Nieuws Repatriëring Nederlandse IS-verdachten

Repatriëring van Nederlandse IS-verdachten uit Syrië op zijspoor beland

Terwijl lokale bewakers de controle dreigen te verliezen over een kamp in Koerdisch Syrië waar duizenden buitenlandse vrouwen en kinderen zitten opgesloten, geeft Nederland geen gehoor aan een rechterlijk bevel van begin dit jaar om tien vrouwelijke ­IS-verdachten en hun kinderen te repatriëren.

Leden van de Syrische Democratische Strijdkrachten houden in februari een groep mannen aan die zij aanzien voor IS-strijders. Beeld Bulent Kilic / AFP

‘De Nederlandse overheid weigert om de vrouwen terug te halen’, zegt advocaat André Seebregts, die twintig Nederlandse vrouwen en 45 kinderen bijstaat die in ­Syrië gevangen zitten. ‘Wij overwegen een kort geding. Het lijkt erop dat het standpunt van de Nederlandse overheid om ze niet terug te halen, sinds kort is verhard.’

De meeste Nederlandse vrouwen en kinderen in Syrische detentie verblijven in kamp Al Hol, in de extra beveiligde ‘Annex’ waar in totaal circa tienduizend buitenlanders verblijven. Veel van hen bleven bij IS tot de laatste grond in handen van de groepering, begin dit jaar werd veroverd. De kampbewakers, in dienst van de Koerdisch geleide militie Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF), hebben moeite om de gevangenen onder controle te houden. Donderdag werd volgens lokale media een Syrische jongen in het kamp, een afvallige van IS, vermoord door radicale vrouwen. Maandag overleed een vrouw in de Annex en liepen vier anderen schotwonden op. De VN waarschuwden vorige week dat meerdere Syrische vrouwen uit het kamp zijn ontsnapt. Ook duiken regelmatig propagandafilmpjes op waarin moeders en kinderen vanachter de kamphekken trouw zweren aan IS.

Zedenpolitie

Volgens het Koerdische persbureau ­Hawar ontstond de opstand in de Annex maandag nadat SDF-bewakers een zitting van een door de vrouwen zelf opgerichte sharia-rechtbank probeerden te verhinderen. Al langer is bekend dat de vrouwen in het kamp een hisbah hebben opgericht, een zedenpolitie, die er met patrouilles op toeziet dat de vrouwen buiten de tent hun gezicht bedekken en de streng-islamitische leefregels van IS volgen.

In de Annex, waar geen officiële school is voor de zevenduizend buitenlandse kinderen, worden door de vrouwen koranlessen georganiseerd. Medische zorg is een probleem: jonge kinderen kampen met vergroeiingen en infecties door onbehandelde oorlogswonden. De VN noemden de leefomstandigheden in kamp Al Hol onlangs ‘verschrikkelijk’.

In een ander kamp in Koerdisch Syrië, Ayn Issa, overleed begin dit jaar een Nederlandse vrouw. Hier zitten circa duizend buitenlanders opgesloten in een afgraving. De levensomstandigheden hier zijn zo mogelijk slechter dan in Al Hol, zegt Crystal van Leeuwen, coördinator medische noodhulp van Artsen zonder Grenzen (AzG), die Ayn Issa vorige week bezocht.

‘De tenten van de buitenlanders bevinden zich in een kuil. Het is echt een kuil, gegraven in een heuvel. Van bovenaf zijn de tenten niet van elkaar te onderscheiden, zo dicht staan ze op elkaar. Eenmaal beneden liggen overal hopen afval, hopen ontlasting. Voor de buitenlandse kinderen is niks, geen activiteiten en geen school. Door een hek kunnen ze zien hoe voor de Syrische en Iraakse kinderen in de rest van het kamp wel activiteiten worden georganiseerd.’

Zijspoor

In januari beval de rechtbank in Rotterdam aan minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) ‘al het nodige te doen’ om tien Nederlandse vrouwen plus hun kinderen uit Syrische kampen weg te halen en via Irak over te brengen naar Nederland. Grapperhaus leek aanvankelijk aan deze uitspraak gehoor te geven. Van Irak werd een toezegging verkregen dat de vrouwen niet op doorreis zouden worden vervolgd. Maar de onderhandelingen stagneerden op het plan om de vrouwen door de SDF naar de Syrische grens te escorteren. Ook het aanbod van de Amerikanen om alle Europese IS-verdachten, de tien Nederlandse vrouwen in het bijzonder, weg te halen uit Syrië, is door Nederland afgewezen. Een woordvoerder van minister Grapperhaus zegt dat in juni is geconstateerd dat repatriëring niet op een ‘veilige en verantwoorde manier’ kan. ‘We blijven het onderzoeken, maar dit standpunt is sindsdien niet veranderd.’

Nu repatriëring op een zijspoor is beland, zoekt minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken) met zes andere Europese landen toenadering tot Irak. Vorige week werd tijdens een VN-vergadering in New York een plan besproken om in Irak buitenlandse IS-verdachten te berechten. Tot harde afspraken kwam het nog niet. Irak hanteert de doodstraf, kent naar westerse maatstaven geen eerlijk proces en vraagt in ruil voor eventuele berechting naar verluidt woekerpremies aan westerse overheden. ‘Veel verdachten worden bovendien niet verdacht van misdrijven in Irak, maar in Syrië’, zegt advocaat Seebregts.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden