Renteaftrek kan alleen geleidelijk verdwijnen

Achtergrond..

amsterdam Afschaffing van de hypotheekrenteaftrek is de enige manier om een einde te maken aan de perverse prikkel om te veel geld te lenen en zo min mogelijk af te lossen. Idealiter verhuist de eigen woning naar box 3 om als vermogen te worden belast.

Dit bepleit onder meer econoom Lans Bovenberg van de Universiteit Tilburg. Volgens Bovenberg zijn er in box 3 ‘tal van mogelijkheden om via vrijstellingen de inkomenseffecten te repareren’. ‘Nu profiteren de hoogste inkomens het meest van de aftrekmogelijkheden in box 1, terwijl de laagste inkomens het meeste last hebben van het prijsopdrijvend effect van de hypotheekrenteaftrek.’

Over de vraag hoe en op welke termijn de hypotheekrenteaftrek moet worden afgebouwd, breken economen en fiscalisten zich nu het hoofd. Intussen nemen politieke partijen een voorschot op de toekomst in hun conceptverkiezingsprogramma’s. D66 maakte vorig weekeinde bekend de renteaftrek op termijn te willen halveren. Als eerste moeten nieuwe kopers met een huis van boven de half miljoen euro eraan geloven.

Woningmarktdeskundigen zijn het er over eens dat de hypotheekrenteaftrek de verkeerde prikkels afgeeft. Huizenprijzen worden opgedreven, inbreng van eigen geld en het aflossen van de lening wordt ontmoedigd en de grondprijzen zijn opgedreven, waardoor ook de huurmarkt is vastgelopen. Daarnaast moet er de komende decennia fors worden bezuinigd. De hypotheekrenteaftrek die het Rijk jaarlijks bijna 12 miljard euro kost, lijkt dus een logisch doelwit.

Maar afschaffing moet geleidelijk gebeuren, waarschuwen deskundigen. In een periode van vijftien tot dertig jaar. Anders gebeuren er grote ongelukken op de huizenmarkt en in de woningbouw. Het Centraal Planbureau waarschuwde al dat de huizenprijzen met 20 procent kunnen dalen als de aftrek ineens verdwijnt.

Volgens Bovenberg kunnen in box 3 ontheffingen – voor de vermogensrendementsheffing van 1,2 procent – worden ingebouwd om burgers te compenseren voor inkomensverlies. ‘Je kunt denken aan een algehele ontheffing voor de eigen woning tot drie ton, maar ook aan individuele ontheffingen voor bijvoorbeeld pensioenopbouw’, aldus Bovenberg.

Ook Koen Caminada, hoogleraar fiscale regelgeving aan de Universiteit Leiden, denkt dat de eigen woning beter af is in box 3. ‘Hoe je vervolgens bepaalde groepen tegemoetkomt, is een technische kwestie. Laat de politiek eerst bepalen wat ze wil bereiken met de afschaffing van de hypotheekrenteaftrek.’

Directeur Taco van Hoek van het Economisch Instituut Bouwnijverheid (EIB) waarschuwt voor te harde maatregelen. Algehele afschaffing van de hypotheekrente treft de woningmarkt te hard, denkt hij. Hij ziet meer in een annuïteit; een hypotheek waarbij de renteaftrek steeds kleiner wordt en de aflossing groter. Dat levert volgens het EIB jaarlijks al 2 miljard euro op. ‘Zonder al te veel schade aan de woningmarkt en de koopkracht.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden