Republikeinse klucht leidt tot mediakolder

Het Republikeins Genootschap is nooit meer dan een schertsgezelschap geweest, onthult Ben Knapen. De echte grap is dat de Volkskrant het zaakje doodserieus is blijven nemen....

DE laatste week is het me niet gelukt om met gepaste ernst de berichtgeving over de in de kiem gesmoorde Republikeinse Opstand tot me te nemen. Vooral De Telegraaf maakte er een vrolijke boel van en dat dit blad in enkele dagen tijds wederom de monarchie heeft gered, stemt tot tevredenheid.

Ik zou er verder dan ook geen woorden aan hebben besteed wanneer de Volkskrant mij niet in nota bene een hoofdartikel (28 februari) had aangeduid als 'held op sokken', die in dit zogenaamde Republikeins Genootschap eerst de revolutie had gepreekt en zich vevolgens uit de voeten had gemaakt toen 'de grond hem te heet onder de voeten' werd.

De Volkskrant lijkt met haar primeur van 26 februari en de daarmee ontketende opwinding een prachtig staaltje mediakolder te hebben gevoed. Verslaggever Jan Hoedeman heeft notulen en correspondentie in handen gekregen over een bijeenkomst vorig najaar van het Republikeins Genootschap - een oprichtingsbijeenkomst. Hij heeft daaruit de conclusie letterlijk getrokken over een antimonarchistische samenzwering in spe.

Dat is eerlijk gezegd een heel komische conclusie. Het deed me denken aan het volgende: stel dat de verslaggever de tekst van de toespraak van de burgemeester van Maastricht in handen krijgt, waarmee deze op carnavalsdag de sleutels van de stad aan Prins Carnaval overdraagt. Dan zou hij naar analogie een artikel moeten schrijven over een ernstige bestuurscrisis in de stad Maastricht, en over een burgemeester die in een dramatische toespraak zichzelf tijdelijk op non-actief stelt.

Wat is er gebeurd in deze Republikeinse klucht? In mijn perceptie was dat vrij simpel. Pierre Vinken ging met pensioen en wilde een vrienden- en debatingclubje oprichten, liefst met wat Propria Cures Spielerei. Omdat hij een notoire en overtuigde Republikein is, zou het clubje Republikeins Genootschapheten. Op de eerste bijeenkomst in het Prinsenhof in Delft (symbolisch!) heeft een aantal van de aanwezigen een vrolijk bedoelde bijdrage aan de 'samenzwering' geleverd.

De een mag dat flauw noemen de ander studentikoos, maar serieus - zoals uw verslaggever het eerste deel van de avond consequent blijft noemen - was het niet. Het meest gevatte stukje cabaret kwam van Ad Dunning, die avond.

Een week of wat na de bijeenkomst gebeurde er iets vreemds. Pierre Vinken stuurde notulen van de vergadering rond en ten eerste waren deze nogal serieus gesteld en ten tweede stonden er een paar rare dingen in over lidmaatschap dat beperkt zou blijven tot autochtone mannen. De ernst en teneur waren in het geheel niet representatief voor de avond.

Hoewel ik vermoedde dat Vinken gewoon een oude Propria Cures-streek had geleverd, schoot het mij toch in het verkeerde keelgat. Ik had dat in een volgende bijeenkomst - gepland ergens dit voorjaar - aan de orde willen stellen, maar enkele anderen - Harry Mulisch, Wellink, Korteweg - bleken zo geïrriteerd over deze zogenaamde notulen dat deze herkansing niet realistisch was en ik gaf ze eigenlijk geen ongelijk.

Dus verlieten wij het beoogde discussieclubje rondom Pierre Vinken al na een week of twee. In uw hoofdartikel vat u dit vertrek van het viertal in een spannende zinsede samen: 'de eerste spijtoptanten hebben zich al gemeld'. Daarmee ernst en actualiteit aan het voorval verschaffend.

De grap van dit alles blijft ondertussen dat deze krant deze notulen doodserieus blijft presenteren als brisant materiaal, aangemoedig door onder anderen de ludieke Martin van Amerongen voor wie de pastiche een vorm van levenskunst is. Tot zover de merites van het Republikeins Genootschap zelf.

Maar nu uw verslaggever de kwestie toch zo ernstig heeft behandeld, waarom heeft dan nooit de moeite genomen om bijvoorbeeld mijn reactie te vernemen? Tot aan de sneer in uw hoofdartikel toe is het van het simpele adagium woord-weerwoord niet gekomen. Bang misschien dat dit zaakje zou worden doorgeprikt als een premature 1 aprilgrap?

Tenslotte nog iets over het thema Republiek of Monarchie, want dat thema is immers van stal gehaald als ware het relevant of actueel? Ik heb daar een opvatting over die niet zozeer principieel of praktisch is, maar vooral historisch.

Nederland is ontstaan als Republiek, heeft anderhalve eeuw later een monarch gekregen en ons land is derhalve een republiek onder leiding van een erfelijk koningschap van het Huis van Oranje. Zolang dit Huis zijn taak gewetensvol doet, is dit een goede constructie en bijna alle Nederlanders voelen dit intuitief ook wel aan. Dit is dan ook, ondanks alle mediakolder, eigenlijk een non-issue.

Ter afsluiting nog een feitelijke onjuistheid en een 'hete tip'. U noemt mij in uw hoofdartikel 'spreekbuis van Philips'. Dat ben ik niet, want dat is mevrouw A. Paulussen, hoofd van Philips Persdienst.

En dan de 'hete tip'. Wist u dat er een foto van die bijeenkomst in het Prinsenhof is gemaakt? Welk blad spoort de foto op en drukt deze als primeur af onder de pakkende kop 'Samenzweerders bijeen in Prinsenhof'?

Ben Knapen is directeur Corporate Communications and Public Affairs van Philips.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.