'Rietje kan beter naar een dorp verderop'

Het is bizar, vindt burgemeester De Jonge, dat het onderwerp schoolgrootte en kwaliteit in Friesland onbespreekbaar is. 'Je kunt zeggen: ach, een achterstand van drie maanden....

Met zijn nieuwjaarstoespraak heeft hij een steen in de vijver gegooid. De strekking van zijn betoog: om de onderwijsachterstanden in Friesland aan te pakken, zullen kleine basisschooltjes moeten opgaan in grotere eenheden. In Friesland ligt deze opvatting moeilijk, vertelt De Jonge een paar dagen na zijn toespraak. Zo strandde tien jaar geleden al eens een collegevoorstel in Heerenveen om kleine scholen samen te voegen. De weerstand was te groot.

'Met het verdwijnen van een school moeten de kinderen verder fietsen. En hoe moet het met de samenhang in het dorp? Want de school is een centraal punt. Velen voorzien de nakende ondergang van het dorp. Dat is ook allemaal zo, maar we betalen wel een prijs. Wat ik beoog is dat mensen in Friesland zich achter de oren gaan krabben. En dat ook ouders gaan denken: misschien is het wel beter dat Rietje met de bus een dorp verderop naar school gaat.'

De Jonge ventileerde zijn opvattingen als reactie op een onderzoek dat de Fryske Akademy en de Rijksuniversiteit Groningen vorig jaar hebben uitgevoerd. Daarin werden de prestaties van Friese en Limburgse basisschoolleerlingen met elkaar vergeleken. In sociaal-economische opzicht lijken de schoolpopulaties van beide provincies op elkaar. 'Het verschil tussen Friesland en de rest van Nederland is al eerder vastgesteld.'

De Friese leerlingen blijken ten opzichte van hun Limburgse leeftijdgenoten op het gebied van rekenen en taal gemiddeld een achterstand te hebben van drie maanden. Verder blijken in Friesland de scholen kleiner te zijn dan in Limburg en de tijd dat een leerkracht aan één en dezelfde school staat gemiddeld langer. Dat laatste punt valt volgens De Jonge gemakkelijk op te lossen door leerkrachten vaker te laten rouleren. Maar de constatering over de kleinere scholen in Friesland noemt hij onderscheidend.

In de Leeuwarder Courant heeft intussen scholennetwerk de Basis, waaronder alle openbare basisscholen in de gemeente Heerenveen vallen, verbolgen gereageerd. Directeur Jan Paul ten Brink vindt dat de burgemeester de kleine scholen schoffeert. 'En dat', aldus Ten Brink, 'terwijl uit dat onderzoek juist blijkt dat er geen verband is tussen schoolgrootte en kwaliteit.'

De Jonge: 'Dat zal best. Maar ik vind het logisch dat een groter verband meer kwaliteiten biedt dan een kleiner verband. Je hoeft niet afgestudeerd te zijn in de filosofie om dat te bedenken. Met acht leerkrachten kun je veel meer bijhouden dan met zijn drieën: ontwikkelingen op het gebied van leerafwijkingen, lesmethoden, maar ook heel basaal op het gebied van de organisatie, nieuwe techniek en nieuwe spullen.'

Bij kleine scholen denkt De Jonge aan schooltjes van dertig, veertig, vijftig kinderen: 'Daar zijn er in Friesland behoorlijk veel van.' Hij heeft zich nog niet uitgebreid gedocumenteerd, het gaat hem er vooral om een discussie uit te lokken. Het verbaast hem dat nog vrijwel geen instantie heeft gereageerd op de slechte Friese schoolresultaten. Gedeputeerde Staten hebben onlangs voorgesteld een 'regierol' inzake de onderwijsachterstanden op zich te nemen, De Leeuwarder Courant organiseerde een symposium, en dat was het.

'Ik vind het zo bizar', zegt De Jonge. 'Als ik raadslid was, zou ik een hoop stampij maken. Je kunt zeggen: ach, een achterstand van drie maanden. Maar het is een gemiddelde. Er zijn ook leerlingen met een achterstand van acht maanden. Die halen ze nooit meer in. We proberen in Friesland toch aan te haken bij de ontwikkelingen in de rest van Nederland? Wat moet ik dan tegen een ondernemer zeggen die zich hier wil vestigen? Kom maar, alleen de scholen leveren de kinderen met een achterstand af? We moeten in Friesland ons stinkende best doen ons onderwijs up to date te maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden