Rel rond brievenboek Kousbroek

Op het laatste moment gestaakt: de boekuitgave van de brieven van Kousbroek aan Reve.

AMSTERDAM - De uitgave van een bundel met brieven van Rudy Kousbroek aan Gerard Reve gaat niet door. Er is onenigheid ontstaan tussen Sarah Hart, weduwe van de met de P.C. Hooftprijs bekroonde schrijver, journalist en essayist Kousbroek en de samensteller van de bundel, Pieter Kottman.


Het boek Rozen op jullie pad. Brieven aan Gerard Reve zou 19 april tijdens de jaarlijkse Kousbroeklezing worden gepresenteerd. Die presentatie is voorlopig van de baan, laat Tilly Hermans van uitgeverij Augustus weten. 'Er is verschil van inzicht tussen Hart, Kottman en de uitgever. Het lijkt mij daarom verstandig om de bundel nu niet uit te geven. Het spijt ons alle drie dat die beslissing genomen moest worden.'


Kottman verzamelde ruim veertig brieven van Kousbroek aan Reve, gedateerd tussen 1979 en 1998. 'Het was onmogelijk om ook de brieven van Reve op te nemen in de bundel. Hij schreef een oneindig aantal brieven aan Kousbroek, misschien wel meer dan vijfhonderd. Het aantal brieven van Kousbroek aan Reve was wel behapbaar. Hij reageerde soms 1,5 jaar niet op Reve.'


Kottman noteerde deze radiostilte in de briefwisseling in een van de noten in de bundel. Dit was een van de passages waar Hart en Kottman het niet over eens konden worden. 'Hart vond dit onaardig.' Ik denk dat zij vond dat ik een te losse, journalistieke opvatting had. Ik was niet hagiografisch genoeg.'


Ook over de opmerking van Kottman bij een briefwisseling over zijn nieuwe roman Oud en Eenzaam (1978) van Reve was Hart het niet eens. In een brief schrijft Kousbroek aan Reve: 'Sarah heeft het boek niet zo lang geleden gelezen'. Kottman: 'Ik heb haar gevraagd of zij het boek had gelezen, omdat ze destijds nog geen Nederlands sprak. Ze had het boek inderdaad niet gelezen, maar dat wilde ze niet in de bundel vermeld hebben.'


Kottman - voormalig correspondent in Parijs voor NRC Handelsblad - was volgens eigen zeggen de beoogde biograaf van Kousbroek. Hij zou beginnen met het brievenboek. 'Ze zullen nu iemand moeten vinden die met de door Hart opgelegde beperkingen de bundel kan maken.'


Hart wil niet persoonlijk ingaan op de kwestie. Via de uitgever omschrijft zij de kwestie als 'een verschil van inzicht tussen drie partijen'.


Rudy Kousbroek (1929-2010) werd geboren in voormalig Nederlands-Indië. Hij bracht de Tweede Wereldoorlog door in Japanse interneringskampen. Deze periode keerde vaak terug in zijn werk, zoals in Het Oostindisch Kampsyndroom (1992). Hij schreef lange tijd voor NRC Handelsblad. In 1975 won hij de P.C. Hooftprijs voor zijn werk als essayist.


Gerard Reve (1923-2006) was schrijver en dichter. Samen met Harry Mulisch en Willem Frederik Hermans wordt hij gezien als een van de grootste Nederlandse naoorlogse schrijvers. Hij debuteerde in 1947 als romanschrijver met het boek De Avonden. Veel van zijn werk was autobiografisch. Hij was een fervent brievenschrijver. Veel van zijn brieven zijn gebundeld. In 1968 kreeg Reve de P.C. Hooftprijs voor zijn oeuvre.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden