Rijk worden met house, niemand die eraan dacht

In RoXY en de Houserevolutie keert Job de Wit terug naar de beginjaren van de fameuze Amsterdamse discotheek, waar in 1988 een nieuw soort dansmuziek de kop opstak – tegen de verdrukking in....

In juli 1988 melden de notulen van de stafvergadering van de Amsterdamse discotheek RoXY het volgende: Vrijdag heel slecht, laatste tijd alle vrijdagen slecht.

En een paar weken later: De vrijdag is een experiment. Tot eind augustus. Dan zal bekeken worden of we verder gaan met house.

Het ging niet goed met de discotheek aan de Amsterdamse Singel, die in augustus 1987 was geopend. De vrijdagavond was de avond waarop dj Eddy de Clercq, artistiek leider van de club, de muziek verzorgde. Als een van de eerste dj’s in Nederland draaide hij vooral nieuwe elektronische dansmuziek, house, zoals de toen net uit Amerika en Engeland overgewaaide stroming werd genoemd.

Daar had niet alleen het publiek aanvankelijk moeite mee, ook het personeel moest er niets van hebben. De Clercq werd door zijn compagnons een ultimatum gesteld: als het eind augustus nog altijd niets wilde worden met die rare nieuwe muziek, dan was het einde verhaal.

Het werd wel degelijk wat met house, en nog geen maand na bovenstaande notulen stonden op vrijdag lange rijen voor de deur: in de RoXY gebeurde het, hier werd opwindende nieuwe muziek gedraaid die nergens anders te horen was. De Volkskrant wijdde op 2 september 1988 een paginagroot artikel van Gert van Veen aan de nieuwe dansmuziek, en plaatste de club in het middelpunt van een muzikale revolutie.

Vanaf dat moment was er geen houden meer aan, en tegenwoordig valt het nauwelijks meer voor te stellen dat er een tijd was waarin de eindeloos voortdenderende elektronische dansbeat niet bestond.

Journalist Job de Wit heeft de receptie van de nieuwe dansmuziek minutieus in kaart gebracht in RoXY en de Houserevolutie, een fascinerend verhaal, opgetekend uit de monden van alle betrokkenen.

In zekere zin is dit boek ook de biografie van Eddy de Clercq. Terecht begint De Wit zijn verhaal met een beschrijving van diens jaren als organisator van legendarische dansfeesten in de Brakke Grond en Paradiso (Pepclub), voordat hij met ondernemer Arjen Schrama en kunstenaar Peter Giele de RoXY begon.

Dat house later niet meer werd los gezien van de RoXY kwam bovenal door De Clercq, die de aanvankelijke tegenstand negeerde en platen draaide die niemand anders draaide. Heel amusant is het om terug te lezen hoe er aanvankelijk in de media werd gereageerd. Gert van Veen gebruikt in dit verband de term medestanders: de paar collega’s die het volgens hem ‘wel begrepen’.

Van Veen is naast De Clercq een van de belangrijkste bronnen van De Wit, die beiden ruimschoots de gelegenheid geeft zichzelf op de borst kloppen. Afgezien daarvan: wie de periode 1988-1991 niet in de club aan de Singel heeft meegemaakt, krijgt een levendig beeld van die legendarische vrijdagavond, waarop je – anders dan vaak is beweerd – niet eens een pilletje hoefde te slikken om een nachtlang in trance te blijven dansen.

Hooguit verlang je naar iets meer herinneringen van ooggetuigen in De Wits relaas; die hadden de tot op de dag van vandaag uniek gebleven RoXY-sfeer nog overtuigender kunnen overbrengen.

Hoewel house na de geruchtmakende zomer van 1988 landelijk zou doorbreken, beperkt De Wit zijn verhaal tot Amsterdam en besluit hij zijn terugblik in 1991. De RoXY zou nog acht jaar bestaan, en bleef tot de fatale brand in het voorjaar van 1999 naam houden als hippe discotheek, al kwam dat meer door de cliëntèle dan door de muziek, die later nog nauwelijks afweek van wat er elders gedraaid werd.

House, zo constateert De Wit terecht, was in 1991 uiteengevallen in talloze subgenres, van techno tot gabber, die allemaal hun eigen dj’s en clubs kregen. En, belangrijker: de commercie had zijn intrede gedaan. Het leuke van de vroege RoXY-jaren was, dat niemand er aan dacht dat je met die nieuwe muziek ook iets kon verdienen. Dat inzicht kwam pas later, en toen hield Eddy de Clercq het voor gezien.

De Wit heeft de beste RoXY-jaren mooi doen herleven – je wordt er zelfs een beetje weemoedig van.Gijsbert Kamer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden