nieuwslandbouw

Remkes: koe in de wei is niet illegaal en mag zonder vergunning buiten

Het was een onderbelicht onderdeel van de stikstofuitspraak afgelopen mei: de Nederlandse koe staat illegaal in de wei. De Raad van State (RvS) oordeelde toen dat veehouders voor weidegang een vergunning moesten aanvragen, omdat daarbij ook stikstof vrijkomt die schadelijk kan zijn voor de natuur. De ‘stikstofcommissie’ van Johan Remkes meent nu dat die plicht niet nodig is.

Beeld ANP

Met dat standpunt verhoort Remkes de smeekbeden van de boeren, die een vergunningaanvraag onwerkbaar en ongewenst vonden. Met het tweede advies van zijn commissie – die door Landbouwminister Schouten in het leven is geroepen om uit de stikstofcrisis te komen – gaat Remkes niet alleen in tegen de uitspraak van de hoogste Nederlandse bestuursrechter, maar ook tegen die van het Europese Hof – waarop RvS zich baseerde. Remkes is onder meer van mening dat hij het vonnis anders kan interpreteren vanwege de Spoedwet aanpak stikstof, die dinsdag in de Eerste Kamer werd aangenomen.

De hoogste Nederlandse bestuursrechter oordeelde in mei niet alleen dat het systeem voor het verlenen van natuurvergunning (PAS) niet deugt, maar ook dat het categoraal vrijstellen van beweiden en bemesten van de vergunningplicht in strijd is met de Europese Habitatrichtlijn. De RvS-uitspraak uit mei had verstrekkende gevolgen. Die legde de natuurvergunningverlening in Nederland stil, zorgde ervoor dat duizenden bouwprojecten niet konden doorgaan en drijft demonstrerende boeren al maanden de straat op vanwege de maatregelen die het kabinet wil nemen om met name de uitstoot van stikstof in de landbouw te verminderen.

Ammoniak

Remkes denkt de gerechtelijke uitspraken op het onderdeel beweiden op zijn manier te kunnen interpreteren, omdat boeren voor hun stal al een natuurvergunning hebben met daarin de maximale hoeveelheid stikstof die mag vrijkomen. Omdat een koe in de wei minder stikstof in de vorm van ammoniak produceert – doordat urine en mest buiten minder met elkaar in aanraking komen – is volgens Remkes ‘de uitstoot bij beweiden lager dan de vergunde situatie’. Dus is er geen reden tot het aanvragen van nog een vergunning.

Johan Vollenbroek, de man die met zijn Mobilisation for the Environment de stikstofzaak bij de Raad van State won, is hoogst verbaasd dat Remkes tot deze conclusie komt. ‘Hij moet kennelijk de uitspraak van het Europese Hof nog eens lezen’, zegt Vollenbroek. ‘Want zijn redenering klopt alleen bij ongewijzigd beleid op een boerderij.’

Volgens Vollenbroek is het per geval verschillend of er wel of geen vergunning nodig is voor weidegang, en is het onmogelijk om te concluderen dat geen enkele boer daarvoor een vergunning nodig heeft. ‘Als je kijkt naar de landbouwontwikkeling van de afgelopen decennia, zijn veel bedrijven fors groter geworden’, zegt Vollenbroek. ‘Vanaf dat moment is het bingo en moet je een vergunning aanvragen voor weidegang en ook voor het uitrijden van mest over het land.’

Veranderend grondgebruik

Over het bemesten van weilanden, ook onderdeel van de RvS-uitspraak, is Remkes minder stellig. In veel gevallen zal volgens hem geen vergunning nodig zijn, omdat de gerechtelijke uitspraken zijn gebaseerd op de Europese Habitatrichtlijn uit 2004. ‘Door aangescherpte regels en betere technieken is de uitstoot nu doorgaans lager dan in 2004.’

Een vergunning voor bemesten is mogelijk wel nodig als het grondgebruik structureel is veranderd. ‘Voor die gevallen is een nadere beoordeling nodig, en geldt mogelijk wel een vergunningplicht.’ Hij adviseert provincies, die de vergunningen verlenen, in kaart te brengen bij hoeveel gevallen dit speelt.

Het advies van Remkes om beweiden en bemesten vrij te stellen van vergunningplicht zal zeker worden opgevolgd door minister Schouten van Landbouw. Sinds de uitspraak van de RvS wordt weidegang en bemesting zonder vergunning door het kabinet al gedoogd. In de afspraken die ze maandag maakte met dertien boerenorganisaties (het Landbouwcollectief) staat al dat het kabinet beweiden en bemesten ‘niet vergunningplichtig’ zal maken.

In zijn eerste advies in september kwam Remkes met aanbevelingen tot het verlagen van de snelheid op 130-wegen en tot een gebiedsgerichte aanpak voor het uitkopen van boeren rond kwetsbare natuur. Volgend jaar mei komt de commissie met aanbevelingen voor stikstofmaatregelen voor de langere termijn. Remkes wilde boeren niet zo lang laten wachten op duidelijkheid over beweiden en bemesten en beloofde nog voor het einde van het jaar met een advies te komen.

‘Mijn indruk is dat het wat te haastig is gegaan’, zegt Johan Vollenbroek. ‘Het lijkt erop dat zijn juristen hebben zitten slapen.’

LEES OOK: 

Chaotisch boerenprotest mist eenduidig doel: ‘Druk houden, dat is onze tactiek’
De boerenprotesten van woensdag waren diverser van aard dan voorgaande keren. Een stoet Duitse boeren staat Nederlandse collega’s bij in de Achterhoek. ‘Ze worden bij alle opgelegde regels niet betrokken, bij ons gaat het net zo.’

De tijdbom onder het stikstofdossier tikte al twee jaar, maar het ministerie wilde het niet horen
Nederland is al maanden in de ban van een stikstofcrisis. De onbeantwoorde vraag: waarom was het ministerie zo slecht voorbereid op de uitspraak die het vergunningenstelsel deed instorten? Op zoek naar de drijfveren achter een alles-of-niets-spel.

Hoe arm en zielig is de boer? 
De steun voor het boerenprotest lijkt logisch, want je bijt niet in de hand die je voedt. Maar wie verder inzoomt, ziet dat ‘de landbouw’ veel complexer is dan het lijkt.

Houdt Nederland nog wel van zijn varkensboer?
Het is de maand van de waarheid voor de varkenshouder. Wie aangeeft te stoppen, krijgt geld (‘warme sanering’). Wie doorgaat, wacht een onbestemde toekomst. In een serie verhalen onderzoekt de Volkskrant Nederland varkensland. Deel 1: de zes onzekerheden van de varkensboer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden