Republikeinse partijleider Ryan neemt afstand van Trump, crisis compleet

De Republikeinse partijleider Paul Ryan heeft maandag de lijnen met presidentskandidaat Donald Trump doorgesneden. Het is vanaf nu ieder voor zich, kondigde Ryan aan. Daarmee wil hij voorkomen dat andere Republikeinse politici worden meegesleurd in de val van Trump, die steeds minder kans maakt op het Amerikaanse presidentschap.

Paul Ryan Beeld afp
Paul RyanBeeld afp

De crisis in rechts Amerika is nu compleet. Doordat Ryan Trump laat vallen splitst de partij zich tot de verkiezingen in twee facties. Het ene deel is loyaal aan Trump of loyaal aan het nominatieproces, en vindt dat de partij zich onvoorwaardelijk achter de gekozen kandidaat moet scharen. Zo herhaalde de voorzitter van het Republikeins Nationaal Comité (RNC), Reince Priebus, dat de RNC ondanks Trumps uitspraken nog altijd achter de Republikeinse kandidaat staat. 'Niets is veranderd in onze relatie', zei hij volgens CNN. Het andere deel van de partij vindt dat Trump de partij schaadt, en daarom zo veel mogelijk op afstand moet worden gehouden.

Ryan, de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, had maandag telefonisch overleg met zijn fractie. Daarin vertelde hij dat hij tot de dag van de verkiezingen geen campagne meer zal voeren met Trump, en hem niet meer zal verdedigen. Hij trok zijn formele steun aan Trump niet in, maar adviseerde de volksvertegenwoordigers hun eigen plan te trekken.

undefined

Gevochten voor zijn leven

Het was de ochtend na het tweede presidentsdebat, waarin Trump had gevochten voor zijn politieke leven en daarin naar omstandigheden redelijk was geslaagd. Er waren sinds het debat geen nieuwe deserteurs weggelopen, na een weekend waarin tientallen Republikeinse politici zich van Trump hadden gedistantieerd wegens de schunnige onthullingen van vrijdag.

Maar Ryan, die al maanden een haat-liefde relatie met Trump onderhoudt, is bang dat de Republikeinse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden gevaar loopt wanneer de volksvertegenwoordigers besmet raken door Trump, die in de peilingen een flinke achterstand heeft opgelopen op Hillary Clinton. Door de wagons van de voortrazende locomotief af te koppelen hoopt hij de passagiers te redden. De meerderheid in de Senaat is al zeer wankel, een drievoudig verlies op 8 november zou een Republikeinse ramp zijn.

Toch is de vraag hoeveel Republikeinen zich nu achter Ryan zullen scharen. De felste reacties waren maandag afkomstig van Trump-loyalisten. De Californische afgevaardigde Dana Rohrabacher noemden de afvalligen 'lafaards', schreef The New York Times maandagmiddag. Anderen zeiden dat niet Trump maar Ryan de partij in gevaar brengt. Wie zich van Trump distantieert, neemt ook afstand van Trumps kiezers, en zou juist daardoor zijn zetel kunnen verliezen.

Trump twittert reactie

Een ander argument is dat Ryan door Trump op te geven ook het Supreme Court opgeeft, waarvan de leden door de president mogen worden gekozen. 'Dan verandert de structuur van het land voor veertig, vijftig jaar', zei afgevaardigde Billy Long van Missouri tegen de Times.

Zelfs vicepresidentskandidaat Mike Pence, over wie geruchten gingen dat hij Trump zou verlaten, feliciteerde de kandidaat na afloop van het debat, en zei 'trots' te zijn om met hem voor het presidentschap te gaan.

Trump zelf twitterde dat Ryan zich meer zou moeten bezighouden met het landsbestuur, in plaats van het uitvechten van vetes met de presidentskandidaat.

undefined

Wederzijdse steun laat lang op zich wachten

Ryan wachtte eerder dit jaar lang voordat hij zijn steun voor Trump als Republikeinse presidentskandidaat uitsprak. Na wekenlang twijfelen ging hij in juni overstag. In een opiniestuk in The Gazette, een lokale krant van zijn thuisstad Janesville (Wisconsin), maakte hij bekend dat Trump op zijn steun kan rekenen. Nog geen week later moest Ryan alweer afstand doen van Trumps 'racistische' uitspraken over de Amerikaanse rechter Gonzalo Curiel, die Mexicaanse ouders heeft.

Op zijn beurt liet Trump lang op zich wachten met het steunen van zijn partijgenoot Ryan, die om herkozen te worden als Congreslid in augustus een voorverkiezing binnen zijn eigen partij moest winnen. Trump zei in de aanloop niet klaar te zijn Ryan te steuen en sprak zijn bewondering uit voor een opponent van hem. Niet veel later riep hij op tot eenheid binnen de Republikeinse partij en achter Ryan te gaan staan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden