NieuwsNOW-regeling

Rekenkamer waarschuwt kabinet: tijd voor meer controle vooraf bij coronasteun

Nu het einde van de corona-overheidssteun aan noodlijdende bedrijven nog niet in zicht is, wordt het tijd om beter te controleren op misbruik en fraude. Dat adviseert de Algemene Rekenkamer aan het kabinet. 

Minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Beeld Freek van den Bergh

Tegelijk waarschuwen de rekenmeesters dat het kabinet bij vermoedens van verkeerd gebruik niet meteen enorme bedragen moet gaan terugvorderen, zoals de Belastingdienst eerder wel deed met de kinderopvangtoeslag.

In een eerste analyse van de NOW-steunregeling toont de Rekenkamer zich vol begrip voor de ‘uitzonderlijke omstandigheden’ waarin die tot stand is gekomen. De lockdown legde in maart grote delen van het economische leven plat. Minister Koolmees van Sociale Zaken moest snel handelen om te voorkomen dat bedrijven acuut zouden omvallen en honderdduizenden mensen zonder werk zouden komen te zitten. Binnen drie weken was de NOW-regeling klaar. ‘Terwijl daar normaliter een jaar voor nodig is’, aldus de Rekenkamer. 

Via de NOW neemt het kabinet het grootste deel van de loonkosten over van bedrijven die ten minste 20 procent omzetverlies lijden door de coronacrisis. Van maart tot begin juli deden al ruim 139 duizend bedrijven een beroep op de regeling, die inmiddels is verlengd tot juli 2021. De regeling gaat naar verwachting ruim 18 miljard euro kosten. 

Snelheid

Omdat snelheid en toegankelijkheid voorop staan, worden aanvragen niet of nauwelijks vooraf gecontroleerd. Pas na uitbetaling wordt uitgebreid gecontroleerd of aan alle voorwaarden is voldaan. De uitvoering is in handen van uitkeringsinstantie UWV. 

Koolmees heeft de Tweede Kamer voortdurend laten weten dat hij zich realiseert dat misbruik op de loer ligt. De Rekenkamer is dat met hem eens: fraude is nu − althans tijdelijk − mogelijk met cijfers over de oorspronkelijke omzet, de cijfers over het omzetverlies en de cijfers over de loonsom binnen een bedrijf. Er zijn signalen dat er omvangrijke bedragen teruggevorderd zullen moeten worden bij een groot aantal bedrijven’, stelt de Rekenkamer na overleg met het UWV. 

Om te voorkomen dat dat risico verder oploopt, adviseert de Rekenkamer het kabinet om te gaan werken aan meer controles op de aanvragen: nu de ergste haast weg is, zou het UWV in elk geval vooraf moeten onderzoeken of een aanvraag ‘plausibel’ is. Dat kan veel oneigenlijk gebruik tegengaan, maar ook voorkomen dat bedrijven met de beste bedoelingen een aanvraag doen terwijl zij volgens de regeling (net) niet in aanmerking komen. Dan worden zij later geconfronteerd met hoge navorderingen. 

De Rekenkamer voorziet dat bedrijven daardoor in de problemen gaan komen en verwijst naar de recente toestanden bij de Belastingdienst, die gezinnen confronteerde met torenhoge terugvorderingen aan kinderopvangtoeslag. ‘Het risico is dat betrokkenen die te goeder trouw zijn in financiële problemen komen.’

Analyse: Een soberder steunpakket? Niets blijkt minder waar
Het derde coronasteunpakket zou soberder worden, zo klonk het een paar dagen geleden nog. Niets blijkt minder waar. Het kabinet blijft de economie flink stutten.

Opinie: Grote ongelijkheid is bijwerking van coronasteun
Covid-19 leidt tot grotere ongelijkheid in Nederland. Het kabinet moet dus juist nu extra oog hebben voor de meest kwetsbaren in de samenleving, betogen Pieter Hasekamp, Diederik Dicou en Jan-Maarten van Sonsbeek, respectievelijk directeur, hoofd en programmaleider bij het CPB.

Nieuws: Dierentuinen lijden 150 miljoen verlies, ontslagen onvermijdelijk
De Nederlandse dierentuinen lijden dit jaar vanwege het coronavirus een verlies van 150 miljoen euro. Gedwongen ontslagen zijn onvermijdelijk. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden