Revue van letters

USA Today, Amerika's grootste dagblad, wordt gezet in een lettertype van Gerard Unger; Der Spiegel, Duitslands grootste geustreerde weekblad, verschijnt met letters van Lucas de Groot; de koppen van Le Monde komen tot de lezer in de Floris Newspaper, een letter die De Groot vernoemde naar zijn zoon....

Deze, lang niet volledige, opsomming maakt duidelijk dat Nederlandse letters dagelijks onder de ogen van miljoenen komen.

In de afgelopen kwart eeuw heeft het Nederlandse letterontwerpen een ongekend niveau bereikt. Wereldwijd wordt de expertise en pluriformiteit erkend en sommige ontwerpers hebben zelfs een sterrenstatus verworven: zij geven lezingen, zijn veelgevraagd op internationale conferenties en publiceren letterproevenen boeken over hun werk. Publicaties die die tot dusver in de eerste plaats bestemd waren voor collega's, grafisch ontwerpers, studenten en opdrachtgevers.

Met Dutch Type, geschreven door Jan Middendorp, verscheen recentelijk het eerste en meteen ook in alle opzichten imponerende overzicht van hetgeen Nederlandse letterontwerpers in heden en verleden hebben gepresteerd.

Acht jaar nam de realisering in beslag, waarin de auteur menige bibliotheek doorspitte en heel wat ontwerpers interviewde. Het resultaat is een ruim driehonderd pagina's dik en overzichtelijk vormgegeven boek dat vijf eeuwen beslaat en waarin, voor zover ik heb kunnen nagaan, niemand van enige importantie over het hoofd is gezien.

Dutch Type in een ruk uitlezen is een weinig zinvolle bezigheid omdat het de lezer al gauw zal duizelen van de overstelpende hoeveelheid informatie die het biedt. Eerder is het een naslagwerk, of zo men wil, een panoramisch overzicht van het letterlandschap waarbij niettemin wordt ingezoomd op talloze boeiende ook technische details.

De letters op het koffieblik of het pak melk, de omslagen van boeken, de bewegwijzering van de metro, de bordjes met straat-en brugnamen, het logo van het NOS-Journaal, affiches, postzegels, de belettering van benzinestations, fleyers,bankbiljetten, het belastingformulier, veel van de letters die ons dagelijks omringen zijn speciaal voor hun doel ontworpen. Dutch Type is ingedeeld naar ontwerper, ingebed in tijd en stijlperiode, waarbij hun belang kan worden afgemeten aan het aantal pagina's dat Middendorp, zelf grafisch ontwerper, hen toebedeelde.

Als aanjager van het huidige succes geldt zonder twijfel Gerrit Noordzij (8 pagina's), de bevlogen docent die tussen 1970 en 1990 aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag zoveel letterontwerpers opleidde (die op hun beurt ook weer docent werden) dat inmiddels sprake is van een 'Haagse school'. Noordzij zelf behoort tot een van de meest productieve onder hen.

Het ontwerpen van een complete letterfamilie is werk voor specialisten en vergt honderden, en soms wel duizenden uren achter de Mac. Vooralsnog mag het vaderlandse letterarsenaal blijven groeien want, zo schrijft Middendorp, met de belettering in het publieke domein is het veelal nog treurig gesteld en veel kranten en boeken ogen middelmatig of lelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden