en worden verondersteld zich bij hetbieden niet van de benepen kant te betonen. Donatiecommissies doensuggesties en stellen ruime gebaren als vier logeplaatsen bij de opera terwaarde van 1200 dollar, ten voorbeeld.

De spoeling is dus dun. Bailey House zit in de hoek waar als eerstede klappen vallen. Het opvallende of misschien beter het typischAmerikaanse is dat ook een instelling als Bailey House liever niet haarhand ophoudt bij de overheid. John Murphey, een boomlange stafmedewerkervan het tehuis zegt: 'We moeten meer rijke mensen vinden. We moeten af vanonze afhankelijkheid van overheidsgeld. Deze regering heeft meer metwoorden dan met daden. Ze zijn gewoon onbetrouwbaar.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden