Relatie Nederland-VS verandert nooit

Nederlandse regeringen wisselen van samenstelling en kleur. Rood, groen of paars, sociaal-democraat, chisten-democraat of liberaal, het maakt voor de Nederlands-Amerikaanse verhoudingen bitter weinig uit....

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

Premier Kok gaf enkele uren voor zijn vertrek naar Nederland grif toe dat hij daarom net als zijn zes voorgangers het tweedaagse officiële werkbezoek alleen maar kan omschrijven met 'oprechte gemeenplaatsen, zoals ontspannen, vruchtbaar, openhartig, rechtstreeks en vertrouwelijk'. Van Mierlo zei de indruk te hebben gekregen dat de Democratische regering ook zoekt naar antwoorden op prangende vragen en 'zeer open staat voor landen, die zij min of meer vertrouwt'.

Van het Nederlands-Amerikaanse front kwam gisteren alleen maar goed nieuws. Zelfs de traditionele tulpen ontbraken niet. Twee vazen met, weliswaar licht verwelkte rode tulpen flankeerden de twee regeringsleiders tijdens de gezamenlijke persconferentie, waar de Amerikaanse media met uitzondering van NBC News en het persbureau Reuter ontbraken. Het Amerikaanse vak in de Cross Hall was daarom gevuld met Nederlandse en Amerikaanse genodigden, zodat toch de indruk van een volle zaal ontstond.

Politiek is symboliek en theater. En net als acteurs kunnen ook politici nooit zonder rekwisieten. De gloednieuwe, vijftigste klok voor het Nederlandse Carillon in Arlington, die Kok aan Clinton aanbood, vervulde die functie. De twee regeringsleiders hielden de klok met de inscripties Freedom en Friendship breed lachend vast.

Kok en Van Mierlo ondergingen de afgelopen twee dagen de behandeling die past bij een zogeheten officieel werkbezoek. Het protocolboek van het Witte Huis laat geen ruimte voor misverstanden: er dient een onderscheid gemaakt te worden tussen een staatsbezoek, een officieel werkbezoek en een gewoon werkbezoek. Premier Kok kwam gezien zijn status niet in aanmerking voor de behandeling in de eerste categorie, die is gereserveerd voor staatshoofden.

Aangezien Kok en Clinton elkaar nog niet eerder hadden ontmoet, zou een gewoon werkbezoek te simpel van opzet zijn. Na ampel beraad werd daarom gekozen voor het officiële werkbezoek. Een regeringsleider van een klein land als Nederland kan gedurende de ambtstermijn één keer aanspraak maken op dergelijke ontvangst. De volgenden keren dat hij Washington aandoet, zal de opzet eenvoudiger van aard en vooral korter zijn.

Voor een officieel werkbezoek gaat de rode loper uit en maakt de president een paar uur vrij voor ongestoorde gesprekken. En Clinton verhoogde de status van het bezoek door een gezamenlijke persconferentie te beleggen.

Het cliché dat de gesprekken openhartig en rechtstreeks waren, zal ongetwijfeld juist zijn. Kok ontmoette in Clinton immers een politicus die houdt van dossiers, feitenkennis en inhoud. Nog steeds drukken Amerikaanse kranten op verbaasde toon geschreven verhalen af over de president, die in tegenstelling tot enkele voorgangers over niets liever praat dan economie, monetaire ontwikkelingen, rentevoeten en het mechanisme van de automatische prijsindexering. Clinton is in het Amerikaanse slang een zogenoemde policy-wonk en dat is Kok ook.

Voor Clinton zijn ontmoetingen als met premier Kok vooral gesprekken met gelijkgestemden. Met menig buitenlandse regeringsleider is hij het vaker eens dan met de doorsnee volksvertegenwoordiger in het Congres. En dat bleek gisteren opnieuw, toen de VN, Bosnië en de NAVO aan de orde kwamen. Kok en Clinton wekten in ieder geval op velen de indruk het uitstekend met elkaar te kunnen vinden.

En tot geruststelling van menig Nederlands diplomaat en ambtenaar van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken leidde de Amerikaanse uitspraak van de achternaam van de premier niet tot misplaatse naamgrappen. Zelfs als Nederland besluit de Apache helikopter niet aan te schaffen, blijven de verstandhoudingen nog uitstekend, hoewel Clinton vertelde zijn best te hebben gedaan om Kok van de kwaliteit van made in the USA-materieel te overtuigen. Kok liet echter alleen de klok als cadeau.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.