Rijk koopt vooralsnog alleen op papier duurzaam in

Leverancier van kantoormeubelen Ahrend probeerde dit jaar een grote overheidsopdracht in de wacht te slepen. Zeven ministeries en enkele ambtelijke diensten hadden in totaal 23 duizend werkplekken nodig: bureaus, stoelen, computers....

Hupperts adviseert Ahrend op het gebied van duurzaam ondernemen. Afgelopen week was hij te gast in de Tweede Kamer, waar hij sprak over zijn specialisme. Wat hij met het voorbeeld van de kantooropdracht wilde aangeven: als de overheid spullen inkoopt, komen overwegingen als milieu en arbeidsomstandigheden op de tweede plaats. In verreweg de meeste gevallen kiest de Nederlandse staat voor het goedkoopste alternatief.

En dat moet snel veranderen. Dit kabinet heeft zichzelf de opdracht gegeven dat in 2010 alle inkopen van de rijksoverheid duurzaam moeten zijn. Daarbij gaat het om een 40 miljard euro die jaarlijks aan printerpapier, koffie, kamerplanten en bankverkeer wordt uitgegeven. Lagere overheden moeten over twee jaar de helft van hun inkopen duurzaam doen, zo luidt de opdracht. Het idee erachter is dat fabrikanten de macht van een instelling die zo veel geld uitgeeft, niet kunnen negeren.

Vrijdag besloot de ministerraad dat ministers in milieuvriendelijker auto’s gaan rijden. Dat is aardig voor de beeldvorming, maar om in twee jaar tijd de doelstelling van 40 miljard aan duurzame inkopen te bereiken, moet er nog veel gebeuren.

Een eerste probleem is dat het begrip duurzaam niet bepaald eenduidig is. SenterNovem, een dienst van het ministerie van Economische Zaken, heeft de opdracht gekregen om in kaart te brengen wat eronder moet worden verstaan. SenterNovem onderscheidt tachtig categorieën, waaruit de overheid producten en diensten inkoopt. Tot de categorieën behoren onder meer drankautomaten, uitzendkrachten en rioleringsbuizen. Eind volgend jaar moet ieder van die categorieën zijn voorzien van criteria, zegt het ministerie van VROM, dat het project coördineert.

Het invullen van de duurzaamheidscriteria is een ondoorzichtig proces, zegt Hupperts. Voor kantoormeubels is vastgelegd dat 10 procent van het materiaal herbruikbaar moet zijn. ‘Maar waarom geen 50, of 60, of 70 procent?’

Daarnaast is nog lang niet uitgekristalliseerd wat de overheid juridisch mag. Vrijdag speelde voor de Groningse rechter een kort geding, dat was aangespannen door Douwe Egberts. De koffiebrander voelde zich gediscrimineerd, omdat de provincie Groningen al vijftien jaar uitsluitend koffie en thee met het keurmerk Max Havelaar schenkt. De provincie werd in het gelijk gesteld, maar het zal niet de laatste keer zijn geweest dat een bedrijf naar de rechter stapt, omdat het zich oneerlijk bejegend voelt.

En dan is er nog een derde obstakel. Duurzame producten zijn in de regel duurder. De milieuvriendelijke dienstauto’s mogen straks 62 eurocent per kilometer kosten, in plaats van de huidige 54 cent. Dat is bij twintig auto’s nog wel te doen. Maar op een bedrag van 40 miljard euro slaat elke procent prijsverhoging direct een serieus gat in de begroting.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden