Analyse

Republikeinse campagne wordt kooigevecht

Voortdurend gewoel binnen de Republikeinse partij in de aanloop naar de volgende primaries. Ted Cruz ruikt kansen na faux pas van Donald Trump.

Beeld afp

Het kan bijna geen toeval zijn dat het parlement van de staat New York vorige week besloot om mixed martial arts weer toe te staan, het schoppen en worstelen in kooien waarbij van alles gebogen en gebroken mag worden, zelfs sommige regels.

De primaries komen eraan.

Komende dinsdag Wisconsin, later deze maand New York en Pennsylvania: het gebeurt niet vaak dat de Amerikaanse voorverkiezingen in deze staten er nog toe doen. Meestal is de strijd wel min of meer beslist, in de eerste twee maanden, en kunnen de koplopers rustig uitlopen richting de finish. Maar dit jaar is alles anders, en is de Republikeinse race waarschijnlijk nog niet eens over als iedereen de eindstreep al is gepasseerd: dan komt er een jury aan te pas, in de vorm van de Nationale Conventie in juli.

Dus proberen de resterende kandidaten, Donald Trump, Ted Cruz en John Kasich, zich nu in de beste uitgangspositie te trekken en te duwen. Het publiek joelt, de scheidrechters zijn partijdig, en vanaf de zijlijn doet zelfs Marco Rubio nog mee.

Een fout van Trump

En dan gebeuren er gekke dingen. In het gewoel maakte Donald Trump woensdag een grote fout - misschien wel de eerste in zijn campagne. Hij zei in een interview dat, mocht abortus worden verboden, vrouwen die abortus plegen ook strafbaar zijn. Een paar uur later al keerde hij op zijn schreden terug, maar toen was het kwaad al geschied: Donald Trump had zich eens te meer bewezen als vrouwonvriendelijk, en nu ook conservatieve vrouwen tegen zich in het harnas gejaagd.

Tot nu toe kwam Trump weg met politiek incorrecte uitspraken. Maar of hij nou Mexicaanse immigranten beledigde of George W. Bush, hij kwam ermee weg omdat zijn stemmers hem gelijk gaven. Nu heeft hij zich misrekend: er is zelfs onder Republikeinen bijna niemand die vindt dat vrouwen strafbaar zijn voor het weghalen van een foetus, zelfs als het weghalen van een foetus strafbaar is.

(Het is geen wonder dat Trump, die vroeger voor abortus was, zich in het onderwerp heeft verslikt: hij had er kennelijk nog niet goed over nagedacht en kende de logische kronkels van dit conservatieve geloofsartikel nog niet).

Beeld REUTERS

Onder vuur

De kritiek kwam van alle kanten. Ted Cruz, fel tegenstander van abortus, zei dat het niet alleen om bescherming van de baby gaat, maar ook van de moeder. Democratisch kandidaat Hillary Clinton zei daarentegen dat dit de consequentie is van het 'normale' Republikeinse standpunt. 'Als je abortus illegaal maakt, maak je dokters en vrouwen criminelen.'

Daarmee wakkerde ze de Republikeinse vrees aan dat Trump de partij kwetsbaar maakt. Zijn vergissing kwam in een week waarin Trump toch al zwaar onder vuur ligt, omdat hij achter zijn campagnemanager Corey Lewandowksi blijft staan. Die werd dinsdag gearresteerd omdat hij twee weken terug een vrouwelijke journalist hardhandig heeft bejegend, na afloop van een verkiezingstoespraak in Florida. Op bewakingsbeelden is te zien hoe Lewandowski de journaliste, Michelle Fields, aan haar arm trekt als ze een vraag aan Trump wil stellen. Heel gewelddadig ziet het er niet uit, maar Fields hield er blauwe plekken aan over en Trump en Lewandowski hadden het incident eerst ontkend. Conservatieve vrouwelijke journalisten schreven donderdag een brief aan Trump waarin zij het vertrek van Lewandowski eisen.

De Republikeinse strijd was al op een lager niveau beland, toen een lobbygroep die Ted Cruz steunt twee weken geleden een naaktfoto van mevrouw Trump op een kleedje rondstuurde. Trump dreigde daarna 'een boekje open te doen' over Cruz' vrouw Heidi. De National Enquirer, een blad geleid door vrienden van Trump, kwam daarna met een onbewezen verhaal over de affaires van Cruz.

Beeld AP

Intussen maken alle kandidaten zich op voor de conventie in juli. Cruz en Trump proberen achter de schermen, in de staten waar al verkiezingen zijn geweest, zoveel mogelijk aanhangers naar voren te schuiven als gedelegeerde. Want de stemmen uit de voorverkiezingen mogen dan wel zijn vertaald in aantallen gedelegeerden, maar dat is maar tijdelijk. Als niemand straks in juli een absolute meerderheid (1237 gedelegeerden) heeft gehaald, komt er op de Conventie een tweede ronde waarin veel (afhankelijk van de staat) gedelegeerden worden 'vrijgelaten' en mogen stemmen op wie ze willen. Een gedelegeerde uit Massachusetts bijvoorbeeld, in eerste instantie gebonden aan winnaar Trump, kan dan in tweede instantie alsnog achter Cruz gaan staan.

Zelfs Marco Rubio, die de strijd inmiddels heeft gestaakt, doet nog mee aan het spel. Hij heeft een brief gestuurd aan de Republikeinse partij om te zeggen dat hij vasthoudt aan zijn 171 gedelegeerden. Daarmee voorkomt hij dat die al voor de eerste ronde worden vrijgegeven, en daarmee mogelijk Trump aan een meerderheid zouden kunnen helpen.

Dan moet Rubio wel op de kieslijst staan, en dat is lastig: daarvoor moet je een meerderheid van de gedelegeerden hebben gehaald in minimaal acht staten. Tot dusver is Trump de enige die aan dat criterium voldoet. Dus is er een lobby binnen de partij gaande om deze regel te veranderen.

Eén regel is al veranderd: deze week is besloten dat er geen wapens mogen worden meegenomen naar de Conventie in juli.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden