Republikeinen verlaten kapseizende Trump-schip, kiezers blijven aan boord

De puberale oprispingen van 'the Donald' die vrijdag werden onthuld mogen ruim tien jaar oud zijn, ze zijn voor hem niet minder schadelijk. Trump houdt alleen zijn echte fans.

Beeld reuters

Heeft Donald Trump het nu dan echt verbruid? Niet zijn verbazingwekkende ideeën over Mexicanen, moslims, de oorlog in Irak, Vladimir Poetin, Obama's geboorteland, Black Lives Matter, klimaatverandering of derdewereldland Amerika, noch zijn leugens of zijn dubieuze zakelijke verleden hebben het Republikeinse establishment laten schrikken - nee, het is een opname waarin hij laat zien wie hij al jaren is: een narcistische opschepper die vrouwen vooral als lustobject ziet. Na ruim een jaar campagne is het nu deze ontdekking die ongekende schokgolven door de partijgelederen laat gaan.

De trillingen zijn zo groot dat een scheuring dreigt die conservatief Amerika op onbekend politiek terrein kan brengen. Want terwijl tientallen Republikeinse congresleden, gouverneurs en andere politici zich dit weekend van Trump distantieerden, blijven veel zijn aanhangers, zelfs vrouwen, hem trouw. De onvrede die Trump zo ver heeft gebracht, zal niet verdwijnen als hij door de partij wordt verlaten - integendeel.

Veel zal afhangen van de neerslag van het tweede presidentiële debat zondagavond. Heeft Trump kunnen verdedigen wat in de ogen van veel van zijn partijgenoten onverdedigbaar is? Heeft hij de aandacht kunnen verplaatsen naar Hillary Clinton, die in de jaren negentig ook een vrouwonvriendelijke periode had toen zij assisteerde bij het kapotmaken van de minnaressen van haar man? Maar bovenal: heeft hij zich, voor zover mogelijk, enigszins kunnen gedragen?

Het is hoe dan ook crisis - de vraag is vooral hoe groot die nu gaat worden. Alle latente onvrede over Trump is ineens gekristalliseerd rond een potje bijna puberale bluf van elf jaar geleden. Sommige conservatieve voormannen, zoals senator John Thune van South Dakota, deden zaterdag een beroep op Trump om zich terug te trekken als presidentskandidaat. In dat geval zou zijn running mate Mike Pence het vaandel moeten overnemen. Trump reageerde via Twitter dat hij zich 'NOOIT UIT DE RACE ZAL TERUGTREKKEN' en zijn aanhangers 'NOOIT ZAL TELEURSTELLEN'.

Terugtrekken zou waarschijnlijk onmogelijk zijn: in veel staten zijn de verkiezingen al begonnen. Amerikanen kunnen per post hun stem al uitbrengen, en ook zijn er al stemkantoren geopend.

Dit weekend gingen er geruchten dat de partij haar geld en campagne-apparaat zou willen loskoppelen van de Trump-kandidatuur. De Republikeinen zouden zich dan kunnen richten op de verkiezing van Congresleden en voorkomen dat die worden meegesleurd in Trumps (gepercipieerde) politieke neergang.

Die begon vrijdag, toen The Washington Post een tv-opname publiceerde uit 2005. Trump blufte hoe hij als ster ongestraft vrouwen 'in hun poes' kon graaien en overladen met ongewenste intimiteiten. De opnamen waren gemaakt voorafgaand aan een gastoptreden van Trump in een soap-serie, toen Trump niet doorhad dat de microfoon al aanstond. De meelachende gesprekspartner was presentator Billy Bush, een neef van George W. en Jeb Bush, die daarmee misschien de belangrijkste Bush van deze verkiezingen wordt.

Beeld getty

Kleedkamer

De schunnige opmerkingen zijn geen verrassing. Dat Trump vrouwen als lustobject ziet is goed gedocumenteerd: Trump heeft zelfs over zijn dochter gezegd dat hij 'het wel zou weten' als ze zijn dochter niet was geweest. Er loopt een rechtszaak tegen hem die is aangespannen door een vrouw die zaken met Trump wilde doen, maar onder tafel zijn hand onder haar rok voelde gaan terwijl haar vriend erbij zat. En zaterdagavond diepte CNN een serie radio-interviews van Trump op, waarin hij trots vertelt hoe hij de kleedkamer inliep tijdens miss-verkiezingen om hen naakt te bekijken, en vertelt hoe hij seks met ze zou hebben als ze zich daarvoor zouden aanbieden.

Verrassender is daarom eerder dat de Republikeinen zich nu pas van hem distantiëren. Maar steunen of niet steunen is dit jaar grotendeels opportunisme gebleken. Nu Trump een achterstand heeft opgelopen in de peilingen en die door eigen blunders lijkt te vergroten, willen partijgenoten besmetting voorkomen.

Zaterdag trok partijvoorzitter Paul Ryan een uitnodiging aan Trump in voor een partijbijeenkomst in zijn thuisstaat Wisconsin; vice-presidentskandidaat Mike Pence zegde een optreden af, en senator John McCain, de Republikeinse presidentskandidaat van acht jaar geleden, zei definitief niet op Trump te zullen stemmen.

'Zo zijn mannen'

Zelfs Trumps vrouw Melania noemde de opmerkingen van haar man 'onacceptabel en beledigend'. Daarna zei ze wel dat ze hoopt dat mensen hem vergeven, zoals zij zelf heeft gedaan.

Trump bood excuses aan. 'Ik heb sommige domme dingen gezegd.' Maar vervolgens zei hij dat er verschil is tussen woorden en daden. 'Bill Clinton heeft vrouwen echt misbruikt en Hillary heeft die slachtoffers uitgescholden en geïntimideerd.' Dat was de opmaat voor het debat zondagavond, waarbij Trump de verwachte aanvallen op zijn agressieve vrouwonvriendelijkheid zou pareren met de wellust van de man van zijn tegenstander.

Intussen blijft de harde kern Trump trouw. Zaterdag en zondag stond een scanderende menigte Trump toe te juichen toen hij even buiten op straat voor zijn Trump Tower verscheen. Volgens eerste peilingen vind slechts 13 procent van de Republikeinen dat de partij zich van Trump moet distantiëren. In Florida bleken veel bewoners van bejaardenkolonies hem nog steeds te steunen (de meeste stemmers van Trump zijn oudere witte Amerikanen, die zijn opgegroeid met het van de serie Mad Men bekende seksisme van de jaren vijftig en zestig). 'Hij is afschuwelijk, maar zijn ideeën zijn wat het land nodig heeft', aldus Rick Connor (84). 'En elke man zegt weleens zulke dingen, als hij jong is.' Zijn vrouw: 'Zo zijn mannen.'

Dat betekent dat de Republikeinse politici die nu afstand van Trump nemen ook verkeerd kunnen gokken. Trump werd gaande het weekend steeds triomfantelijker. Hij noemde zijn partijgenoten hypocrieten, en voorspelde dat hun desertie hun kansen op 8 november niet zal vergroten.'Kijk straks maar naar de verkiezingsuitslagen!'

De Democraten hoefden daar niets aan te doen.

Beeld reuters
De 'Naked Cowboy' speelt gitaar bij de Trump Tower in New York. Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden