Republikeinen liggen dwars

De kans op een compromis om het Amerikaanse 'begrotingsravijn' te omzeilen, is opnieuw geslonken, doordat de Republikeinen in het Congres van de onderhandelingstafel zijn weggelopen. Zij zijn met een eigen - bij voorbaat kansloos - 'Plan B' gekomen, ondanks dreigementen en smeekbedes van president Obama.

NEW YORK - De eigengereide koers van de conservatieve fractie in het Huis van Afgevaardigden volgt op een moment van hoop en optimisme, na de schietpartij in Newtown. In de sfeer van eensgezinde rouw na de tragedie klonken er geluiden dat de partijen bijna overeenstemming hadden bereikt over de 'fiscal cliff'.


Maar het proces van directe onderhandelingen werd deze week onderbroken door John Boehner, de voorzitter van het Huis en de onderhandelingspartner van Obama. In plaats van een aanvaardbare tegenzet kondigde hij een eigen wetsvoorstel aan om belastingen te verlagen voor iedereen, behalve de topinkomens.


Maandag leek het gevaar van de fiscal cliff geweken. Woensdag noemde Obama de Republikeinse afwijzing van het onderhandelingsproces verwarrend. 'Het is voor de Republikeinen moeilijk om ja tegen mij te zeggen', verzuchtte de president, die strijdlustig klonk tijdens een persconferentie. 'Op dit moment hebben we behoefte aan een compromis.'


'Plan B' houdt volgens Boehner belastingverlaging in 'voor 99,8 procent van de bevolking'. Obama kan maar beter akkoord gaan, aldus de conservatief. 'Of hij kan verantwoordelijk zijn voor de grootste belastingverhoging in de Amerikaanse geschiedenis.'


Is er op 1 januari geen plan waar de twee partijen beide achter staan, dan zal automatisch een reeks belastingverhogingen en bezuinigingen in werking treden om het begrotingstekort althans deels terug te brengen. Dat zou een nieuwe periode van economische malaise tot gevolg kunnen hebben.


Het doel is om de fiscal cliff te omzeilen vóór de deadline van 31 december. Maar Obama en Boehner hebben al jaren een moeizame verhouding. Ook tijdens het hooglopende debat over de maximale staatschuld in de zomer van 2011 kwamen de twee er niet uit.


Met belastingverlaging voor inkomens tot een miljoen dollar (756 duizend euro), en -verhoging voor de inkomens daarboven, zegt Boehner inderdaad dat hij een vrije val van de economie wil voorkomen. Het plan komt erop neer hij een 'no-new-taxes'-belofte breekt: de Republikein gaat akkoord met een verhoging van het toptarief naar het tarief van ruim 39 procent, wat het in de jaren negentig ook was. Sommige conservatieven, zeker zij in de Tea Party-fractie, zijn woedend over dit 'verraad'.


Het moeizame debat over bezuinigingsposten kan wat Boehner betreft worden uitgesteld, als de afspraken over het belastingbeleid zijn gemaakt.


Maar het plan maakt geen schijn van kans in de Senaat, waar de Democraten de meerderheid vormen. Obama heeft bovendien beloofd om dit 'halfslachtige' voorstel met een veto te treffen, mocht het zijn bureau bereiken.


Obama zegt uitsluitend open te staan voor een alomvattend compromis om de staatsschuld terug te dringen. Serieuze bezuinigingen moeten nú worden besproken. Wat hem betreft moeten Amerikanen die meer dan 400 duizend dollar (302 duizend euro) verdienen meer gaan afdragen.


Ook Obama schuift hiermee een belofte terzijde. Als kandidaat en president hamerde hij er op dat de grens van 'rijk' bij een jaarinkomen van 250 duizend dollar lag. Door die grens naar 400 duizend te verhogen, heeft hij Republikeinen de hand gereikt - tot ergernis van sommige linkse critici, die zich op hún beurt verraden voelen.


Belastingverhoging voor de hoogste inkomens - waar de grens ook wordt gelegd - kan slechts een fractie vormen van de noodzakelijke miljarden die nodig zijn om de staatschuld te verminderen. Obama noch Boehner durft echt aan heilige huisjes zoals de sociale zekerheid te komen, terwijl alle experts het erover eens zijn dat er geen oplossing denkbaar is zonder de overheidssteun voor ouderen en armen op de schop te nemen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden