Remkes heeft bewoners veel uit te leggen

Van staatssecretaris Remkes van volkshuisvesting mogen de huren dit jaar met 4,25 procent stijgen. Financiële claims van verhuurders zouden hem beletten de huurstijging te beperken tot de inflatie....

Mária van Veen

'KABINET stelt huurverhoging op 4,25 procent', kopte de Volkskrant afgelopen zaterdag op de voorpagina. Met dit besluit negeert de regering de nadrukkelijke wens van een Kamermeerderheid om de huurverhoging te beperken tot de inflatie (2,2 procent).

Als argument voert staatssecretaris Remkes van VROM dreigende schadeclaims van de verhuurders aan. Het ministerie zou de verhuurders in 1993 in het zogeheten bruteringsakkoord een minimale huurverhoging hebben beloofd van 0,8 procentpunt boven de inflatie. Tot 2010 wel te verstaan. Een tot dusver geheim advies van de landsadvocaat zou een dergelijke claim, die in de honderden miljoenen kan lopen, bevestigen.

De Tweede Kamer en ook de Nederlandse Woonbond, de landelijke vereniging van huurders en hun organisaties, nemen hier geen genoegen mee. Volgens de Woonbond, hierin gesteund door de hoogleraar bestuursrecht prof. mr. Nicolaï, missen de vermeende financiële claims elke grond. Nergens in de bruteringwet staan toezeggingen over de huurverhoging tot 2010. En ook geen enkel Tweede-Kamerlid kan zich herinneren ooit akkoord te zijn gegaan met een wet die het huurbeleid voor vijftien jaar vastlegt.

De Tweede Kamer gaat de staatssecretaris op korte termijn ter verantwoording roepen. Remkes heeft dan heel wat uit te leggen. Als er geen spijkerharde toezeggingen bestaan, dan heeft hij het kabinet op het verkeerde been gezet. Als dergelijke toezeggingen wel bestaan, dan is de Kamer jarenlang voor de gek gehouden. Het worden spannende tijden, zeker voor de drie miljoen huurhuishoudens.

Uitgerekend in de week dat de ogen op de huursector zijn gericht, begint Aedes, de vereniging van woningcorporaties, een landelijke imagocampagne. Maar liefst vijftien miljoen heeft Aedes uitgetrokken om het Nederlandse volk ervan te overtuigen dat huren veel voordelen heeft. De timing van de campagne is zacht gezegd nogal ongelukkig. Want ook Aedes heeft nogal wat uit te leggen, gezien zijn dubieuze dreigementen aan het kabinet.

Voor een goed begrip van het slechte imago van de huursector moeten we terug naar het vorige millennium, om precies te zijn naar 1989. In dat jaar lanceerde toenmalig staatssecretaris Heerma zijn plannen voor een nieuwe volkshuisvesting. Deregulering en decentralisatie waren de toverwoorden.

En, wat ongekend is in de stroperige Nederlandse bestuurlijke verhoudingen: zijn stille revolutie slaagde. In de 'bruteringsoperatie' werden de gouden koorden tussen de overheid en de woningcorporaties in één klap doorgesneden. De sociale verhuurders kwamen op eigen benen te staan en moesten hun eigen broek ophouden. De rijksbegroting werd ontdaan van de miljardenverslindende woningbouwsubsidies.

En de overheid droeg nog veel meer bevoegdheden en taken over aan de verhuurders. Eén daarvan was de verantwoordelijkheid voor het huurbeleid. Voortaan mochten de verhuurders zelf de huurverhoging bepalen, zij het binnen de ruime marges die bij de brutering waren vastgelegd.

Zoals meestal met omwentelingen, heeft ook Heerma's stille revolutie slachtoffers gemaakt: de huurders. Zij hadden als zwakste partij het nakijken. Na tussen 1991 en 1995 vier keer 5,5 procent huurverhoging aan hun broek te hebben gekregen als gevolg van de tussenbalans, werden ze na de brutering weer geconfronteerd met huurstijgingen die de inflatie ruim te boven gingen. In totaal stegen de huren de laatste tien jaar met 50 procent, tegenover een inflatie van 24 procent. Geen wonder dat de huurders massaal eieren voor hun geld kozen en zich voor een koopwoning meldden.

Bas van der Klaauw en Udo Kock vergissen zich dan ook deerlijk als zij menen dat de huurbescherming en de 'niet-marktconforme' huren de oorzaak zijn van de excessieve prijsstijging van koopwoningen (Forum, 26 januari). Juist de deregulering en de huurverhogingen die daarmee samenhingen, zorgden voor schaarste en daarmee voor prijsstijgingen op de koopwoningmarkt.

Overigens hebben niet alleen de enorme huurstijgingen bijgedragen aan het slechte imago van de huursector. Ook het feit dat huurders nog steeds weinig te zeggen hebben over de binnenkant van hun woning is velen een doorn in het oog. Klussen wordt nog steeds vaak gestraft, omdat verhuurders eisen dat woningen bij vertrek in oude staat worden teruggebracht. Pas de laatste tijd begint daar gelukkig een kentering in te komen. Wat voor de sociale sector geldt, gaat in versterkte mate op voor de particuliere huursector. Torenhoge huren, bevoogding en veel achterstallig onderhoud.

Sinds december 1998 is er weliswaar een overlegwet, die verhuurders verplicht met hun huurders over bepaalde zaken te overleggen, maar echte invloed hebben huurders daarmee niet gekregen. In tegenstelling tot vakbonden kunnen huurdersorganisaties niet onderhandelen over het huurbeleid of andere onderwerpen die voor huurders van belang zijn.

Zolang de huurders geen gelijkwaardige partij zijn, is het daarom goed dat de Tweede Kamer een vinger in de pap houdt. Het is dan ook te hopen dat de Kamer voet bij stuk houdt.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden