Rekenkamer wees Weekers keer op keer op risico's

De Algemene Rekenkamer heeft staatssecretaris Weekers sinds hij in 2010 aantrad keer op keer gewezen op de specifieke frauderisico's van het toeslagensysteem van de Belastingdienst. De controleur van de rijksfinanciën waarschuwde onder meer voor 'spookbewoning'. Daarmee krijgt iemand alleen op grond van zijn inschrijving in het bevolkingsregister een huurtoeslag.

Staatssecretaris van Financien Frans Weekers tijdens het vragenuur in de Tweede Kamer.Beeld anp

Weekers ligt onder vuur omdat hij niet zei te weten dat Bulgaren op deze manier frauderen met toeslagen. Uit een inventarisatie van de Volkskrant blijkt dat de Rekenkamer Weekers en zijn voorgangers al vanaf de invoering van het huur- en zorgtoeslagensysteem in 2005 heeft gewaarschuwd.

Bij het toezicht op misbruik is beperkte personeelscapaciteit, constateert de Rekenkamer al zeven jaar. De Belastingdienst heeft de nieuwe taak volledig onderschat. De fiscus was altijd gericht op inning van belastinggeld. Het uitdelen van geld in de vorm van toeslagen bleek iets heel anders.

Het probleem is volgens de Rekenkamer te wijten aan het gekozen toeslagmodel. De politieke keuze is destijds gemaakt om eerst de toeslag te verstrekken en daarna te kijken of die toekenning terecht is. Die servicegerichtheid heeft de fraude van een Bulgaarse bende mogelijk gemaakt. Zij vroegen en kregen met terugwerkende kracht huur- en zorgtoeslagen op basis van een minimum aan gegevens.

Omvang fraude onbekend
Inmiddels zijn na een strafrechtelijk onderzoek van de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD) in deze zaak aanhoudingen verricht. De omvang van deze fraude is onbekend. Over het totaal aan toeslagen stelt de Rekenkamer dat de schatkist nog 1,2 miljard euro aan te veel betaalde toeslagen tegoed heeft en dat 50 miljoen als verloren moet worden beschouwd. Volgens Weekers zijn in 2012 circa 5.900 'fraudesignalen' behandeld, goed voor 55 miljoen euro.

Weekers krijgt nu het verwijt van de oppositie in de Tweede Kamer dat hij niet van dit specifieke FIOD-onderzoek wist. De staatssecretaris stelt dat formeel niet elke zaak aan hem hoeft te worden gemeld. Om dat te illustreren repte hij op 4 mei in een Kamerbrief van 280 vergelijkbare toeslagenfraudezaken, waar hij evenmin van wist. Daarop eiste de geschokte oppositie dat Weekers vandaag een nieuwe brief stuurt over die 280 zaken, omdat daaruit een structureel fraudeprobleem met het toeslagensysteem blijkt. Dinsdag moet Weekers zich in een debat verantwoorden.

Achtereenvolgende ministers en staatssecretarissen van Financiën hebben de door de Rekenkamer geconstateerde problemen en risico's steeds erkend. Hun meest gebruikte verdediging is een gebrek aan belastingambtenaren om toezicht te houden op de bijna 9 miljoen toeslagen die jaarlijks worden verstrekt aan bijna 8 miljoen mensen. In totaal gaat het om ruim 10 miljard euro, waarvan 4,7 miljard euro voor de 5,7 miljoen zorgtoeslagen.

'Te weinig personeel' was ook de reactie van Weekers toen de Rekenkamer hem in mei vorig jaar wees op het gebrekkige toezicht op de toeslagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden