Rekent Nederland zich te rijk?

De kwestie

Brussel wil niet alleen dat probleemlanden in de eurozone orde op zaken stellen en concurrerender worden, het wil ook dat de succesvolle leden minder succes hebben en minder concurrerend worden.


Als de onderkant wat naar boven kruipt en de bovenkant wat naar beneden wegglijdt, wordt vanzelf een meer harmonieus geheel gevormd van Duitsers en Nederlanders met Grieken en Ieren. Herstel van het evenwicht heet dat.


Een van de criteria daarvoor is de lopende rekening van de betalingsbalans. Geen euroland zou daarop een tekort van meer dan 4 procent van het bbp mogen hebben, want dan zou de schuldpositie ten opzichte van het buitenland heel erg verslechteren. Maar aan de andere kant zou geen enkel land een overschot van meer dan 6 procent mogen hebben.


Nederland heeft op deze lopende rekening een bijna griezelig overschot van ruim 10 procent van het bbp: 65 miljard euro. Dat moet worden beperkt door bijvoorbeeld de binnenlandse vraag aan te wakkeren, zodat meer wordt geïnvesteerd en geïmporteerd.


Vorige week bracht De Nederlandsche Bank een studie uit naar de oorzaken van dit te hoge overschot op de lopende rekening. Nederland zou niet zozeer te concurrerend zijn geworden, maar profiteren van het toevallige feit dat er zoveel multinationals zijn gevestigd. Die halen hun winsten hier naartoe. Toen Koninklijke Shell enkele jaren geleden besloot in plaats van twee hoofdkantoren in Londen en Den Haag alleen nog het hoofdkantoor in Den Haag aan te houden, nam het Nederlands overschot op de lopende rekening meteen toe.


De lopende rekening van de betalingsbalans bestaat uit drie componenten. De eerste is de handelsbalans: het saldo van de import en export van goederen en diensten. De tweede zijn de inkomensontvangsten en -uitgaven: het saldo van rente en dividenden die binnenkomen en die het land weer uitgaan. En de derde component zijn de inkomensoverdrachten: het saldo van verdiend geld dat overgemaakt wordt naar het buitenland (ontwikkelingsgeld, overboekingen van expats) en wat er binnenkomt.


De vorderingen die Nederland heeft, zijn volgens het rapport a-typisch. Nederland is het enige land waar de vorderingen van bedrijven hoger zijn dan die van de huishoudens. Reden is dat de Nederlandse multinationals sinds de eeuwwisseling de sterk gestegen winsten van buitenlandse dochters hiernaartoe overhevelen en daarvan steeds minder uitkeren aan hun veelal buitenlandse aandeelhouders. Van de winsten wordt maar 30 tot 40 procent uitgekeerd aan aandeelhouders. Alleen Koninklijke Shell bespaart hiermee jaarlijks 10 miljard, dat aan het saldo op de lopende rekening wordt toegevoegd. Hierdoor wordt het saldo op de lopende rekening - het nationale spaaroverschot - sterk geflatteerd


Nederland is eerder het land van de beste boekhouders dan van de beste exporteurs.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.