Nieuws

Remkes: nieuw kabinet krijgt beknopt regeerakkoord en ‘deels nieuwe gezichten’

De huidige coalitiepartijen VVD, D66, CDA en ChristenUnie gaan samen onderhandelen over een nieuw kabinet. Volgens informateur Remkes gaat het niet zomaar om een doorstart van het oude kabinet, maar om een ploeg met een heel nieuw elan. Er komt een nieuwe agenda, een beknopt regeerakkoord en er zal ‘ongetwijfeld ook sprake zijn van nieuwe gezichten’.

Informateur Johan Remkes overhandigt donderdag zijn eindverslag aan Kamervoorzitter Vera Bergkamp. Beeld ANP
Informateur Johan Remkes overhandigt donderdag zijn eindverslag aan Kamervoorzitter Vera Bergkamp.Beeld ANP

Dat concludeert informateur Johan Remkes in zijn eindverslag aan de Tweede Kamer en vragen van de pers daarover. Remkes zegt zich goed te realiseren dat veel Nederlanders willen weten waarom een doorstart van het oude kabinet ruim een half jaar heeft moeten duren. ‘Ik snap die verzuchting heel goed, maar ik ben blij dat partijen nu bereid zijn om hun verantwoordelijkheid te nemen’, zei Remkes.

De informateur schat bovendien in dat niet alles bij het oude blijft en spreekt van een ‘nieuwe start’. Zo zal er ‘ongetwijfeld sprake zijn van nieuwe gezichten’, zei Remkes donderdag tot tweemaal toe, na vragen van journalisten.

Volgens Remkes krijgen vijf oppositiepartijen de kans om bewindspersonen aan te leveren. Hij wilde geen namen noemen, maar zei wel dat het gaat om PvdA, GroenLinks, SGP, Volt en de fractie-Den Haan. Na de uitspraken van Remkes lieten PvdA-leider Lilianne Ploumen en GroenLinks-leider Jesse Klaver echter direct op Twitter weten hier niks voor te voelen. De oppositie vreest door zo’n constructie monddood te worden gemaakt. ‘Wij leveren geen ministers aan een rechts kabinet’, aldus Klaver.

Meer macht volksvertegenwoordigers

De grootste bestuurlijke vernieuwing is dat het volgende kabinet met een ‘beknopt regeerakkoord’ gaat werken, stelt Remkes. Dat betekent dat de vier coalitiepartijen alleen afspraken gaan maken op hoofdlijnen. Daarna krijgen bewindspersonen zelf de vrijheid om te bepalen hoe ze de vastgestelde doelen gaan bereiken. Ministers moeten daarna voor elk beleidsplan opnieuw steun zoeken in de Kamer.

Deze werkwijze leidt tot meer macht voor de volksvertegenwoordigers en past bij de breed gewenste ‘nieuwe bestuurscultuur’, denkt Remkes. Hij schreef ook bij VVD, D66, CDA en ChristenUnie een breed draagvlak voor ‘wezenlijke aanpassingen in de verhouding tussen overheid en burgers’ te proeven.

Het afhandelen van het toeslagenschandaal, waardoor duizenden Nederlandse ouders in financiële en psychische nood kwamen en de reden dat het kabinet-Rutte III aftrad, zal volgens Remkes zeker ook besproken worden aan de onderhandelingstafel. Het kan niet allemaal bij het oude blijven, vindt ook de informateur. Toch is hij van mening dat leden van de bewindsliedenploeg, die vanwege het schandaal zijn afgetreden, gewoon kunnen terugkeren.

Ook de inhoudelijke agenda van het nieuwe kabinet zal anders zijn, schat Remkes. ‘De inhoudelijke agenda van de toekomst is echt anders dan de agenda van 2017.’ Klimaat, stikstof en onderwijs, zijn enkele van de hoofdonderwerpen van de onderhandelingen de komende tijd.

Eerste onderhandelingspunt voor D66 binnen

De Tweede Kamer zal naar verwachting dinsdag debatteren over het eindverslag van Remkes over de kabinetsformatie. VVD-leider Mark Rutte zal tijdens dat debat een voorstel doen voor een nieuwe informateur die de onderhandelingen tussen de vier partijen zal gaan leiden. Pas daarna beginnen de inhoudelijke gesprekken tussen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie echt.

D66 lijkt alvast het eerste onderhandelingspunt binnen te hebben. De partij beloofde eerder aan haar kiezers dat D66 weigert om nogmaals vier jaar stilstand te accepteren op medisch-ethische kwesties.

Remkes zei donderdag dat de ChristenUnie bereid is om moeilijke medisch ethische thema’s een vrije kwestie te laten zijn in de Kamer. Dat betekent dat alle Kamerleden individueel mogen stemmen of ze het met een voorstel daarover eens zijn. Volgens de informateur past dat in het voornemen van de vier partijen om het dit keer anders te doen en de positie van de Kamer te versterken. Het gezamenlijk blokkeren van initiatiefwetten, zoals de D66-wet Voltooid Leven, past daar niet in.

Maar Segers ziet dat anders. Wat hem betreft komt er geen Wet Voltooid Leven en wordt er niet getornd aan de onderwijsvrijheid. ‘Ik heb nog niet onderhandeld’, zei Segers in een reactie na afloop van Remkes’ persconferentie.

Verziekte verhoudingen

De verhoudingen tussen de hoofdrolspelers zijn mede door de langdurige formatie verstoord, maar volgens Remkes is dat geen belemmering voor de komende periode en is de sfeer inmiddels goed genoeg om een doorstart van het huidige kabinet mogelijk te maken. Met de relatie tussen Rutte en Kaag is volgens Remkes ‘niks mis’. Dat er iets zou schorten aan die verhouding noemde hij een ‘frame’ van de media.

Eerder haalde D66-leider Kaag diverse malen openlijk uit naar Rutte. Tijdens de vertrouwenscrisis rondom Rutte in april zei ze bijvoorbeeld: ‘Hier scheiden onze wegen’. Ook verweet ze de VVD-leider begin september in de HJ Schoo-lezing een gebrek aan ‘medemenselijkheid, betrouwbaarheid, openheid en effectief bestuur’.

Ook tussen andere partijleiders zijn er forse ergernissen geweest. Segers schoffeerde Rutte in het Paasweekend. De positie van Hoekstra en het CDA kwam onder druk na het vertrek van het populaire Kamerlid Omtzigt. En Kaag duikelde in de peilingen nadat ze aftrad als minister van Buitenlandse Zaken vanwege haar gebrekkige leiderschapsrol in Afghanistan. Wat dat betreft beginnen de onderhandelingen onder een slecht gesternte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden