Reportage Conservatieve stammenstrijd

Remainer of brexiteer? In het Blaricum van Engeland woedt een conservatieve stammenstrijd

Remainer Dominic Grieve op campagne in Beaconsfield. Beeld Matt Writtle / Evening Standard / eyevine

In het chique Beaconsfield speelt zich een conservatieve stammenstrijd af tussen de door Johnson verstoten remainer Dominic Grieve en de jonge, in Amerika geboren brexiteer Joy Morrissey. Wie wordt de nieuwe Benjamin Disraeli?

Als er één Conservatief bedevaartsoord in het Verenigd Koninkrijk is, moet dat Beaconsfield zijn. In St Mary and All Saints Church van dit chique stadje net ten noordwesten van Londen hangt een gedenkplaat voor Edmund Burke, de belangrijkste filosoof van het conservatisme. In de heuvels staat het landhuis van Benjamin Disraeli, de Victoriaanse vader van de moderne Conservatieve Partij. En Airey Neave, de mentor van Margaret Thatcher, groeide hier op.

Beaconsfield, het Blaricum van Engeland, is de ideale achtergrond voor een Conservatieve stammenstrijd bij de Britse parlementsverkiezingen. De zittende Member of Parliament is Dominic Grieve, die afgelopen twee jaar landelijke faam heeft verworven door zijn tomeloze verzet tegen de Brexit. Het leidde er uiteindelijk toe dat hij door Boris Johnson, die het naburige Uxbridge vertegenwoordigt, uit de conservatieve fractie is gezet, waarna hij als onafhankelijke afgevaardigde in het Lagerhuis zat.

Voor overlopen naar de Liberaal-Democraten voelde de 63-jarige advocaat niets, laat staan naar Labour. De enige overgebleven keuzemogelijkheid was kandidaat staan als onafhankelijk politicus, als een conservatief met een kleine ‘c’ in plaats van een grote ‘C’. ‘Het was een raar gevoel, na veertig jaar lid van de partij te zijn geweest’, erkende hij onlangs tijdens een bijeenkomst van Best of Britain. ‘Een avontuur ook, je moet een hele organisatie opzetten, een campagne regelen.’

Liberaal-Democraten

Het ironische is dat hij de meerderheid van 24.543 die hij sinds 1997 bij zes verkiezingen heeft opgebouwd, teniet moet doen. Hij krijgt daarbij hulp van de EU-gezinde Liberaal-Democraten. Sterker, hun teruggetreden kandidaat bezorgt nu folders met de afbeelding van Grieve. Deze ‘coalitie’ is geen verrassing. De vrijzinnige conservatief Grieve staat in veel opzichten, zeker wat betreft de EU, dichter bij de Liberaal-Democraten dan de Tories van Boris Johnson.

Het vertrek van Grieve staat niet op zichzelf. Onder Johnson is de partij gezuiverd van gematigde eurogezinden. Grieve was een van de 21 rebellen die de fractie moesten verlaten. De helft mocht uiteindelijk terugkeren, maar dat betrof Lagerhuisleden die sowieso de politiek uit wilden. ‘Het was een beetje als het lot van aartsbisschop Cranmer, die van zijn vijanden te horen kreeg dat hij zijn woorden kon terugnemen, maar al wist dat hij toch op de brandstapel zou eindigen’, aldus Grieve.

Tientallen Tories hebben de partij sinds het uitroepen van de verkiezingen verlaten. Sommigen,zoals partijveteraan Kenneth Clarke, zijn met politiek pensioen gegaan, terwijl anderen, onder wie Antoinette Sandbach, zich nu officieel bij de Liberaal-Democraten hebben aangesloten. Rory Stewart wil burgemeester van Londen worden. Net als Grieve heeft oud-minister David Gauke besloten om als onafhankelijke de strijd aan te gaan, iets verderop in Hertfordshire.

Zonder precedent

Het doet denken aan de Thatcher-revolutie. De nieuwe premier koesterde wantrouwen jegens de gematigde, wat oudere partijgenoten die tegen verandering waren. Maar volgens partijhistoricus Lord Lexden is Johnson radicaler. ‘De tegenstanders van Thatcher liepen niet in groten getale weg en zij heeft hen nooit weggestuurd. Ze bleven aan en bekritiseerden haar. ‘De natten’, noemde ze hen. Nee, wat afgelopen maanden is gebeurd, kent geen precedent.’

En zo is de Conservatieve Partij echt een partij voor de Brexit geworden. Alle kandidaten hebben een belofte moeten tekenen dat ze Johnsons akkoord zullen steunen. Dat geldt dus ook voor de tegenstander van Grieve, Joy Morrissey (38). Deze in het Amerikaanse Indiana geboren domineesdochter, die in B-films heeft gespeeld, steekt mooi af tegen de patriciër Grieve, telg van een familie vol advocaten en aristocraten.

Op de straten van Beaconsfield, woonplaats ooit van Enid Blyton (de Vijf), verschillen de meningen. Grieve zal geen steun krijgen van George en Jeanette, een ouder echtpaar dat rond lunchtijd naar Brasserie Blanc wandelt. ‘Hij is te druk geweest met zijn gevecht tegen de Brexit’, zegt de man. ‘Voor het kiesdistrict deed hij weinig. Hij woont nota bene in Londen en Frankrijk. Waar was hij toen de bewoners van Hedgerley demonstreerden tegen de aanleg van een benzinestation?’

Fifty-fifty

Enthousiaster is Katharina Down (36), een Duitse die al jaren baalt van de Brexit. ‘Dominic gaf ons altijd hoop, hij is een van de bedachtzamere mensen in Westminster. Een vriendelijke man ook. Maar helaas mag ik als EU-burger niet op hem stemmen. De stem van mijn echtgenoot krijgt hij wel.’ Ze vertelt dat ze net te horen heeft gekregen dat ze kan gaan werken in Genève, bij de VN. ‘Voor het referendum over de Brexit zou ik dat aanbod hebben afgeslagen, nu is dan anders.’

Grieves kansen worden geschat op fifty-fifty. Voordeel voor hem is dat Beaconsfield deel uitmaakt van Remainia. Hem kan niet worden verweten dat hij bij zijn verzet tegen de Brexit zijn eigen kiezers heeft verloochend. Een tegenvaller is dat Labour en de Groenen wel kandidaat staan. Voor de Tories is het behoud van Beaconsfield een geval van trots, reden dat oud-premier Theresa May met een stapel folders in de lanen is gesignaleerd.

De schaduw van Disraeli, alias The Earl of Beaconsfield, valt over de strijd in de heuvels van het zuiden van Buckinghamshire. Dominic Grieve beschouwt zich als vrijzinnig conservatief de ware erfgenaam van Disraeli, die bekend zou worden van zijn One Nation-filosofie, een partij dus die er is voor rijk én arm. Maar ook Boris Johnson ziet Disraeli, door critici neergezet als een weinig principiële man met een honger naar seks en gevoel voor humor, als lichtend voorbeeld.

Uiteindelijk bepaalt de kiezer op 12 december wie zich straks de nieuwe Disraeli mag noemen. Bij de Marks & Spencer heeft Fiona Regan, arts, in elk geval geen boodschap aan de filosofische strijd. ‘Wie de Brexit het snelst kan oplossen, krijgt mijn stem.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden