Republikeinse revolutie loopt vast in Senaat Senaat dwarsboomt Republikeinse revolutie

De Republikeinse revolutie in de Amerikaanse politiek is vastgelopen in de Senaat. Een minderheid van 35 Democratische senatoren heeft donderdag na een weken durend debat het Republikeinse voorstel om in de grondwet vast te leggen dat de overheidsuitgaven nooit hoger mogen zijn dan de inkomsten, tegengehouden....

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

De pogingen van de Republikeinse meerderheid in het Congres om door middel van een grondwettelijk verbod op begrotingstekorten de federale overheid drastisch te verkleinen zijn daarmee voorlopig op niets uitgelopen. Het plan voor een 'evenwichtige begroting' in het jaar 2002 vormt de kern van het Republikeinse 'Contract With America'.

Het Huis van Afgevaardigden onder leiding van voorzitter Newt Gingrich nam het wetsontwerp voor een wijziging van de grondwet met overgrote meerderheid aan. Maar de Republikeinse meerderheidsleider in de Senaat, presidentskandidaat Bob Dole, slaagde er net niet in de benodigde 67 stemmen (een constitutioneel amendement moet door een tweederde meerderheid worden gesteund) te verzamelen.

Dole kwam twee stemmen tekort. Hij werd gesteund door de Republikeinse meerderheid van 53 senatoren, maar hij slaagde er niet niet in voldoende Democraten los te weken.

Volgens de groep Democraten zou op termijn de sociale zekerheid, de pensioenen en de gezondheidszorg voor ouderen en armen, in gevaar komen als het Republikeinse plan was aanvaard. Het Amerikaanse begrotingstekort bedraagt op het ogenblik 200 miljard dollar ofwel 2,5 procent van het Amerikaanse bnp. Dat tekort zal in de komende jaren geleidelijk oplopen tot 350 miljard dollar in 2002.

Volgens begrotingsexperts van het Congres moet er tussen nu en het jaar 2002 1,5 biljoen dollar bezuinigd worden om uitgaven en inkomsten in evenwicht te brengen. Volgens president Clinton en de Democratische minderheid in het Congres is dat uitsluitend mogelijk als ook wordt bezuinigd op de sociale zekerheid.

Meerderheidsleider Dole ontkent dat ten stelligste, maar was niet bereid zwart of wit toe te zeggen dat de sociale zekerheid en de pensioenen in het bijzonder gespaard zullen worden.

Democraten vermoeden dat de Republikeinen dit overschot willen gebruiken om het begrotingstekort te verlagen zonder te bezuinigen op conservatieve stokpaarden als de defensieuitgaven. In het lange debat hebben Democraten voortdurend gevraagd om duidelijkheid over de wijze waarop uitgaven en inkomsten in evenwicht gebracht zouden moeten worden. Maar verder dan algemene opmerkingen over de noodzaak de federale overheid te verkleinen, kwam de Republikeinse meerderheid niet.

Politieke commentatoren legden de stemming uit als een forse nederlaag voor Dole en een overwinning voor president Clinton. Dole zei na afloop dat hij in de komende maanden opnieuw zal trachten een stemming in de Senaat te forceren en als dat niet lukt zal hij van deze kwestie tijdens de verkiezingscampagne voor de presidentsverkiezingen in 1996 een hoofdthema maken.

Volgens Dole steunt 80 procent van de Amerikaanse bevolking het plan voor een evenwichtige begroting. Democraten wijzen erop dat dit cijfer snel omlaag gaat als concrete bezuinigingen op de sociale zekerheid en de gezondheidszorg worden genoemd.

President Clinton noemde de afwijzing van het constitutionele amendement voor een evenwichtige begroting 'een overwinning van het verstand'. Het begrotingstekort moet worden verlaagd en daar gaan wij op een verstandige, evenwichtige manier ook mee door, zei de president, die steeds heeft bestreden dat daarvoor de grondwet moet worden gewijzigd.

Niet alleen zou de sociale zekerheid in gevaar komen, maar ook zou een grondwettelijk verbod op begrotingstekorten de financieel-economische speelruimte van regeringen in tijden van crises ingrijpend worden beperkt. Het zou bijvoorbeeld niet meer mogelijk zijn om in een periode van economische recessies de economie te stimuleren door de overheidsuitgaven te verhogen zonder over te gaan tot belastingverhoging.

De stemming wordt beschouwd als een signaal dat de uitvoering van het Contract With America in problemen is. Onder de strakke leiding van Newt Gingrich maakt het Huis van Afgevaardigden vaart met de uitvoering van het contract met tien wetten om Amerika ingrijpend te veranderen.

Vrijwel alle voorstellen, die door de afgevaardigden zijn aangenomen stuiten in de traag werkende Senaat op verzet. Tot nu toe heeft nog maar één wet uit het Contract With America het bureau van Clinton bereikt. Dat was de wet, die bepaalde dat Amerikaanse Congresleden alle wetten die voor de bevolking gelden, ook moeten naleven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.