Remco campert

In een oud notitieboekje trof ik onlangs het volgende aan: 'In groot gezelschap dinerend voelde ik me steeds betrokkener bij ieders wel en wee. Er was gelukkig veel wel. Ik wist het wee van iedereen, maar de disgenoten hielden het op wel. Zelfs die ene vrouw die voortdurend stralend glimlachte, maar van wie bekend was dat ze veel tranen verborg.'


Uit een datering verderop in het boekje maakte ik op dat de notitie nog uit de tijd stamde dat Jan Mulder en ik om de beurt de dagelijks column CaMu schreven. Was het daarvoor bedoeld? Ik herken er niets in. Wie was die vrouw? In de loop der jaren heb ik vaak in grote gezelschappen gedineerd, maar tegenwoordig houd ik het liever op een paar vrienden. Zes man en vrouw kan ik net aan. Of ging het me in die notitie alleen om het spel met de woorden 'wel' en 'wee'? Er kwam bij dat de beschreven situatie iets fictiefs had, wat bewerkstelligd werd door het gebruik van de verleden tijd. Dus was het misschien wel het begin van een verhaal.


Grijs weer. Het is middag en op straat schuiert en zuigt een gemeentewagen de herfstblaren zijn binnenste in. Bij het hotel aan de overkant worden rekken met vers linnengoed naar binnen gebracht. Ik kijk op mijn horloge: half drie, het saaie moment van de dag, geschikt om door te meieren over mijn notitie.


In INTIEME VREEMDE, een schrijfboek (uitgeverij Podium, 2006) stipt Breyten Breytenbach het belang van het notitieboekje aan. 'Het is een draagbaar toetsenbord om de vingers van oog, oor en neus op te oefenen. Je krabbelt de indrukken op het papier, noteert de rifs, loopt door de woorden heen tot je de pezen en welvingen van de spieren het licht kunt zien invetten. Je schetst onmiddellijke portretten. Je perst een hele roman in een enkel helder visioen van vijftig woorden dat je een raadsel zal zijn tegen de tijd dat je het herleest (...) Het notitieboekje is een woordcamera. Je dwaalt door de stad en vergaart de oogst van de zintuigen (...) Schrijven is leven in wording. En je notitieboekje is er om het in herinnering te brengen.'


Was mijn notitie, die, dat kan toch geen toeval zijn, precies vijftig woorden telt, zo'n visioen? Toen ik die woorden opschreef zal het me helder zijn geweest, maar nu sta ik voor een raadsel. Had ik een roman in mijn gedachten? Daar zal die stralend glimlachende vrouw dan wel een rol in zijn toegedeeld 'van wie bekend was dat ze veel tranen verborg'. Het sentimentele van de laatste zin verbied me om er verder over na te denken. Deze roman blijft beter ongeschreven.


De middag loopt af in schemering. De kinderen van de scholen om de hoek zijn opgehaald door hun ouders en verwanten. De hotelgasten zijn de stad in. De acacia's in de straat verliezen hun laatste blaren. Parkeerwachten doen hun plicht. Het weer is guur. Verlangend naar warmte sla ik een ander boekje open waarin notities over een reis door Java met onder anderen Bert Schierbeek. 'Je ziet hier nooit één mens alleen, altijd 8 of 14 of 40. Geen land voor mensen die het benauwd krijgen in volle bioscopen. Het land is één volle bioscoop. Lange tocht naar Dien-plateau - 3 uur omhoog de nevel in. Bergvolk is anders dan de mensen beneden. Hoeden, omslagdoeken doen denken aan Zuid-Amerikaanse Indianen (...)


's Avonds komen we aan in Malang. Voor het losmen (logement) is een parkachtige grasvlakte. Nog even wandeling na het eten. Knappe jongeman zegt tegen Bert: 'Hello sir, do you like homo-seks?' Bert versnelt zijn pas: 'No, no thank you.' Hij maakt de indruk toch een beetje gevleid te zijn.'


Wat ben ik aan het doen? Breytenbach: 'Schrijven is als in de tijd naar herinnering vissen. Stroperig. De tijd zwart. Soms zie je haar vlak onder de oppervlakte langsflitsen - herinnering - de tijd nabootsend. Boek het schrijven. Maak van een boek een slaapzaal vol tijdwater. Een droomzaal.'


Nog even en ik ga naar bed. Dromen. Herinneren. Noteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden