Rietveld Academie gaat de markt op

'Ik ben een wandelende machine', zegt ze, en dat is maar goed ook want in dat provisorische, zilverkleurige hesje zou de kunststudente net zo goed kunnen doorgaan voor clown....

Van onze verslaggever

Eric Arends

AMSTERDAM

Voor goede kunst moet worden betaald, vinden ze op de Rietveld Academie en daarom laten vijftig studenten zich voor de tentoonstelling Boter bij de vis, in het Amsterdamse Vrieshuis Amerika, telkens een gulden betalen voor ze hun werk laten zien. Of ze tonen hun kunst en laten de bezoeker de keuze of hij er iets voor over heeft.

Zo verkoopt Karst-Janneke Rogaar plakken lindeboom - dwarsdoorsnedes van een linde die onlangs van het Museumplein werd verwijderd - voor een gulden per schijfje. Zo sturen Bea Bekkers en Linda Bannink vanuit hun hemelbed twee radiografisch bestuurbare spaarvarkentjes al bedelend richting de bezoekers. En zo openbaart Rose Manuel, van de machine-performance, pas na betaling van een gulden haar 'inhoud' - vastgeplakt aan de binnenkant van haar plastieken hesje: een leeg sigarettendoosje, een zakje bosliefjes-zaadjes, een tube tandpasta, een dop van een bierflesje en andere 'dingetjes uit de directe omgeving'.

Met Boter bij de vis vraagt de Rietveld Academie 'aandacht voor de situatie waarin studenten verkeren'. Die is gezien de druk van de prestatiebeurs en de teruggang van de kunstopleiding van vijf naar vier jaar niet ideaal. De academie wil 'meer respect' voor haar leerlingen en verzet zich tegen de bestaande opvatting dat kunststudenten maar wat aanrommelen en zich laten klaarstomen voor de bijstand.

Ook staatssecretaris Nuis laat zich te veel door zulke ongefundeerde, populistische opvattingen leiden, schrijven de kunstacademies in hun gezamenlijke reactie op de voorstellen van de bewindsman om het kunstonderwijs te veranderen. Nuis wil 25 miljoen gulden bezuinigen en de kwaliteit van de opleidingen verbeteren, want jonge kunstenaars missen de aansluiting op de beroepspraktijk en vallen nog te veel terug op een uitkering, vindt hij.

'De huidige generatie kunststudenten heeft helemaal geen behoefte aan een uitkering', zegt Jet van den Heuvel, studentendecaan op de Rietveld Academie. 'Ze denken juist heel erg na over hoe hun kunst een plaats kan verwerven in het maatschappelijk leven.'

Ze wijst naar de manifestatie Rietveld naar de beurs!, afgelopen weekend in de Beurs van Berlage. Meer dan 120 studenten en oud-studenten, docenten en oud-docenten van de Rietveld boden daar hun product te koop aan, van raamlampen en bloemenvazen van tuinslangen tot 'voorgekauwde' broches en hamers als kapstokken.

Doel was, in de woorden van deelnemer-organisator Ruudt Peters, om 'het getto van de vormgeving open te breken voor een andersoortig publiek'. De tijd van 'geen gelul, verkopen' is volgens hem al lang onder vormgevers en kunstenaars aangebroken. Nuis denkt iets anders omdat hij niet door heeft wat er op de academies leeft, zegt Peters, die studieleider is van de afdeling edelsmeden.

'Ik kan misschien niet voor alle afdelingen spreken, maar bij edelsmeden staan de galeriehouders bij het eindexamen te vechten om studenten binnen te slepen. Mijn studenten willen helemaal niet in de bijstand. Zij willen niet worden afgeknepen. Een uitkering is de dood in de pot. Dan nemen ze liever een bijbaantje.'

Dat beaamt vormgeefster Iris Eichenberg. In 1994 studeerde ze af aan de Rietveld Academie. Van haar 'wollen tafels' heeft ze er dit weekend in de Beurs van Berlage twee verkocht, voor duizend gulden per stuk. De Rietveldbeurs heeft haar ook contacten opgeleverd met buitenlandse galeries. 'Afgelopen maand heb ik geld moeten lenen', zegt ze. 'Nu kan ik weer een paar maanden vooruit.'

Kunstenaars met een uitkering kent ze niet. 'De meesten doen ander werk ernaast. Ik heb vier jaar lang tweeënhalve dag per week in een kledingzaak gewerkt en gastcolleges aan de academie gegeven. Dat geeft structuur aan het dagelijks leven. Je houdt contact met de buitenwereld.' Haar werk in de modewinkel heeft haar bovendien geleerd zichzelf aantrekkelijk te presenteren. 'Je leert wat er werkt en wat niet. In die winkel moest ik de hele dag goedgehumeurd rondlopen. Dat helpt wel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden