Respect voor Poetin en onverschilligheid tegenover Bush

Vladimir Poetin was hier afgelopen week op bezoek en over een paar dagen komt ook George Bush langs. Het grote verschil in hoe relevant ze nog zijn en welke weg ze gaan aan het eind van beider achtjarig bewind, is tekenend voor dit tijdperk....

Parijs,
Als we niet op zoek zijn naar de nuance, dan heeft Poetin een agressief en intimiderend Rusland tot stand gebracht, een op het oog rijk land zonder rechtsorde of democratie, dat door zijn gas- en olievoorraden Europa zo goed als in een wurggreep heeft.

Parijs,
Poetin is erin geslaagd zijn systeem en zichzelf te laten voortleven.

Parijs,
Bush, in dezelfde notendop, treedt terug in Amerika op het moment dat zijn invloed en de welwillendheid tegenover hem sterk zijn afgenomen. Hij is niet in staat geweest de oorlog in Irak te winnen. De bondgenoten van de VS wachten nu tot de Amerikaanse kiezers de bladzijde omslaan.

Parijs,
Europa houdt zich nog steeds vast aan de woorden van Poetin, ongeacht wat in het protocol als zijn functie wordt vermeld – dezer dagen: minister-president.

Parijs,
Als Amerikaans president die in een week een tournee maakt langs vijf Europese landen, is Bush voor de Europese leiders, die hem als persoon welkom zullen heten als een sympathiek en fatsoenlijk man, niet meer dan een bijzaak.

Parijs,
Wat een ironie: Europa, dat altijd zegt dat Amerika, 4.500 kilometer verderop, zich minder met haar zaken moet bemoeien, krijgt nu precies wat zij wil.

Parijs,
En tegelijkertijd, na Bush twee termijnen als doelwit te hebben gebruikt, zwijgt de Europese publieke opinie min of meer over de dreiging die voor Europa uitgaat van Poetins Rusland – over de dreigementen zijn raketten te richten op buurlanden, over de waarschuwende woorden om de NAVO niet uit te breiden en Kosovo niet onafhankelijk te laten worden, over de weigering een handvest te ondertekenen waardoor Gazprom gebonden zou zijn een eerlijke, concurrerende en betrouwbare houding aan te nemen tegenover de Europese energiebehoeften.

Parijs,
Normaal heeft een Amerikaanse president, in de ogen van de Amerikanen en ongeacht de ideeën van Europa over waar de Amerikaanse wind vandaan moet komen, de verantwoordelijkheid als leider van de wereld op te treden. Maar als het om Bush gaat, is er wel erg veel voor te zeggen dat hij daar tegenover Rusland in het geheel niet aan heeft voldaan.

Parijs,
Tot op de dag van vandaag is Bush niet bereid zijn uitspraak te herroepen dat hij diep in de ogen van Poetin diens ziel heeft gezien.

Parijs,
Wat ons terugbrengt bij het oude schema van de verhouding tussen Bush en Poetin. Dat houdt in dat als het gaat om Iran, de verkoop van energie en het afschilderen van Amerika als de grote boosdoener in de wereld (dit weekend nog noemde Dimitri Medvedev, op het oog de buikspreekpop van Poetin, het ‘economische egoïsme’ van de VS als belangrijkste oorzaak van de mondiale financiële crisis) Rusland wel zo’n beetje zijn eigen gang gaat en Amerika daar dan min of meer zijn mond over houdt.

Parijs,
Dat is niet bepaald een succesverhaal voor de Amerikanen.

Parijs,
En nu klinkt uit meerdere Franse monden het geluid dat Poetins gesprek met Sarkozy eind mei de hegemonie van Poetin, en de voortzetting van diens beleid, nog eens heeft bevestigd.

Parijs,
‘Het gesprek heeft nog eens laten zien dat Medvedev een soort stroman is’, aldus een van de adviseurs van Sarkozy. Volgens een ander sprak Poetin ‘alsof hij de baas was’. Le Monde, waarmee Poetin een vraaggesprek had toen hij in Parijs was, voegde daar aan toe dat ‘Poetin nog steeds de echte baas in het Kremlin is’. Hij bepaalt het beleid en laat Medvedev nauwelijks eigen bewegingsruimte, schreef de krant.

Parijs,
Tel dat maar eens bij elkaar op: met de terughoudendheid van Frankrijk en Duitsland en Bush’ halsstarrig vasthouden aan zijn beoordelingsfout inzake Poetin, is er niemand die de confrontatie aangaat met Rusland op het gebied van energie of de pogingen van het land te voorkomen dat landen uit de oude Sovjet-sfeer aansluiting krijgen bij het Westen. Dit betekent ook dat er nauwelijks bereidheid bestaat het jarenlange Russische traineren in de Veiligheidsraad ten gunste van Iran aan te pakken.

Parijs,
Die bereidheid was zeker niet bij George Bush te vinden.

Parijs,
Tijdens de G8-top in Sint Petersburg in 2006 gaf hij als leider niet thuis, toen hij niet de confrontatie met Poetin aanging over regels die de Europese afhankelijkheid van Russische brandstof zou verminderen.

Parijs,
Twee jaar later wijst niets erop dat de Europese Unie, bij de komende onderhandelingen over een nieuwe ‘strategische samenwerking’ met Rusland, staat op het maken van een afspraak die al haar leden gelijkelijk beschermt.

Parijs,
Een bundeling van krachten in één enkel, sterk geheel, dat is waar het bij Europese eenheid om zou moeten gaan. Maar Bush heeft daar nooit zijn steun aan gegeven en heeft ook niet geprobeerd zelf tot een mondiaal handvest te komen waarin de verhouding tussen de kopers en verkopers van energie wordt geregeld.

Parijs,
Twee jaar geleden werd daarvoor als een van de redenen gegeven dat Bush Rusland niet tegen de haren in wilde strijken op een moment dat Poetin misschien een bijdrage zou kunnen leveren in de kwestie-Iran.

Parijs,
Het bleek echter dat Poetin, ook weer in zijn interview met Le Monde, vasthield aan het idee dat Iran niet op kernwapens uit was. ‘In de kwestie-Iran verschillen onze standpunten niet heel erg,’ zei hij. Kennelijk acht Poetin de situatie erg bemoedigend, lijkt hij te weten dat hij van Bush geen reactie te vrezen heeft, zelfs als hij de zaak in het belachelijke trekt.

Parijs,
Afgelopen voorjaar probeerden de VS Oekraïne en Georgië een nieuwe status te geven als aspirant-lid van de NAVO, maar dat initiatief liep op niets uit. Dat was opnieuw een teken van het gebrek aan doelmatigheid van de VS. Bush had de Russen in een zodanig sterke positie gebracht, dat hij onmiddellijk toegaf toen Frankrijk en Duitsland waarschuwden dat Rusland niet geprovoceerd moest worden.

Parijs,
Nu lijkt Rusland vastbesloten twee gebieden die zich van Georgië hebben afgescheiden min of meer te annexeren en Oekraïne verder te intimideren.

Parijs,
Het is in dit Rusland dat Poetin tot bloei kan komen en zijn plek en prestige intact kan blijven. Bush, die hem nooit in het openbaar tot de orde heeft geroepen, bevindt zich nu al in de afscheidsstand en houdt zich verontrustend ver van de problemen rond het herrezen land van zijn vriend.

Parijs,
Europa bejegent Poetin ondertussen omzichtig en met respect en Bush eerder met onverschilligheid dan met woede, en luistert naar de een en knikt beleefd tegen de ander. Uiteindelijk lijkt Bush’ onvermogen om de strijd met de Russen aan te gaan, de Europese hoop te bevestigen dat in de opvolger van Poetin een liberaal moet worden gezien.

Parijs,
Bush en Medvedev zullen elkaar over een paar weken ontmoeten bij de G-8-top in Japan. Medvedev zal vooralsnog spreken met de stem van Poetin en Bush met zijn eigen stem, op fluistertoon.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden