Rijk geeft juist meer uit aan advies

De uitgaven van de rijksoverheid aan adviesdiensten zijn tijdens de vorige kabinetsperiode explosief gestegen. Uitgaven aan adviseurs, interim managers, uitzendkrachten en gedetacheerden stegen van 298,2 miljoen euro in 1998 naar 505,3 miljoen euro in 2000....

Pogingen van het paarse kabinet om 15 procent te bezuinigen op externe advisering zijn daardoor bij lange na niet gehaald. Het nieuwe kabinet wil de komende vier jaar 105 miljoen euro besparen op inhuur van externen door departementen. Minister Donner van Justitie maakte dinsdag alvast bekend bij zijn departement 20 miljoen euro te willen bezuinigen. 'Een drastische maatregel', vindt bestuurslid Peter Jurgens van Boer & Croon Groep.

De adviesbureaus houden rekening met de aangekondigde bezuinigingen. 'Bureaus met veel adviseurs zullen ongetwijfeld last krijgen', zegt voorzitter Guus Gerolt van de Raad van Organisatie-Adviesbureaus. 'Als deze trend doorzet, wordt de omzet minder', weet partner Peter Hennephof van adviesbureau Twijnstra. 'Het bericht maakt wat zorgelijk', stelt directielid Ludy Geut van adviesbureau Berenschot.

Veel adviesbureaus betwijfelen echter of de bezuinigingen ook daadwerkelijk doorgang zullen vinden. 'Bij vorige bezuinigingen bemerkten we bij de overheid wel terughoudendheid, maar op lange termijn waren er geen grote effecten zichtbaar,' stelt Geut. Het is een vierjaarlijkse cyclus, benadrukt Hennephof. 'Herbezinning over uitgaven is een goede zaak. De noodzakelijke diensten zal de overheid echter blijven inhuren.'

De overheid kan ook niet zonder kennis van buitenaf, weet bestuurskundige Eelco van Hout van de Katholieke Universiteit Brabant, gepromoveerd op interim managers bij de overheid. 'De afgelopen drie regeerperioden is telkens gepoogd om inschakeling van externen terug te draaien. Tevergeefs. Adviseurs zijn onmisbaar. Hun diensten zijn daardoor explosief toegenomen.'

Het beeld van de luie overheid waar interim managers het vuile werk opknappen is 'volledig achterhaald', meent Van Hout. 'De werkdruk bij de overheid is ongekend hoog.' Van Hout noemt het ministerie van VROM, waar het eigen personeelsbestand in tien jaar tijd van negenduizend naar drieduizend is teruggelopen. 'Maar het takenpakket is ongewijzigd. Zonder de externe kennis loopt de kwaliteit snel terug.'

De voorgestelde bezuinigingen vindt van Hout dan ook een slechte zaak. 'Je kunt niet én een vacaturestop instellen én bezuinigen op adviesdiensten en tegelijktertijd de kwaliteit op peil houden.' Door de projectmatige wijze van werken en de snelle maatschappelijke ontwikkelingen is het in zijn ogen noodzakelijk om extern kennis te halen. 'Dat is uiteindelijk nog goedkoper ook. Wie in eigen huis kennis opbouwt en dit niet het gehele jaar gebruikt, is meer geld kwijt. Als je echt wil bezuinigen kan de overheid beter meer externen binnenhalen.'

Vooral aan automatisering (276 miljoen euro) geeft het rijk veel geld uit aan externe bureaus, blijkt uit de cijfers van Binnenlandse Zaken. Aan beleidsadvies (13 miljoen), organisatieadvies (18 miljoen) en interim management (6 miljoen) spendeert de rijksoverheid veel minder.

Vanwege de euro en de introductie van het nieuwe belastingstelsel was het ministerie van Financien in 2000 grootverbruiker van adviesdiensten met 167 miljoen euro aan uitgaven. De gegevens zijn overigens niet compleet, schrijft het ministerie in antwoord op vragen van Eerste Kamerlid De Boer van GroenLinks.

'De regelmatig terugkerende publieke discussie over inschakeling van adviseurs', bracht tien grote adviesbureaus en de rijksoverheid ertoe de kwaliteit van organisatieadvies door de Vrije Universiteit te laten onderzoeken. De opdrachtgever (rapportcijfer 6,8) en de adviseur (7,6) blijken redelijk tevreden over de kwaliteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.