Opinie

Renée Braams: 'Van vrolijk doen, word je vrolijk'

Je moet jezelf, ook al heb je een handicap, aan je haren uit het moeras trekken, vindt Renée Braams.

Verpleeg- en verzorgingshuis Stichting SHDH, locatie De Molenburg. Beeld ANP

Met een handicap valt goed te leven, maar zwaar valt het mij dat m'n oogziekte progressief is. Net als ik denk 'kijk eens aan, daar heb ik toch mooi m'n schouders onder gezet', slaat de spelbreker weer toe en moet ik weer wennen aan een slechter zicht.

Ik voel me dus weleens erg kleintjes als ik naar m'n verpleeghuiswerk fiets (fietsen in de buurt kan ik nog, omdat de ziekte die ik heb de randen van het blikveld intact laat). Soms ga ik liever in de sloot liggen dan dat ik de huiskamer vol dementen in moet. Dan moet ik na mijn binnenkomst eerst bijkomen naast zo'n stoere Alzheimerpatiënt van wie je er op elke afdeling wel een paar hebt.

'Gaat het een beetje vandaag?' fluister ik.
'Ja hoor, we houden de moed erin hè', fluistert zij terug.
'Er komen betere tijden, hè?'
'Ja, en het zonnetje schijnt morgen weer.'
'En ik ben zo blij om u te zien.'
'En ik ben zo blij om jou te zien.'
Bijna altijd word ik van het zingen met de mensen weer opgewekt. Ik begin voorzichtig, met Op de grote stille heide. Op mijn dwarsfluit klinkt dat altijd mooi, hoe beverig ik ook ben. Iedereen zingt mee, en we zijn verbaasd onszelf te horen.

Dan gaat het crescendo, met Tulpen uit Amsterdam. Van mevrouw Viola heb ik geleerd door middel van gebaartjes en mimiek inhoud te geven aan elk gezongen woord.
Mevrouw Viola was, toen ze nog niet dement was, eigenares van een dansschool. Zij zingt elk liedje woord voor woord doorvoeld en danst daarbij met haar handen.
Dan de Zilvervloot, geschikt om je stem los te gooien en hard en uitbundig te belten 'Hij hééft gewónnen, de Zilvervlohohohoot!!'
Als we dan Mama ik wil een man hè zingen, word ik helemaal blij, omdat ook de diepst demente mensen, die niet meer praten of zingen, dit lied mee neuriën of brommen. 'Dit is mijn plezier, met die boerenkerels hier!' schallen we.

Mij helpt bij het opschroeven van die vrolijkheid enorm om te bewegen. Ik zit niet vast aan een muziekstandaard, omdat ik alles uit mijn hoofd heb geleerd, dus ik maak al fluitend en zingend danspassen, loopjes en swing heen en weer.

Wat zou het goed zijn voor Alzheimerpatiënten om gym te doen. Ik krijg ze zelf niet verder dan een beetje klappen in hun handen en de maat tikken met hun voet. Maar de meesten zitten ook wel in een rolstoel.

Laatst heb ik geprobeerd of ik ze met het lied Hoofd, schouders, knie en teen in beweging kon krijgen. Ze kenden het niet, het is van na hun jeugd, en niemand maakte aanstalten de gym mee te doen. Wel gingen ze allemaal meezingen, de zesde keer dat ik het herhaalde, kon iedereen het. De regel 'ogen, oren, puntje van je neus' was favoriet, die zong iedereen de tweede keer al hard mee. Ze moesten er allemaal hartelijk om lachen.

Zelfs mevrouw Mus, een Oliver Sacks-achtige slaappatiënt, die altijd in dromenland is, ontwaakte en zat met een grijns van oor tot oor naar mijn kniebuigingen te kijken.
Ik had de rest van de week een grote inner smile als ik haar gulle lach weer voor me zag.

p.s.: Nu mijn computerstem deze column naleest, wil ik nog vertellen dat het donderdag niet lukte. Op een afdeling waar de meest boze en verloren Alzheimerpatiënten bij elkaar zitten, kreeg ik ze niet vrolijk. We voelden ons alleen goed als we zachtjes liedjes zongen van Johannes de Heer. 'Waar de weg mij brengen moge, aan des vaders trouwe hand, loop ik met gesloten ogen, naar het onbekende land.'

Renée Braams is Neerlandica, muziekdocent en columniste van vk.nl

 
De regel ‘ogen, oren, puntje van je neus’ was favoriet, die zong iedereen de tweede keer al hard mee. Ze moesten er allemaal hartelijk om lachen.
 
Zelfs mevrouw Mus, een Oliver Sacks-achtige slaappatiënt, die altijd in dromenland is, ontwaakte en zat met een grijns van oor tot oor naar mijn kniebuigingen te kijken.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden