Rennen en roeien op leeftijd

In het fitnesscentrum van het Amsterdamse zorgcentrum Sint Jacob fietst J. W. Heijboer, 75 jaar oud, op de hometrainer een zwaar bergparcours....

De les is om drie uur begonnen met een warming-up op muziek van Frank Sinatra: looppas op de plaats, schouders losgooien, schaatsbewegingen. 'Als het niet meer gaat, gewoon even stoppen', roept fysiotherapeut Ellen Soethout tegen haar cursisten op leeftijd.

Twee jaar geleden begonnen Soethout en haar collega's met fitnesslessen voor ouderen uit de buurt. In het rooms-katholieke zorgcentrum trainen nu vier groepen. Het animo is zo groot dat er een wachtlijst is. Een strippenkaart voor tien trainingen kost 27 euro.

Seniorenfitness moet ouderen massaal aan het bewegen zetten. Ruim de helft van de 55-plussers beweegt te weinig; na het zeventigste levensjaar stoppen bejaarden helemaal met iedere vorm van lichamelijke inspanning. Met de forse grijze golf in aantocht dreigt het appèl op de gezondheidszorg zo groot te worden dat maatregelen nodig zijn om Nederlanders op leeftijd zo fit mogelijk te houden.

De Groningse bewegingswetenschapper Marieke van Heuvelen toonde drie jaar geleden in haar promotieonderzoek al aan dat lichamelijke fitheid een grote rol speelt bij het bewaren van zelfredzaamheid. De oudere sporters in Sint Jacob kunnen daarover meepraten. Meneer Voogd heeft een beroerte gehad en zegt dat hij door te bewegen 'stabiel' blijft. Mevrouw Bakker heeft longenfyseem en komt op aanraden van haar longarts. Ze sport met tegenzin, bekent ze, maar ze merkt dat een betere conditie haar goed doet.

Begin volgend jaar wordt een taskforce vijftig-plus-in-beweging geïnstalleerd, waarin het ministerie van Volksgezondheid, NOCNSF, gemeenten en sportverenigingen zitting hebben. De taskforce gaat eerst in kaart brengen welke initiatieven er zoal zijn, zegt Marian Henzen van het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen.

Daarnaast moet op de sportopleidingen aandacht worden gevraagd voor beweging onder senioren. Ook een imagocampagne is hard nodig, zegt Henzen. 'Bij ouderen bestaat nog te veel het idee dat bewegen niet meer hoeft omdat ze hun leven lang al hard hebben gewerkt.'

Folders of spotjes op radio en tv werken niet of nauwelijks, weet Mathieu de Greef, projectleider van de GALM-methode. Huisbezoeken wel. GALM (Groninger Actief Leven Model), vijf jaar geleden door de Rijksuniversiteit Groningen ontwikkeld, bestaat uit vier stappen: senioren tussen de 55 en 65 krijgen eerst een brief en kort daarop persoonlijk bezoek, ze kunnen een fit-test doen en daarna meedoen aan een wekelijks uur 'gevarieerd bewegen'. Na 45 weken volgt een nieuwe test.

Sporters kunnen een bewegingsmeter meekrijgen. Een coach probeert ze zover te krijgen dat ze een half uur per dag matig intensief gaan bewegen waarmee ze de Nederlandse norm gezond bewegen halen. De methode is door een groot aantal provinciale sportraden overgenomen. Zo'n 450 duizend ouderen zijn al benaderd, ruim een kwart van de doelgroep. Van de senioren die te weinig bewegen, is een kwart in de methode geïnteresseerd.

In Hoorn probeert het sportopbouwwerk de 70- tot 90-jarigen in verzorgingshuizen naar de sportschool te krijgen. Vier woonzorgcentra beschikken op kosten van de gemeente over een fitnessruimte met instructeur. De Amsterdamse VU deed een jaar lang wetenschappelijk onderzoek onder de deelnemers, de resultaten worden begin volgend jaar op een landelijk symposium bekendgemaakt.

De effecten blijken vooral op het psychische vlak te liggen: als ouderen ontdekken dat ze meer kunnen dan ze dachten, worden ze zelfverzekerder bij het traplopen, hebben ze minder hulp nodig en doen ze misschien zelfs hun rollator de deur uit. Pedro Koning, consulent ouderensport bij de gemeente Hoorn, heeft subsidie aangevraagd bij het ministerie van VWS. Doel is van de Hoornse aanpak een landelijk project te maken.

Het projectteam van GALM heeft voor verzorgingshuizen een speciaal bewegingsprogramma gemaakt, waarmee momenteel wordt geëxperimenteerd. Vitale senioren krijgen een training om oudere bewoners aan het bewegen te krijgen. Of, zoals De Greef zegt: '80-jarigen halen 90-jarigen uit de stoel.' Ook goed voor de sociale contacten. De Greef: 'Dan ontdekken ze zomaar dat ze allebei kleinkinderen hebben.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden