Republikeins Genootschap werft nu zelfs vrouwen

Op de dag dat Willem-Alexander een groot televisie-interview geeft in NOVA, doen ze weer van zich spreken: de heren van het Republikeins Genootschap....

Van onze verslaggever

Frank van Zijl

DEN HAAG

Trots deed het genootschap woensdag kond van de nieuwe ledenlijst, waarop naast getrouwe antimonarchisten uit het bedrijfsleven aansprekende namen prijken als die van Jeroen Brouwers, Remco Campert, Jaap van Heerden, André Haakmat, Jasperina de Jong, H. Jesserun d'Oliveira, Ite Rümke, André Spoor, Jan Timman, Adriaan Morriën, Theo Sontrop, Theo van Gogh en Theodoor Holman.

Opmerkelijk zijn de namen van Rümke, De Jong en Haakmat, want bij de oprichtingsvergadering werd nadrukkelijk bepaald: 'Leden kunnen ook op lichamelijke kenmerken worden geselecteerd: alleen autochtone mannen komen in aanmerking.' De passage was voor Harry Mulisch reden af te haken.

Volgens de schrijver is het juist vanwege dit criterium dat 'de monarchie nog vooruitstrevender is: de koningin is nauwelijks een autochtone vrouw'. Door de publiciteit die het genootschap kreeg, trokken meer prominenten zich terug. Oud-hoofdredacteur Ben Knapen van NRC Handelsblad bijvoorbeeld en Robeco-topman P. Korteweg.

Advocaat André Haakmaat, Surinaamse Nederlander, zegt dat huidskleur geen rol meer speelt in het genootschap. Hij ontkent dat de passage ooit in de notulen is terechtgekomen, maar als hem die wordt voorgelezen, zegt hij: 'Dan is men kennelijk van mening veranderd. Overigens ben ik niet op dit soort gronden benaderd.'

Haakmat gelooft net als de rest van de club dat een consequente doortrekking van het democratisch principe leidt tot een republikeinse staatsvorm. Hij vindt dat in een volwassen democratie een erfelijk koningschap bij de gratie Gods niet thuishoort. De bedoeling van het genootschap is volgens de advocaat 'uiterst serieus'.

Jaap van Heerden: 'Ik ben er nog niet van overtuigd dat de republiek er moet komen. Principieel ben ik er voorstander van, maar ik vraag me af of het haalbaar is. Daar zal ik nog achter moeten komen.'

Het Republikeins Genootschap bestaat sinds vorig najaar en is een initiatief van voormalig Elsevier-topman Pierre Vinken. Samen met oud-minister R. Nelissen van Economische Zaken en vice-voorzitter J. Kremersvan de Robecogroep (oud-commissaris van de koningin in Limburg) vormt hij de kern. De vraag of het hier gaat om een vóóral dinerend herenclubje of een serieus initiatief wordt door leden verschillend beantwoord.

Opvallend is dat het genootschap dit keer zelf de publiciteit heeft gezocht met de aanvulling op de oude ledenlijst. In de oprichtingsvergadering is duidelijk afgesproken dat het genootschap zich pas over twee jaar presenteert 'op een tijdstip waarop de zichzelf overschattende monarchie een fatale fout maakt'.

Verwachten de republikeinen dat de kroonprins vanavond op televisie de monarchie zal verspelen? Nee, de kroonprins heeft met het tijdstip niks mee te maken, zegt prof. H. van den Bergh, een van de founding fathers van de club.

De ontwikkelingen rond de dood van een prinses zijn aan het genootschap niet voorbijgegaan. Van den Bergh: 'In de nasleep van de Diana's dood zie je wat voor een ellende je rond koninklijke families krijgt. De monarchie is een onhoudbare toestand. Dat dringt in Engeland steeds meer door, en ook in Nederland.'

Hij zegt dat 'meneer Vinken', eindredacteur van de ledenlijst, erop is gebrand opinion leaders aan zich te binden. Vooralsnog wordt er streng geselecteerd. 'Maar er staan duizenden mensen te dringen om zich aan te sluiten. Dat blijkt uit de respons die we krijgen.'

Het genootschap is voornemens eens per jaar een Oldebarnevelt-lezing te houden. Van Oldebarnevelt was, zegt Van den Bergh, 'de eerste heer die door de Oranjes om zeep is geholpen'.

Nog één misverstand moet uit de wereld. Van den Bergh: 'Ons initiatief is niet gericht tegen die arme Beatrix. Die laten we rustig uitdienen, tot ze niet meer wil. Pas daarna moet de discussie over de monarchie hevig losbarsten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.