'Respecteer de wolf en neem langzaam afstand'

In Drenthe is een wolf gezien. Precies een jaar geleden verscheen het stappenplan voor de wolf. Hierbij nogmaals dit verhaal: 'Respecteer de wolf en neem langzaam afstand'.

Een filmstill uit de film 'Wolf Totem'Beeld epa

De wolf krijgt in Nederland een wettelijk beschermde status. Daardoor wordt het mogelijk schade te vergoeden aan boeren, mocht het roofdier zich vergrijpen aan vee. Dat schrijft staatssecretaris Dijksma van Economische Zaken in een reactie op een advies van onderzoeksinstituut Alterra (Wageningen Universiteit).

De belangrijkste aanbeveling uit dat advies, de oprichting van een 'Wolvenbureau' dat de regie zou moeten voeren bij de omgang met de wolf, legt de staatssecretaris naast zich neer. Ze verwijst nadrukkelijk naar de provincies, die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van het natuurbeleid. De provincies gaan een 'communicatieplan' over de wolf opstellen.

Nu al rekening houden met de mogelijkheid dat wolvenroedels zich definitief hier vestigen, vindt Dijksma niet nodig. 'Ik vind dat het beleid zich voor nu moet richten op de situatie dat een zwervende, individuele wolf Nederland bereikt. Mijn inzet is beperkt tot de meest noodzakelijke acties.'

De terugkeer van de wolf naar Nederland, na meer dan 150 jaar afwezigheid, wordt al jaren verwacht. Er bevinden zich nu wolvenroedels op ongeveer 200 kilometer afstand, in Duitsland. Vorig jaar werd net over de grens bij Drenthe, in het Duitse Meppen, een wolf op een (camera)val gezien. Afgelopen zomer leek het er even op dat de eerste wolf Nederland op eigen kracht had bereikt. De staatssecretaris drong toen nog aan op haast bij het opstellen van 'het wolvenplan'. Vervolgens bleek dat de wolf van Luttelgeest bij wijze van grap langs de kant van de weg was gelegd.

De opstellers van het wolvenplan, de ecologen Geert Groot Bruinderink en Dennis Lammertsma, tonen zich 'teleurgesteld' dat er geen wolvenbureau komt. Lammertsma: 'Iets van centrale regie moet er toch zijn. Zo is het ook geregeld in Frankrijk en Duitsland.' Groot Bruinderink: 'Het belangrijkste is geregeld: de beschermde status, waardoor het Faunafonds eventuele schade kan vergoeden. Dat is een voorwaarde voor draagvlak. Maar ik ben wel bang voor versnippering nu de provincies alles gaan regelen. Dat is lastig. De wolf is al controversieel genoeg, de mensen moeten straks wel weten waar ze aan toe zijn.'

Zo is er het heikele punt wanneer een wolf tot 'probleemwolf' uit te roepen, waardoor het mogelijk wordt het dier te verwijderen of, in het uiterste geval, dood te schieten. Theoretisch is het mogelijk dat Drenthe een andere definitie van probleemwolf hanteert dan Overijssel, terwijl dezelfde wolf al snel beide provincies aandoet.

Leo Linnartz van Wolven in Nederland, de organisatie die zich sterk maakt voor de komst van de wolf naar Nederland, vreest wel problemen: 'Hoe groter een dier, hoe onhandiger een gedecentraliseerd natuurbeleid. Een wolf heeft uiteraard geen weet van provinciegrenzen.' Toch vindt ook Linnartz dat het 'te vroeg' is voor een wolvenbureau. 'Voor je het weet, heb je een heel instituut opgetuigd, met alle kosten van dien. En de wolf is er nog niet eens.'

Beeld ap

Duitse probleemwolf

Het wolvenplan van Alterra gaat uitgebreid in op het fenomeen 'probleemwolf'. Dat is grofweg een wolf die zich specialiseert op vee of zich niet schuw, of agressief gedraagt tegenover mensen en honden. De onderzoekers stellen dat een probleemwolf 'in het uiterste geval' moet kunnen worden afgeschoten. Maar dat ligt juridisch lastig. Want volgens het internationale beschermingsrecht is een van de voorwaarden voor afschieten dat 'de staat van instandhouding niet wordt verslechterd'. En dat is juist altijd het geval wanneer er slechts een paar wolven zijn. Overigens blijkt uit de praktijk al dat er verschillende definities bestaan van een probleemwolf. In Duitsland is er tot nu toe niet een 'probleemwolf' afgeschoten, in Frankrijk des te meer.

In eerdere versies van het wolvenplan stond ook een 'protocol omgang probleemwolven'. Deze en andere protocollen zijn uit het definitieve plan verdwenen. Groot Bruinderink en Lammertsma willen niet zeggen waarom, maar uit kringen van natuurorganisaties klinkt het dat protocollen voor individuele diersoorten taboe zijn op het ministerie sinds het protocol Stranding Levende Grote Walvisachtigen, dat werd opgesteld na de stranding van bultrug Johanna bij Texel. Dat leidde tot veel kritiek en spot. De woordvoerder van het ministerie kan die theorie niet bevestigen.

Het laatste nieuws van het wolvenfront: in Denemarken heeft zich vermoedelijk de eerste wolfroedel gevestigd, nadat eerder al zwervende wolven waren waargenomen. Nederland is een van de laatste wolfloze landen van Europa.

Hij werd de afgelopen jaren al dicht bij Nederland gesignaleerd. Uit voorzorg krijgt de wolf daarom bij wet een beschermde status. Ook voor boeren is dat prettig.

Richtlijnen voor de situatie waarin een mens, al dan niet vergezeld door een hond, een wolf ontmoet.

1. Respecteer de wolf

2. Neem langzaam afstand

3. Houd de hond aan de lijn

4. Als de wolf te dichtbij komt luid spreken en gesticuleren

5. Loop de wolf niet achterna

6. Voer de wolf niet

7. Haal 's avonds de honden binnen (vooral in de paartijd: januari-maart)

Deze passage in het wolvenplan is ontleend aan het 'wolvenmanagementplan' van de Duitse deelstaat Nedersaksen.

Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden