nieuws

Remkes en Koolmees vormen informateursduo, minister legt tijdelijk taken neer

De Tweede Kamer heeft dinsdag ingestemd met de voordracht van D66’er Wouter Koolmees en Johan Remkes (VVD) tot de twee informateurs die de volgende fase van de formatie gaan leiden. Koolmees legt zijn taken neer als demissionair minister van Sociale Zaken zolang de formatieopdracht duurt en zal niet terugkeren in een volgend kabinet.

Informateur Johan Remkes en Sigrid Kaag (D66) in de tuin van het Logement waar de gesprekken over de kabinetsformatie plaatsvonden. Beeld ANP
Informateur Johan Remkes en Sigrid Kaag (D66) in de tuin van het Logement waar de gesprekken over de kabinetsformatie plaatsvonden.Beeld ANP

Met dossiervreter Koolmees en rouwdouw Remkes aan het roer kan het zomaar snel gaan met de formatie, is althans de hoop bij de betrokken partijen. Remkes wist vorige week nieuwe verkiezingen af te wenden door VVD, CDA, D66 en ChristenUnie alsnog zo ver te krijgen te onderhandelen over een doorstart van de huidige coalitie. Maandenlang lag de blokkade van D66 gesprekken over een doorstart met de ChristenUnie in de weg.

Maar Remkes wist de impasse toch te doorbreken. ‘Ik ben er nog steeds beduusd van’, zei Jesse Klaver (GroenLinks), die in het Kamerdebat met gepaste tegenzin concludeerde dat Remkes zijn reputatie van brandweerman van bestuurlijk Nederland had waargemaakt. Hij had samen met Lilianne Ploumen (PvdA) graag meegeschreven aan een nieuw regeerakkoord, maar moet toekijken hoe Koolmees en Remkes dat proces met de vier oude coalitiepartners gaan aansturen.

Die willen tempo maken. Afgelopen maanden zijn veelal verspild aan het herhalen van bezwaren en blokkades. Intussen is het ook over de inhoud gegaan. VVD en D66 kwamen deze zomer al een heel eind toen zij het eens werden over een proeve van het regeerakkoord. Dat formatiedocument blijft volgens VVD’er Sophie Hermans ‘een belangrijke inzet’ voor de onderhandelingen met CDA en CU. En de vorige informateur Mariëtte Hamer stelde vast dat eigenlijk alle partijen het eens zijn over de grootste uitdagingen: de aanpak van de woningnood, op klimaatgebied moet meer gebeuren, en het volgend kabinet kan het stikstofvraagstuk niet langer voor zich uitschuiven.

Dun regeerakkoord

Omdat de Kamer het er na de vertrouwenscrisis rond VVD-leider Mark Rutte over eens is dat de machtsverdeling tussen Kamer en kabinet meer in balans moet komen, zal er waarschijnlijk niet tot ver achter de komma worden onderhandeld over een dichtgetimmerd regeerakkoord.

Een dun en beknopt programma waarin alleen op grote lijnen over de belangrijkste onderwerpen afspraken worden gemaakt kan een manier zijn om de controlerende rol van de Kamer te versterken. Met Koolmees als informateur heeft de formatie volgens Kaag iemand in huis met ervaring en kennis van de meest complexe dossiers, waaronder de pensioenen en de spelregels voor de arbeidsmarkt. Dat kan tijd schelen.

Mocht de huidige coalitie een doorstart maken, dan blijft die in de Eerste Kamer afhankelijk van de steun van de oppositie. Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar PvdA en GroenLinks die door VVD en CDA van de formatietafel zijn geweerd.

Voordeel is dat de vier formerende partijen de afgelopen maanden wel inzicht hebben gekregen in wat Ploumen en Klaver willen. Goede inhoudelijke voorstellen zullen zij niet tegenhouden, hebben PvdA en GroenLinks eerder al laten weten. Maar er wordt niet vooraf in de achterkamertjes onderhandeld, waarschuwde Klaver dinsdag nogmaals. De ministers zullen het zelf met kracht van argumenten in Kamerdebatten moeten doen.

Bestuurscultuur

Klaver voorziet nog wel grote problemen in de formatie, met name op medisch-ethisch terrein. Wat gaat de ChristenUnie bijvoorbeeld doen als een Kamermeerderheid initiatiefwetsvoorstellen aan meerderheden helpt die gevoelig liggen voor de christenen? Zal een kabinet met de ChristenUnie die dan wel gewoon als mede-wetgever ondertekenen of volgt dan weer een kabinetscrisis? CU-leider Segers wilde er dinsdag niet op in gaan.

Een groot deel van de oppositie is sowieso niet te spreken over de richting van de formatie. Een doorstart van het kabinet dat gevallen is over het toeslagenschandaal is volgens Marijnissen ‘verschrikkelijk voor de gedupeerde ouders’. Ook heeft zij vraagtekens bij Koolmees als informateur. Hij was een van de bewindslieden die zich volgens de uitgelekte notulen in de ministerraad beklaagde over Kamerleden die kritische vragen hadden over de toeslagenaffaire. ‘Hoe past dit in de nieuwe bestuurscultuur’, vroeg Marijnissen zich af.

Het onafhankelijke Kamerlid Pieter Omtzigt heeft er een hard hoofd in dat VVD, D66, CDA en CU het dit keer echt anders zullen doen. ‘Het zijn dezelfde partijen en dezelfde leiders die verder willen met nieuwe beloftes over de bestuurscultuur, terwijl de oude niet zijn nagekomen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden