Running mates

Renske Leijten (SP): 'Nergens is zoveel geld als in de zorg, het klotst over de randen'

Volkskrant.nl spreekt in de aanloop naar 12 september met de nummers twee op de kieslijsten van de verschillende politieke partijen. Vandaag: Renske Leijten (SP). 'De SP is nooit een tegenpartij geweest.'

Renske Leijten, nummer twee van de SP. Beeld ANP

Renske Leijten (33) werd als student lid van de SP. Al die armoede naast zoveel rijkdom, daar begreep ze niks van. Ze werd actief bij jongerenafdeling ROOD en klom op tot voorzitter. De volgende stap, het Tweede Kamerlidmaatschap, volgde in 2006. De afgelopen jaren voerde ze het woord over de zorg en ontpopte zich tot een felle debater. En met succes: twee initiatiefwetsvoorstellen over de thuiszorg kregen steun van het parlement. Nu is ze 'running mate' van Emile Roemer, namens de partij die volgens de peilingen althans afstevent op winst. Voor het eerst kan de SP de grootste worden, voor het eerst kan de partij gaan regeren.

Wat was uw eerste ontmoeting met de SP?
'Dat is al heel vroeg. Het feit dat er armoede in de wereld is, terwijl we bulken van het geld in het westen, daar begreep ik als scholier al niks van. Ik vond de SP wel een oké clubje, zonder dat ik er verder veel meer van wist. Ik kan me het moment nog goed herinneren dat Jan Marijnissen 'effe dimmen' zei tegen de Kamervoorzitter (in 1997, red.). Daar was toen grote ophef over, ik dacht juist: wat is daar nou erg aan?'

De SP is van stem tegen naar stem voor gegaan. Geldt dat voor u ook?
'De SP is nooit een tegenpartij geweest. De SP is de partij van de alternatieven. In het beginselprogramma las ik dat ze, ten opzichte van een harde kapitalistische wereld waarin mensen een product zijn, een wereld neerzetten die ook een samenleving is. Daar voelde ik me erg toe aangetrokken. Dat van 'de SP heeft geen alternatief en is alleen maar tegen', dat is gewoon een vakkundig frame van tegenstanders.'

Houdt u van het debat?
'Ik heb daar enorm aan moeten wennen. Toen ik in de Kamer kwam dacht ik: dit is toch gewoon een goed voorstel, dit zijn toch aardige argumenten, waarom is iedereen hier nou zo tegen? In het begin dacht ik: oké, nu gaan we dingen veranderen. Maar ik heb heel snel geleerd dat het hier stroperig is en dat je alleen iets geregeld krijgt als het je wordt gegund. Hoe goed je argumenten ook zijn, hoe weloverwogen en goed onderzocht je alternatief ook is.'

De SP is koploper in de peilingen. Hoe voelt dat?
'Nou, als een hele verantwoordelijkheid. Ik prijs de dag niet voordat het avond is. Het voordeel van nu de grootste zijn in de peilingen is dat we niet worden genegeerd. Twee jaar geleden, toen wij op enorm verlies stonden, was het: negeren maar gewoon die handel. Ik ben blij om te zien dat kleine partijen nu wel aandacht krijgen in de media.'

Kleine partijen krijgen aandacht omdat de SP vooralsnog het debat mijdt.
'Dat is gewoon niet waar. Maar de journalistiek wil alleen maar Roemer. En als Roemer zegt 'Ik ben nog even op vakantie, ik moet ook uitgerust aan de startstreep beginnen', dan is dat een probleem. Je kunt van Emile niet verwachten dat hij als een robot altijd doorgaat. Dan ben ik er, of Ronald van Raak, of Sharon Gesthuizen.'

Is Roemer een gemakkelijke man om mee samen te werken?
'Ja.'

Kan hij streng zijn?
'Ja, natuurlijk. Reken maar. Vriendelijk. Streng. Grappig. Stevig. Ja.'

Zijn jullie vrienden?
'We zijn hele goede collega's en ik durf Emile over alles in vertrouwen te nemen, maar of dat vriendschap voor het leven is? Ik heb denk ik drie, vier vrienden voor het leven. Daar kan best nog een vijfde bijkomen en dat zou Emile kunnen zijn, maar zo denk ik er op dit moment niet over na.'

Wat heeft u van Roemer geleerd?
'Voor je het weet heb je het in Den Haag over systemen, mitsen en maren, toekomst. Emile kan snel zeggen: wat betekent het nou eigenlijk voor mensen? Dat vind ik een enorme kracht. Daar train ik mezelf ook in.'

SP-lijsttrekker Emile Roemer en SP-Tweede Kamerlid Renske Leijten bij de start van de campagne in het Openluchtmuseum in Arnhem. Beeld ANP
Renske Leijten

Geboren 17 maart 1979

Burgerlijke staat Getrouwd

Film Intouchables (2011)

Favoriete muziek ‘Angus en Julia Stone, australische broer en zus, absoluut de moeite waard.’

Laatste boek HhhH (Himmlers hersens heten Heydrich) van Laurent Binet

Mooiste dag van uw leven? ‘Er zijn zoveel mooie dagen geweest. Ik ben net getrouwd, in mei, daar denk ik met heel veel plezier aan terug.’

Hoeveel zetels? ‘30 plus, mag dat niet? 35 plus. Hopelijk de grootste, maar het is echt aan de kiezer.’

 
SP, PvdA, CDA, misschien aangevuld door GroenLinks, dat kan een hele fijne coalitie zijn.

De SP gaat mogelijk regeren. Zou u een goede minister zijn?
'Dat kun je niet over jezelf zeggen. Dat zeggen anderen over je. Bijvoorbeeld minister Schippers van VWS, ik vind haar beleid heel slecht, maar als minister vind ik haar vrij goed. Ze is eerlijk in het debat, geeft antwoorden. Ze krijgt dingen voor elkaar en ze heeft de wind eronder. Ze kan dat moeilijk over zichzelf zeggen. Nogmaals, ik ben het totaal oneens met haar richting.'

Minister Schippers wil de ouderenzorg uit de AWBZ halen en neerleggen bij de gemeente. Wat vindt u daarvan?
'De VVD zegt: mensen moeten langer thuis blijven wonen en hun netwerk aanspreken. Dat vind ik prima, maar niet zonder recht op zorg. Het ís niet zo gemakkelijk, je moet maar een netwerk hebben. Ik zeg: hoe verbeter je de situatie in de verpleeghuizen zelf? Daar moet een medewerker 's nachts voor dertig mensen zorgen; er zal maar iemand een hartaanval krijgen en een ander moet naar het toilet. De VVD zegt ook: de thuiszorg die de gemeente regelt, die bezuinigen we weg. Dan krijg je dus wel verpleging aan je lijf, maar in een smerig huis. Wat is dat voor toekomst voor ouderen?'

Het plan van Schippers levert haar een miljard op.
'Ja, omdat mensen het zelf moeten betalen, 75 procent van de mensen in verpleeghuizen leven op of onder het sociaal minimum. Hoe moeten die dat doen? Dat mag de minister wel eens uitleggen.'

Andere partijen willen de zorgkosten terugdringen door een hogere bijdrage te vragen. De SP wil het eigen risico juist verlagen.
'Wij vragen ook een hogere bijdrage, maar we leggen de rekening niet bij de patiënt. De overheid moet zorgen voor goede en betaalbare zorg voor iedereen. Dat moet je inkomensafhankelijk regelen en zorgen dat er geen verspilling is. Nergens is zoveel geld als in de zorg, het klotst over de randen, alleen het gaat de verkeerde kant op. Wat doet Schippers, wat doet D66, wat doet ook GroenLinks in mindere mate? Gezond en ziek tegen elkaar uitspelen. Hoe meer je zegt dat de zieke de schuld is van de zorgkostenstijging, hoe minder je zult zien dat de gezonde mens bereid is te betalen. Maar die stijging ligt niet bij de patiënt, maar bij overproductie, bij winst willen maken, omzet willen draaien.'

Met welke partijen kan de SP samenwerken op het gebied van Europa?
'Volgens mij met alle partijen. Maar niet met die partijen die van Europa een federatie willen maken en gezag willen overhevelen.'

D66, GroenLinks.
'Dat zijn echt partijen die de toekomst van Nederland in Europa zien liggen. Dat zien wij anders. Maar met de PvdA kunnen wij er zeker uitkomen. En uiteindelijk ook met GroenLinks en D66. Het zal stevig onderhandelen zijn, maar daar deinzen we niet voor terug. Ieder resultaat moet ook nog je eigen inhoud weerspiegelen, het moet wijn zijn om te drinken.'

Wat zou een mogelijk kabinet-Roemer zijn?
'SP, PvdA, CDA, misschien aangevuld door GroenLinks, dat kan een hele fijne coalitie zijn. Als ik Mona Keijzer (CDA, red.) hoor zeggen dat ze de zwaksten wil beschermen in de zorg dan denk ik: dat is meer Hanny van Leeuwen dan Maxime Verhagen.'

Wie is jullie grootste tegenstander in de campagne?
'De grootste tegenstander is het andere verhaal, en dan denk ik toch de VVD. Er wordt nu gezegd: we moeten bezuinigen vanwege de 3-procentsnorm van Brussel, vanwege een boete. Ik moet nog zien dat we die boete krijgen en welke partijen die dan wel gaan betalen. Die 3 procent wordt aangevoerd als politieke bangmakerij, daarachter zit een neoliberale visie verscholen: zo min mogelijk overheid, zo veel mogelijk zelf betalen.'

Kan Roemer Rutte aan in het debat?
'Ik zou de vraag liever andersom stellen. We hebben regelmatig debatten gezien tussen Rutte en Roemer. Goede debatten waarin duidelijk werd: Roemer is een mensenpoliticus, en Rutte is een regels- en cijfertjespoliticus. Prima, laat dat verschil maar duidelijk worden.'

Drie dagen voor de verkiezingen organiseert de Volkskrant op Zondag een debat tussen de nummers 2 van de grote politieke partijen. Toevallig, of niet, het zijn allemaal vrouwen: Edith Schippers (VVD), Jetta Klijnsma (PvdA), Mona Keijzer (CDA), Fleur Agema (PVV) en Renske Leijten (SP). Debat over de belangrijkste onderwerpen uit de campagne: de economische crisis, de gezondheidszorg en Europa. En natuurlijk over hun persoonlijke verwachtingen na 12 september. Gespreksleiding Remco Meijer en Martin Sommer. Kaarten via De Rode Hoed.

 
Roemer is een mensenpoliticus, Rutte is een regels- en cijfertjespoliticus
Renske Leijten in de Tweede Kamer in 2009. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.