Rentezwaard lijkt bot

Lange halen, gauw thuis. Het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve, verlaagde dinsdag de interbancaire rente met een half procentpunt....

Douwe Douwes

Dat mag een heel forse verlaging worden genoemd. Sinds 1987, het jaar dat Alan Greenspan - de huidige voorzitter van de Fed - aantrad, is het niet eerder voorgekomen dat de rente in zo'n korte tijd zo drastisch werd verlaagd. Zelfs in de periode 1990-1991, toen de Golfoorlog de groei van de Westerse economieën grotendeels tot stilstand bracht, werd er niet zo radicaal ingegrepen. Weliswaar werd de rente destijds met 2,75 procent verlaagd, maar dat gebeurde in veertien maanden, niet in vijf.

Het idee achter een renteverlaging is dat die de economische groei bevordert. Bedrijven hoeven minder te betalen om geld te lenen en gaan dus meer investeren, zo is de gedachte. Huishoudens worden aangespoord om meer te lenen - dat wordt immers goedkoper - en minder te sparen - dat brengt minder op. Via beide mechanismen stijgen de uitgaven van de huishoudens. Dat leidt weer tot meer vraag naar de producten van bedrijven, die daardoor meer winst behalen. Einde economisch dal.

De normale reactie van de aandelenmarkten op een renteverlaging is dan ook dat de koersen oplopen. Hogere winsten betekenen immers hogere koersen. Vooral als een verlaging niet wordt voorzien, kan het heel snel gaan met de stijgingen. Toen Greenspan afgelopen april de rente totaal onverwacht van 5 naar 4,5 procent terugbracht, schoot de index van technologiebeurs Nasdaq binnen een paar minuten met liefst 8 procent omhoog.

Het is dan ook opvallend dat de rentestap van dinsdag hoegenaamd geen effect had op de aandelenmarkten. De Dow Jones-index en de Nasdaq-index kwamen nauwelijks in beweging, de markten in Azië leverden voor het grootste gedeelte in, en gisteren daalden ook de graadmeters van de Europese beurzen flink.

Is de conclusie dat het rentewapen van Greenspan zijn scherpte heeft verloren? Dat is wat al te kort door de bocht. Want waar 'de markt' hoop of vrees direct in de koersen van aandelen kan laten doorklinken, duurt het even voor de invloed van een renteverlaging op de consumptie en investeringen zichtbaar wordt. Minstens een maand of zes, denken economen. En Greenspan richt zijn pijlen juist op zaken als consumptie en investeringen.

De eerste renteverlaging in de huidige reeks dateert van 3 januari, bijna zes maanden geleden. Een herstel van de economie zou nu dus zo ongeveer zichtbaar moeten worden. Volgens ervaren Greenspan-watchers als Merril Lynch en Salomon Smith Barney ziet de grote man de situatie echter nog somber in. De algemene verwachting is dat er nog een verlaging in het vat zit. Het rentezwaard van Greenspan is kennelijk toch iets botter geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden