analysestikstofadvies

Remkes werpt nieuwe barrière op voor opening Lelystad Airport

Het lijkt Cora van Nieuwenhuizen niet gegeven Lelystad Airport te openen. Drie keer al moest haar ministerie van Infrastructuur en Waterstaat de opening van het vakantievliegveld uitstellen. Door het stikstofadvies van de commissie-Remkes is een vierde vertraging niet uitgesloten.

De verkeerstoren van Lelystad Airport.Beeld ANP

In het tussentijdse advies over de luchtvaart schrijft het Adviescollege Stikstofproblematiek, geleid door Johan Remkes, dat de stikstofuitstoot door de sector veel groter is dan eerder werd verondersteld. Het kabinet ging tot nu toe uit van een bijdrage van 0,1 procent aan de totale Nederlandse stikstofdepositie. Alleen de uitstoot tot 3.000 voet (ruim 900 meter hoogte) telde mee; boven die grens is immers niet te meten waar de uitgestoten stikstof op de bodem neerslaat.

Remkes gaat daar niet in mee. Zijn commissie stelt dat ook de stikstofuitstoot boven 3.000 voet moet tellen. Daarvan is misschien niet duidelijk waar deze neerdaalt, maar de emissies hullen het land wel in een deken van stikstof. Daar kan Nederland weinig aan kan doen: deze emissies worden uitgestoten door de internationale luchtvaart. Maar dat ontslaat het kabinet niet van de plicht om de neerslag – ‘depositie’ – van de stikstof te compenseren, aldus Remkes.

Met de nieuwe rekenmethode schiet de bijdrage van de luchtvaart aan de totale Nederlandse stikstofdepositie omhoog, van 0,1 naar 0,7 tot 1,1 procent. Een percentage dat in het niet valt bij de uitstoot door de landbouw, concludeert de commissie, maar de boze boeren mogen wel verwachten dat Van Nieuwenhuizen haar handjes laat wapperen. Zolang de sector haar eigen stikstofuitstoot niet terugschroeft, kan van groei van de luchtvaart dan ook geen sprake zijn.

Hoogleraar integrale stikstofstudies Jan Willem Erisman, die het advies las, noemt het ‘volledig terecht’ dat Remkes ook de hoog uitgestoten stikstof meeneemt. Volgens Erisman laat het rapport zien dat de depositie door Schiphol ‘significant’ is, zeker aan de westkant van het land. ‘Juist daar wil het kabinet veel woningen bouwen, terwijl de maximumsnelheid er al 100 kilometer per uur was en er weinig landbouw in het gebied is. Dan is de stikstofbijdrage van Schiphol een behoorlijke.’

‘Zoveelste nekslag’

Met zijn advies stelt Remkes partijgenoot Van Nieuwenhuizen voor een aanzienlijk probleem. Zij hoopte Lelystad Airport later dit jaar eindelijk te kunnen openen. Het is zeer de vraag of dat nog mogelijk is. Remkes beveelt de minister aan een onderzoek uit te voeren naar ‘alle relevante factoren’ op en rond de luchthaven, tot de vrachtwagens die dagelijks de winkeltjes gaan bevoorraden aan toe. Zo’n onderzoek lijkt moeilijk te verenigen met de wens om Lelystad Airport in 2020 te openen.

File op de A4 bij Schiphol. De commissie-Remkes adviseert het wegverkeer van en naar de luchthaven terug te dringen.Beeld Hollandse Hoogte / Niels Wenstedt

Ook naar de stikstofuitstoot door Schiphol zou het kabinet volgens Remkes zo’n onderzoek moeten instellen. Vorig jaar maakte de minister bekend dat zij dacht aan een groei tot maximaal 540 duizend vluchten per jaar op de luchthaven, 40 duizend meer dan nu. Bij het overnemen van het advies van de commissie-Remkes moet Schiphol eerst de huidige uitstoot naar beneden brengen. Pas daarna kan aan verdere groei worden gedacht.

Geen wonder dus dat de oppositiepartijen die fel gekant zijn tegen groei van de luchtvaart dinsdagavond victorie kraaiden. ‘Dit kan niet anders dan einde opening Lelystad Airport betekenen’, tweette GroenLinks-leider Jesse Klaver triomfantelijk. De ‘zoveelste nekslag’, concludeerde Kamerlid Lammert van Raan van de Partij voor de Dieren. Ook op de fractiekamers van D66 en ChristenUnie zal stilletjes zijn gejuicht: het is geen geheim dat die twee coalitiepartijen grote moeite hebben met het openstellen van Lelystad Airport, al is het dan een afspraak uit het regeerakkoord.

Vervuilers weren

Toch komt Remkes in het advies niet alleen met een vaststelling van de problemen, hij draagt ook mogelijke oplossingen aan. De commissie geeft hoog op van het compenseren van de depositie door het terugdringen van het wegverkeer van en naar Schiphol, volgens de luchthaven 30 procent van haar emissies. Ook het weren van de meest vervuilende toestellen en de mogelijkheid van elektrisch taxiën op de start- en landingsbanen (waardoor vliegtuigen in die fase geen kerosine uitstoten) verlaagt de uitstoot op de korte termijn.

Mede vanwege die constructieve toon noemt Schiphol het advies ‘werkbaar’. De luchthaven is opgelucht dat ‘de beeldvorming over de luchtvaart als grote vervuiler voor stikstof niet in overeenstemming is met de werkelijkheid’.

Voor Van Nieuwenhuizen is het hopen dat de voorgestelde compensatiemaatregelen soelaas bieden. Zij weet dat met ieder uitstel van Lelystad Airport afstel dichterbij komt. Het lijkt onwaarschijnlijk dat het kabinet het rapport volledig naast zich neerlegt: Remkes’ advies is weliswaar niet meer dan dat – een advies – maar de stem van de VVD-coryfee weegt in Den Haag zwaar. Dat heeft de verlaging van de maximumsnelheid wel bewezen.

‘Schiphol kan best krimpen’

Voor de claim dat meer vluchten naar Schiphol leidt tot meer werkgelegenheid en economische groei, is geen bewijs. Er is zelfs geen reden aan te nemen dat de Nederlandse economie schade zou oplopen bij een beperkte krimp, bleek vorig jaar uit onderzoek van CE Delft.

Spookluchthaven Lelystad

Of er ooit een vliegtuig landt is onzeker, maar Lelystad Airport beschikt al wél over een volwaardige luchtverkeersleiding. 24 luchtverkeersleiders (inclusief 11 assistenten) gingen in november aan de slag op het vakantievliegveld. ‘Dat kost een hoop geld.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden