nieuws

Remkes doet ultieme poging om tot kabinet te komen: noodcoalitie of nieuwe verkiezingen

Informateur Johan Remkes doet woensdag een ultieme poging om tot een kabinet te komen. Vanaf 11.30 uur zet hij negen partijen bij elkaar om te vragen of zij bereid zijn over een noodcoalitie te onderhandelen. Als daar te weinig animo voor is, lijken nieuwe verkiezingen onafwendbaar.

Informateur Johan Remkes met demissionair premier Mark Rutte (VVD), Sigrid Kaag (D66) en Wopke Hoekstra (CDA). Beeld ANP
Informateur Johan Remkes met demissionair premier Mark Rutte (VVD), Sigrid Kaag (D66) en Wopke Hoekstra (CDA).Beeld ANP

In de ogen van PvdA en GroenLinks gaat het om een wanhoopspoging. En ook de andere betrokken partijen zijn weinig enthousiast. Toch wil niemand als eerste de handdoek in de ring gooien door te zeggen dat ze het idee niks vinden. De angst is groot dat afhaken zorgt voor een electorale afstraffing bij onvermijdelijke nieuwe verkiezingen die dan volgen.

Ruim een halfjaar na de stembusgang ziet Remkes zich gedwongen met een ‘creatieve oplossing’ te komen om de impasse in de kabinetsformatie te doorbreken. Eerder concludeerde Mariëtte Hamer dat meerderheidsvarianten door verschillende onderlinge blokkades niet mogelijk zijn. En dat geldt ook voor een minderheidscoalitie, is de overtuiging van Remkes na recente gesprekken met VVD, CDA en D66.

Extraparlementair kabinet

Zijn oplossing? ‘Naast traditionele vormen van combinaties waarop een kabinet berust, bestaan er ook andere vormen van samenwerking en samenstelling, waaronder extraparlementair’, zegt Remkes.

Zo’n extraparlementair kabinet komt neer op een ministersploeg die is samengesteld uit bewindspersonen van verschillende partijen. Zij werken niet met een dichtgetimmerd regeerakkoord dat door een Kamermeerderheid wordt gesteund, maar wel met een akkoord op hoofdlijnen.

Remkes ontvangt woensdag VVD, D66, CDA, PvdA, GroenLinks, ChristenUnie, SGP, Volt en de fractie-Den Haan om over zijn voorstel verder te praten. Dit zijn de partijen die de opdracht om Remkes aan het werk te zetten hebben gesteund. Samen zijn zij goed voor 101 zetels.

 Informateur Johan Remkes komt aan bij het Logement. Remkes wil de balans opmaken in zijn onderzoek naar de mogelijkheden om tot een minderheidskabinet te komen. Beeld ANP
Informateur Johan Remkes komt aan bij het Logement. Remkes wil de balans opmaken in zijn onderzoek naar de mogelijkheden om tot een minderheidskabinet te komen.Beeld ANP

De verwachting is dat Remkes van alle betrokkenen wil weten of zij willen mee-onderhandelen over het regeringsprogramma op hoofdlijnen, of zij bereid zijn om ministers te leveren of dat zij zich liever afzijdig houden. Remkes roept de partijen op hun verantwoordelijkheid te nemen: ‘Ons land heeft met grote urgentie een nieuw kabinet nodig.’

De geschiedenis leert overigens dat een extraparlementair kabinet haalbaar is. Het laatste was het kabinet-Den Uyl (1973-1977), al ging het toen om een complexe mengvorm, ook toen na een zeer moeizame formatie. Uiteindelijk bleek de parlementaire basis voor het kabinet breed genoeg om het bijna vier jaar uit te houden.

Wanhoopsoffensief

Maar de kans op succes lijkt ditmaal vooralsnog niet groot. De PvdA ziet de uitnodiging van Remkes als een ‘wanhoopsoffensief’. ‘Als het VVD, D66 en CDA niet lukt om er met z'n drieën eruit te komen, waarom zou dat dan wel lukken met negen partijen?’, zegt een betrokkene.

Ook bij GroenLinks is er grote twijfel over het noodverbond van Remkes. Zij zijn niet bereid om zomaar even ministers te leveren voor een kabinet zonder eerst duidelijke inhoudelijke coalitie-afspraken te maken. Volgens een hoge GroenLinkser is Remkes’ poging om met ‘het brede midden’ te praten de laatste serieuze kans om nieuwe verkiezingen te voorkomen. Als dit mislukt, zijn er weinig opties meer over, denken ze ook bij D66 en CDA.

De winnaar van de verkiezingen, VVD, houdt zich op de vlakte. De partij heeft telkens benadrukt dat het geen meerderheidsvariant ziet zitten met méér partijen dan getalsmatig nodig is. Dat is nog steeds zo. Toch zien de liberalen het alternatief – verkiezingen – net zo min zitten. Dat zou in de praktijk namelijk wel eens kunnen betekenen dat de middenpartijen met minder zetels terugkeren, wat kabinetsvorming nóg moeilijker maakt.

Remkes is vastberaden om woensdag ‘conclusies te trekken’ over de kabinetsformatie. Partijleiders mogen van hem vermoedelijk kiezen uit twee smaken: of ze gaan constructief samenwerken of ze mogen zich opmaken voor een nieuwe verkiezingscampagne. Remkes zal die keuze moeten afdwingen, want geen partijleider durft dat nu te doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden