'Relletje zit er niet in'

Janwillem Schrofer is algemeen directeur van de Rijksakademie en secretaris van de Prix de Rome - de 135 jaar oude kunstprijs die dit jaar geheel is vernieuwd....

Wat was er mis met de 'oude' Prix de Rome? 'Die begon een beetje te slijten. Twintig jaar geleden heeft de Rijksakademie de prijs voor het laatst gemoderniseerd. Inmiddels is er een woud aan kunstprijzen bijgekomen. Daar tegen afgezet werd de Prix de Rome toch wat vaag.'

Hoezo? 'De Prix de Rome was elk jaar gewijd aan een andere discipline, zoals video, tekenen of beeldhouwkunst. Die hokjesgeest is niet meer van deze tijd, veel kunstenaars werken multidisciplinair. Daarom is er nu eens per twee jaar één grote beeldende-kunstprijs, en eens per vier jaar een architectuurprijs. Dat past ook beter bij het prijzengeld dat, mede dankzij sponsor SNS Reaal, verhoogd is van 20 duizend naar 45 duizend euro voor de eerste prijs.'

En verder? 'We proberen een breder publiek te bereiken. Onder meer met een documentaire die de AVRO over de vier finalisten uitzendt. De jury maakt de prijswinnaar niet meer vóór, maar halverwege de expositie met werk van de genomineerden bekend. En het publiek kan op www. prixderome. nl op zijn favoriet stemmen.'

Net de Britse Turner Prize. 'Niet helemaal. Het is fantastisch hoe die prijs, ook door de samenwerking met tv-zender Channel Four, kunst in Engeland tot een vanzelfsprekend onderdeel van het leven heeft gepromoveerd. Die ambitie koester ik ook wel. Dat iedereen bloednieuwsgierig is naar de prijs, dat er weddenschappen worden afgesloten. Maar zo'n vaart loopt het nog niet. De Turner Prize zet media-aandacht op de eerste plaats, bij ons is dat de kunstenaar. Wij bieden de finalisten de gelegenheid om drie maanden in een atelier van de Rijksakademie nieuw werk te maken.'

Is dat niet achterhaald? Welke moderne kunstenaar sluit zich nu nog drie maanden op? 'Dat blijkt. De genomineerden zaten meer buiten het atelier dan erin. Yael Bartana vertrok naar Israël om nieuw werk te maken, Lonnie van Brummelen ging naar Cyprus en Kan Xuan naar China. Alleen Esther Tielemans schilderde in het atelier. Toch denk ik dat de steun die wij bieden van grote waarde is geweest.'

Het aantal inzenders voor de 'Prix nieuwe stijl' lag met 260 flink lager dan voorheen. 'Deels is dat onwennigheid. Angst publiekelijk beoordeeld te worden. Om het aantal deelnemers en de kwaliteit te verhogen, hebben we dit jaar twintig mensen uit galeries en musea gevraagd kunstenaars voor te dragen. Daar zijn elf namen uit gekomen, vijf ervan zijn doorgedrongen tot de laatste tien genomineerden. Kennelijk hebben ”grote vissen” een zetje nodig om deel te nemen. Toch zou ik nooit willen overgaan op een systeem van louter voordrachten. Dan krijg je de nare kantjes van de Turner Prize: dat een galeriehouder een kunstenaar prest mee te doen. Dan gaat het om de markt, niet om de kunst.'

Alle finalisten komen van de Rijksakademie. 'Ik vind dat ontzettend vervelend. Maar ik kan het niet tegenhouden. Ik heb en had geen stemrecht. De selectie is anoniem. Ik heb wel hartgrondig gevloekt.'

Juist nu de Raad voor Cultuur stelt dat de Prix moet worden losgekoppeld van de Rijksakademie om de schijn van partijdigheid te voorkomen. 'Dat we bevoorrechten is onzin. Er is een absoluut onafhankelijke jury. Maar ik heb altijd gezegd: één finalist van de Rijks is leuk, twee mag, maar dan moet het ophouden.'

Hoopt u in navolging van de Turner Prize op een relletje? 'Niet als dat over vermeende belangenverstrengeling gaat. Maar een leuk relletje is nooit weg. Het zit er dit jaar alleen niet in. De kunstenaars werken zo verstandig. In Nederland zie ik het ook niet snel gebeuren. Hier gaan relletjes over zeurdingen. Niet over iets belangrijks als kunst.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden