Riem + Honig Theaterafficheprijs 2000

Maandag wordt de winnaar van de Riem + Honig Theaterafficheprijs 2000 bekend gemaakt...

Op deze pagina de twaalf affiches die de jury nomineerde uit in totaal 585 posters. De Volkskrant ging even op de stoel van de jury zitten en kiest zijn drie favoriete ontwerpen.

FAVORIET 1

Oude mensen

Ontwerp: Catherine van der Eerden (Studio Dumbar)

De affiches van Het Nationale Toneel behoren tot de mooiste in de Nederlandse theaterwereld. Gedurende vijf seizoenen werden ze ontworpen door Catherine van der Eerden, tot voor kort werkzaam bij Studio Dumbar. Ze vangt de aandacht door de afbeelding te laten botsen met de titel van het stuk. Een foto van een jonge vrouw (actrice Angelique de Bruijne) versus het vet gezette 'oude mensen'. Het uitblekende filter verbeeldt de tristesse van de ouderdom die onvermijdelijk in aantocht is.

Van der Eerden vestigde zich onlangs als zelfstandig ontwerpster, terwijl Het Nationale Toneel dit seizoen het affiche heeft afgeschaft. Met adverteren op tv en in de dagbladen denkt men een groter publiek te bereiken. Het wordt weer wat minder mooi op straat.

FAVORIET 2

Circus

Ontwerp: Bo Thie

Lang leve het geschilderde affiche! Ze worden steeds schaarser omdat ontwerpers veronderstellen dat zij met hun computer ook kunnen tekenen. Wat leidt tot veel zielloos artwork. Beeldend kunstenaar Bo Thie schildert zijn affiches, inclusief de belettering, zelfs op linnen omdat 'ik dan precies kan zien wat de kleuren doen'. Twee van zijn Terra-affiches werden al eerder genomineerd. In Circus gaan een jongetje en zijn opa dollepieten in het bejaardentehuis.

FAVORIET 3

Gras

Ontwerp: Mathilde de Vriese en Niek van der Horst

Een affiche dat je bijna van je fiets knalt. Dat komt door die enge kop die Niek van der Horst schilderde. Gras speelt zich af op een camping waar de vier leden van een gezin elkaar in de weg zitten. Illustrator Van der Horst speelt in Gras tevens de rol van het zoontje dat niet helemaal accordeert. De samenwerking tussen Mathilde de Vriese en Niek van der Horst is een hechte. Het eindresultaat is zelden esthetisch verantwoord. De schildering is grof, de typografie is ook van de camping, maar het affiche raakt recht tussen de ogen.

Winterparade

Ontwerp: Marten Jongema

Won in 1992 de Theaterafficheprijs. Bevindt zich vrijwel elk jaar in de laatste selectieronde. Op zijn affiches voor Boulevard of Broken Dreams figureerden beeldschone vrouwen met slaapkamerogen. Ook op het Winterparade-affiche trekken de ogen alle aandacht. Jongema zei eens dat een goed affiche de voetzolen doet tintelen.

Fact acts

Ontwerp: Maarten Evenhuis

Spot graag met de gangbare afmetingen van het affiche. Maakte voor de dansvoorstelling Truus Bronkhorst, Marien Jongewaard and friends een affiche op liggend formaat en won er, maar niet uitsluitend om die reden, in 1997 de Theaterafficheprijs mee. Evenhuis' ontwerpen zijn ongepolijst; een ander zou al gauw de fles en de lap aan de voet van de vuurspuwende letterblazer hebben weggelaten.

De herinnering

Ontwerp: Jan Bons

Jan Bons, inmiddels de tachtig gepasseerd, is de onvolprezen nestor van de Nederlandse (affiche)ontwerpers. Toneelgroep De Appel behoort al sinds jaar en dag tot zijn opdrachtgevers en in 1995 ontving Bons de Theaterafficheprijs voor een Appel-affiche. Onmiskenbaar verwijst Bons door pakkist-belettering en scheurtechniek naar het werk van Willem Sandberg. Toch is het een echte Bons. Door het kleurgebruik, door de ogenschijnlijk toevallige rangschikking van de diverse tekstregels. En voor wie wil, kan in de stroken papier een uiteengevallen H zien.

Holland Festival

Ontwerp: Laboratorivm

Wie zich de serie affiches met festival-coryfeeën in voetbalkledij niet herinnert, heeft met zijn hoofd in een zak gelopen. Het Holland Festival viel samen met het EK-voetbal, vandaar. De affiches van Laboratorivm zijn opnieuw genomineerd hoewel zij vorig jaar, eveneens met hun HF-affiches, de Theaterafficheprijs wonnen. In 1996 wonnen zij de prijs ook al, toen voor hun affiches voor de NES-theaters.

Het idee om Ivo van Hove, Reinbert de Leeuw, Gerardjan Rijnders, Frank Zappa en andere kunstenaars in het oranje te hijsen, is een vondst van de eerste orde, en het was vermakelijk om te zien hoe destijds menige passant zichtbaar confuus raakte door wat hij zag: een voetballer die hij niet kende.

Panorama

Ontwerp: Esther Noyons

Het duurt even voordat je ontdekt dat zich achter de vrouw nog een mannelijke figuur bevindt. Het is de choreograaf zelf, maar Piet Rogie wilde niet herkenbaar op de door Rob 't Hart gemaakte foto. Ontwerpster Ester Noyons: 'Het is een bewegingsloze foto; Rogie houdt de danseres op zijn arm en meer gebeurt er niet. Werkelijk eindeloos heb ik de foto bewerkt, gekanteld en gespiegeld om er beweging in te brengen en ik denk dat het gelukt is.' De kloeke belettering verschijnt in de Franklin Gothic op een affiche dat zich te meer onderscheidt omdat het in zwart-wit is gedrukt.

De schijn bedriegt

Ontwerp: Igor Teuwen

Regisseur Willibrord Keesen vond het een intrigerende foto en wilde 'm graag op het affiche hebben. Ontwerper Igor Teuwen had er een makkie aan, zegt ie. 'Binnen een half uurtje en op de achterkant van een bierviltje hebben we samen het affiche bedacht'. De man op de foto is Jean Paul Sartre die zich lijkt te spoeden naar nergensheide. Schaterend vertelt Teuwen dat het oranje fluorescerend is en verwijst naar de titel van het stuk. 'Soms moet je als ontwerper de bal knalhard in open doel koppen'.

5 Geen sprookje

Ontwerp: Corriene Nelissen en Floris Tilanus

In plaats van een affiche lijkt de ontwerpster een kijkdoos te hebben gebouwd. De vijf acteurs schijnen enige maanden te hebben doorgebracht in de Amsterdamse wijk Overtoomse Veld om zich in te leven in de problemen van de multiculturele samenleving. De ontwerpster, ook vrij kunstenaar, zette de vijf in een collage op het dak van de wereld. Daar steken ze kaarsjes aan. Waarom? 'Het heeft niks met het stuk te maken', zegt een woordvoerster van het toneelgezelschap. 'Het is zomaar een losse scène'. Dat maakt het affiche nog intrigerender.

Een echte van Dongen

Ontwerp: VANDEJONG

Om een beetje verwarring te zaaien, om aan te sluiten bij de voorstelling waarin Lenette teruggaat naar haar jeugd en ook omdat het goed uitkomt op de driehoeksborden: drie affiches met daarop Lenette van Dongen door de jaren heen. Twee zijn er hier afgebeeld en de vraag is natuurlijk of de rechterfoto een jeugdfoto is. We reageren precies zoals de bedoeling is, zegt ontwerper Pjotr de Jong die de gimmick samen met René Put bedacht. Het is géén vroege foto van Lenette, het is zomaar een meisje, gefotografeerd door Annaleen Louwes. Het moedervlekje komt uit de computer. Zomaar een meisje? Ook al niet waar, het is de dochter van Robert ten Brink. Vermoeden we.

Festival a/d Werf

Ontwerp: -SYB-

'Die twee streepjes horen erbij, sinds mijn vierde jaar signeer ik zo mijn tekeningen.' Ontwerper Sybren Kuiper tekende jarenlang niet en op zijn affiches duiken ook foto's op, maar voor het Festival a/d Werf maakte hij op de computer twee sprekende tekeningen. Naast het affiche met de rokende vrouw, is er een affiche met een man die zegt: 'Ik zou haar nooit echt pijn kunnen doen'. Kuiper: 'De teksten heb ik zelf verzonnen, de affiches kondigen geen specifieke voorstelling aan en zijn meer bedoeld om de mensen een beetje aan het denken te zetten over henzelf.' Het is de combinatie van zwart, blauw en wit die je op straat even de pas doet inhouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden