‘Restyling arrogante Tories is nep’

Ken Livingstone, oud-burgemeester van Londen, vindt het sociale en groene beleid van zijn eigen Labour ‘obsceen’, maar onder de Tories zal het volgens hem nog veel erger worden.

‘Let niet op de rommel’, zegt Ken Livingstone (63), terwijl hij theewater opzet en een pot met zakjes tevoorschijn haalt. ‘Aan de keuken hebben we twintig jaar niets gedaan.’ Potten en pannen hangen aan het plafond, er staan kinderfietsjes, krantenknipsels en tekeningen sieren de muren. Naast de tafel met vettig plastic kleed staat een halfgevuld wijnrek.

‘Iedereen denkt dat politici rijk zijn, maar ik ben het in elk geval niet. Ook al heb ik mijn hypotheek bijna afgelost.’ Het rijtjeshuis in de Londense achterstandswijk Cricklewood mag bescheiden worden genoemd; niets wijst er op dat hier een van de prominentste Britse politici van dit decennium woont.

Acht jaar was Livingstone burgemeester van Londen, een wereldstad die wat betreft inwonertal en economie kan doorgaan voor een middelgroot EU-land. Hij werd berucht onder de bijnaam Red Ken. Controverse was nooit ver weg dankzij zijn onversneden linkse denkbeelden, boude uitspraken en anti-autobeleid.

Maar in mei werd hij weggestemd toen hij een derde termijn nastreefde. Hoewel hij meer stemmen kreeg dan bij de vorige verkiezingen, werd hij gepasseerd door de conservatief Boris Johnson.

Livingstone heeft al aangekondigd zich opnieuw verkiesbaar te stellen, overtuigd als hij is dat Johnson, die geen bestuurlijke ervaring heeft, zal falen.

Nu reist hij de wereld rond als een soort Britse Al Gore, waarschuwend voor de gevaren van klimaatverandering. Eind vorige maand was hij een van de hoofdgasten op een klimaatconferentie in Rotterdam. Ook geeft Livingstone, die zelf geen rijbewijs heeft, lezingen over rekeningrijden.

Dit laatste leverde hem internationaal bekendheid op. Sinds 2003 moet in het centrum van Londen tol worden betaald (nu 9 euro per dag). Maar tot zijn grote verdriet gaat zijn opvolger de tolzone inkrimpen, om klagende bedrijven en bewoners tegemoet te komen. Ook schrapte Johnson een nieuw tarief van 28 euro per dag voor sport- en terreinwagens.

‘Erg dom’, vindt Livingstone. ‘Niet alleen vanwege het milieu. Op deze manier verliest hij tientallen miljoenen aan inkomsten. Daarom moet hij het Londense openbaar vervoer nog duurder maken, en dat is al het duurste ter wereld. Wat ook niet helpt is dat hij de goedkope olie heeft opgezegd.’

Livingstone bedoelt de deal die hij sloot met Hugo Chávez, de door hem bewonderde socialistische president van Venezuela. Dit land leverde tot voor kort ter waarde van tientallen miljoenen dollars goedkope diesel voor Londense bussen, zodat Livingstone 250 duizend arme Londenaren buspasjes met korting kon geven.

Was het niet raar dat zo’n rijke stad als Londen hulp aannam van een land waar zoveel mensen onder de armoedegrens leven?
‘Helemaal niet. Venezuela heeft 39 miljard dollar in zijn schatkist waarvoor geen directe bestemming is. Geld is daar geen probleem. Maar ze hebben wel een tekort aan expertise die een moderne staat nodig heeft voor het ontwikkelen van infrastructuur, stadsplanning etcetera. Wij leverden die kennis in ruil voor de olie. Ik adviseer Chávez nog steeds, maar nu op persoonlijke titel.’

Hoe staat Londen er voor?
‘De stad heeft zwaar te lijden onder de crisis, we zien tienduizenden banen verdwijnen bij banken. Maar Londen zal altijd een voornaam financieel centrum blijven. Belangrijk is dat de stad, eigenlijk dit hele land, minder afhankelijk wordt van de financiële sector.'

‘Ik heb geprobeerd innovatie op milieugebied te stimuleren. We hebben in Londen nu talloze prachtige bedrijfjes in die hoek, maar het blijft peanuts. Positief zijn natuurlijk de Olympische Spelen van 2012. En dan bedoel ik niet het sportevenement, dat heeft me nooit geïnteresseerd. De Spelen waren de enige manier waarop ik miljarden van de regering kon lospeuteren om Oost-Londen op te knappen.’

Op veel lof hoeft de Labourregering echter niet te rekenen. Livingstone geldt nog steeds als een van de meest genadeloze critici van zijn partijgenoten. Bekend is dat Tony Blair een hekel had aan Livingstone, maar er niet in slaagde de vooral bij jongeren en etnische minderheden populaire Londenaar te lozen.

Op welk vlak hebben Blair en Brown volgens u vooral gefaald?
‘Onder meer bij de verdeling van de welvaart. Er komt een nieuw toptarief voor de inkomstenbelasting van 45 procent voor grootverdieners, maar dat is veel te weinig. Iemand die een miljoen per jaar verdient, kan makkelijk 65 procent betalen. Toen Thatcher aan de macht kwam, verdiende de best betaalde 10 procent van de bevolking viermaal zoveel als de onderste 10 procent. Nu is dat een factor acht. Dat is zo obsceen aan de Labourperiode: Blair en Brown hebben niet afgerekend met de Tories, maar hun beleid voortgezet.’

Het Labourtijdperk loopt ten einde, de kans is groot dat de volgende Britse regering conservatief is.
‘We zullen geregeerd worden door een clubje onplezierige mensen. Die restyling van de Tories – ze noemen zich groen en sociaal – is nep. Kijk maar naar David Cameron, die naar zijn werk fietst, maar werd betrapt toen hij iemand in een auto achter hem aan liet rijden met zijn tas. Het verwerpelijkst vind ik dat ze zich naar mijn stellige overtuiging superieur voelen. Je kunt niemand verwijten dat hij naar een privéschool is gestuurd. Maar als je als student kiest voor de Bullingdon-club, zegt dat alles.’

Livingstone doelt op het elitairste culinaire genootschap van Oxford, waarvan zowel Cameron, zijn tweede man George Osborne, als Boris Johnson lid is geweest. De leden – zeer rijke of adellijke studenten – gaan gekleed in rokkostuum.

Het bekendst zijn ze om hun traditie restaurants en pubs kort en klein te slaan, waarna de eigenaar per cheque schadeloos wordt gesteld. ‘Dat is zo ziek en arrogant. Als zwarte mannen zoiets zouden doen in een bar in Harlesden (een ruige Londense wijk, red.), gaan ze naar de gevangenis.’

Wat vindt u van de nieuwe Britse klimaatwet, de eerste in de wereld waarin emissiereducties wettelijk zijn vastgelegd?

‘Ik verwacht weinig. Deze regering is wereldkampioen in het maken van mooie plannen en het houden van toespraken. In de praktijk heeft Labour vrijwel niets klaargespeeld op dit gebied. Het niveau van recycling is nog steeds dramatisch laag. Plannen om de wegenbelasting sterker te koppelen aan de uitstoot zijn geschrapt, vliegvelden wordt niets in de weg gelegd. De Britse overheid heeft pogingen ondermijnd duurzame energie wijder te verbreiden, omdat ze overtuigd is dat de toekomst nucleair is.'

‘Maar ook daar hebben ze zitten slapen: het gaat niet lukken voor 2020 nieuwe kerncentrales operationeel te krijgen. Tegen die tijd zullen veel regeringen hard wakker zijn geschud. De tekenen wijzen steeds sterker op een catastrofale klimaatverandering.’

Livingstone werkt aan een autobiografie, die stof zal doen opwaaien; de politicus heeft in zijn carrière veel vijanden gemaakt. Volgens ex-Labourleider Neil Kinnock zijn de enige mensen die Livingstone mogen, degenen die hem niet kennen. Van dit soort commentaar ligt Livingstone niet wakker: ‘Je mag een man beoordelen op de kwaliteit van zijn vijanden.’

Bewaking heeft hij nooit gehad. ‘In dit land geven we niet genoeg om onze politici om ze te willen vermoorden.’ Niettemin vindt hij dat de maffiafilm The Godfather een aardig beeld geeft van de politiek. ‘Op een bepaald moment wordt het personage Tessio weggeleid om geliquideerd te worden, omdat hij Michael Corleone heeft verraden. ‘Zeg tegen Mike dat het puur zakelijk was, ik heb hem altijd gemogen’, zegt Tessio dan.

‘Mensen denken dat iedereen goede vrienden is binnen een partij. In werkelijkheid wisselen allianties permanent. Mensen met wie je lang hebt gewerkt en die je vertrouwt, keren zich plotseling tegen je, gaan je haten. Vervolgens gaat er tien jaar voorbij en komt het weer goed. Bij politici moet je niet te veel letten op wat ze zeggen. Het gaat er om wat ze doen.’

Ken Livingstone (EPA)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden