Nieuws Nantes

Rellen in Nantes nadat agent zwarte jongen doodschoot. Betekent dit banlieucrisis voor Macron?

Sinds een agent een zwarte jongen doodschoot, broeit het in het doorgaans rustige Nantes. Relschoppers zinnen op wraak tegen de Franse overheid.

Brandende auto's in Nantes. Beeld AFP

Een paar weken geleden controleerden agenten de papieren van Kebe Aziz, een twintiger van Senegalese afkomst. Alleen maar omdat hij met een vriend in een mooie auto reed. Gebeurt vaak, zegt Aziz. ‘Ze vinden het makkelijker een zwarte of een Arabier aan te houden dan een witte Fransman.’

Aziz heeft nooit echt het gevoel gehad dat de Franse politie hem beschermt, vertelt hij op een bankje bij een tramhalte in Franse stad Nantes. Maar sinds een agent dinsdagavond een paar honderd meter verderop een jongen doodschoot   een zwarte jongen, net als hij, benadrukt Aziz   voelt hij zich nog minder veilig. ‘De politie is er toch ook om ons te beschermen? In plaats daarvan schieten ze op ons.’

Het is lastig met zekerheid te zeggen wat zich precies heeft afgespeeld in de minuten voor een politieagent de 22-jarige Aboubakar Fofana in de buitenwijk Breil doodschoot. Duidelijk is dat agenten Fofana, die zonder gordel in zijn auto zat, wilden controleren. Hij werd gezocht voor diefstal en heling, verklaarde het OM van Nantes later.

Buurtbewoners zeggen dat Fofana probeerde te vluchten voor de politie en de agenten heeft willen ontwijken. Volgens de politie is Fofana met zijn auto achteruit ingereden op een van de agenten. De situatie zou zo dreigend zijn geweest dat een collega besloot te schieten. Vrijdagmiddag heeft de agent in kwestie deze verklaring ingetrokken. Via zijn advocaat heeft hij laten weten dat hij zijn wapen ‘per ongeluk’ heeft afgevuurd. De kogel raakte Aboubakar Fofana in zijn hals. Hij overleed ter plekke.

Rellen

Nog dezelfde avond braken rellen uit in meerdere buitenwijken van Nantes. Jongeren staken tientallen auto’s en prullenbakken in de fik. Hoewel de burgemeester, de minister van Justitie en nabestaanden van Aboubakar opriepen tot kalmte, was het ook de twee nachten daarop weer raak. Sommige relschoppers richten zich nadrukkelijk tegen de overheid: een dependance van het gemeentehuis ging in vlammen op, net als de auto van de burgemeester.

Sinds in 2005 rellen in de voorsteden van Parijs drie weken aanhielden, zijn brandende banlieues een schrikbeeld voor elke Franse regering. Zo grootschalig is het sindsdien niet meer geweest, maar onrust in buitenwijken steekt om de zoveel tijd de kop op. In april werden er nog nachten achtereen auto’s in brand gestoken in Toulouse.

De aanleiding is vaak dezelfde: de ongelukkige dood van jongeren uit de banlieues, die zich opgejaagd voelen door de politie. In Toulouse stierf een inwoner van een voorstad in de cel. In 2005 hielden twee jongens zich verborgen voor de politie in een elektriciteitscabine, en werden geëlektrocuteerd.

‘Waarom schoot de politie niet op de banden van Aboubakars auto?’, vraagt Catherine Kernoa verbeten. De basisschoollerares is net als honderden anderen naar de herdenkingstocht voor Aboubakar gekomen. Samen met buurtbewoners vormen ze een indrukwekkende stoet. In totaal lopen bijna duizend mensen door de straten van Breil, Aboubakars buurt.

President Macron, de afgelopen dagen op staatsbezoek in Nigeria, heeft tot dusver publiekelijk niets over de situatie in Nantes gezegd. Premier Édouard Philippe liet weten dat de regering de feiten omtrent de dood van Fofana boven tafel wil krijgen, maar sprak vooral over de rellen. ‘Wie publieke of private eigendommen vernielt, schaadt de ontwikkeling in de wijken.’

‘Overal politie, nergens rechtvaardigheid’, staat op posters die langs de route van de protestmars in Breil hangen. Overal hangen mensen uit de ramen. ‘Politie, moordenaars!’, klinkt het uit honderden kelen.Moeders en kinderen delen ondertussen witte rozen uit.

Agent gearresteerd

Als de stoet na ongeveer een uur weer is aangekomen bij het ingestorte muurtje waar Aboubakar overleed, blijft iedereen stilstaan. Ineens draaien een paar mensen zich om. Een kleine optocht baant zich in tegengestelde richting een weg door de menigte. Een huilende vrouw met een witte hoofddoek voorop, ondersteund door andere vrouwen. Dan een aantal mannen in lange gewaden. Ook bij een aantal van hen biggelen tranen over de wangen. Het is de familie van Aboubakar.

‘Dit had ieders kind kunnen zijn’, zegt Kernoa. ‘Waarom is die agent niet gearresteerd?’ Inmiddels is dat gebeurd. De Franse justitie is een onderzoek gestart. Op sociale media circuleerden donderdag foto’s van de man, met de oproep zijn verblijfplaats te achterhalen.

Politiegeweld, rellen in voorsteden: het zijn geen zaken die doorgaans worden geassocieerd met Nantes, een welvarende, relatief kleine stad in het westen van Frankrijk. De buitenwijken liggen dicht bij het centrum, en zien eruit als goed onderhouden middenklassebuurten. Ze lijken in de verste verte niet op de beruchte banlieues van Parijs.

Maar in het voorstadje Dervallières, op een kwartiertje rijden van het centrum, hangt donderdag wel een penetrante brandgeur.Van de bibliotheek en de plaatselijke vestiging van het stadhuis zijn alleen nog verkoolde fundamenten te zien. Alles wat in de ogen van de relschoppers de Franse staat vertegenwoordigt, is vernield.

‘Zo zonde’, zegt Ozturk Aydin, terwijl hij naar de verbrande restanten van een winkelpand kijkt. ‘En zo treurig voor de eigenaars. Voor alle mensen hier, eigenlijk. Uiteindelijk is dit toch onze eigen wijk.’

Aydin, een Turkse Fransman, werkt op het vliegveld van Nantes en woont in Dervallières. De meeste vandalen komen volgens hem uit de buurt zelf. ‘Al heb je altijd types die uit andere buurten hierop afkomen. Die komen rellen om het rellen. Nique la société, fuck le monde die mentaliteit.’

Dervallières is een prettige buurt, vindt Aydin. Overdag dan. ’s Nachts is het een ander verhaal. Na zonsondergang komen er ‘heel andere vogels’ op straat. Dan wordt er gedeald. Jongens van nog geen 14 verdienen volgens Aydin in een week wat een gemiddelde werknemer in een maand verdient.

Dus ja, het is best logisch dat de politie in deze wijk veel controleert. Maar Aydin wil er niet omheen draaien: ‘De een wordt veel vaker gecontroleerd dan de ander.’ Het is dat hij nu wat ouder is, pakweg tien jaar geleden werd ook hij om de haverklap staande gehouden.

Hij keurt het niet goed, maar kan zich de woede van veel jongeren wel voorstellen. ‘Ze willen wraak’, zegt Aydin. ‘Jullie hebben een van ons vermoord’, heb ik ze tegen de politie horen zeggen. ‘Nu gaan wij een van jullie vermoorden.’

Beeld de Volkskrant

Dit is de eerste reportage van onze nieuwe correspondent in Frankrijk, Daan Kool.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden