nieuws

Rekenkamer: parlement dreigt zicht op miljardenuitgaven te verliezen

De Algemene Rekenkamer waarschuwt dat het nieuwe kabinet op het punt staat om miljardenuitgaven te onttrekken aan het toezicht door de Tweede Kamer. Als Kamerleden niet opletten, hebben ze binnenkort weinig meer te zeggen over grote delen van het financieel beleid, vrezen de rekenmeesters. ‘Dat lijkt ons in democratisch opzicht ongewenst.’

Raoul du Pré
Voormalig minister van financiën Wopke Hoekstra draagt de portefeuille over naar Sigrid Kaag. Beeld Brunopress
Voormalig minister van financiën Wopke Hoekstra draagt de portefeuille over naar Sigrid Kaag.Beeld Brunopress

Dat schrijft Rekenkamer-president Arno Visser in een brief aan Kamervoorzitter Vera Bergkamp. De Rekenkamer wordt geacht de rechtmatigheid en doelmatigheid van de ontvangsten en uitgaven van de Rijksoverheid te controleren. Dat kost vaak veel moeite. Vaak stelde de Rekenkamer in de afgelopen jaren vast dat de overheid de informatievoorziening niet op orde heeft, waardoor het niet mogelijk is om te controleren waar belastinggeld precies aan wordt besteed en of het doel treft.

Visser vreest nu dat het in de komende jaren nog ingewikkelder wordt, omdat het nieuwe kabinet kiest voor tientallen miljarden aan extra uitgaven via speciale fondsen. Zo komt er een fonds voor stikstofreductie en natuurherstel (25 miljard euro) en een fonds voor klimaatbeleid (35 miljard euro). Het Centraal Planbureau concludeerde eerder deze week dat mede door die fondsen de staatsschuld op termijn oploopt tot 92 procent van het bruto binnenlands product, een forse overschrijding van de limiet van 60 procent die tot nu toe gold.

Vrees voor lobbyisten

De Rekenkamer heeft een andere zorg over die fondsen: zodra ze gevuld zijn met geld vallen ze doorgaans niet meer onder de reguliere uitgaven in de rijksbegroting. ‘Welke plannen er na de start van zo’n fonds worden gefinancierd, maakt dan geen deel meer uit van het jaarlijkse proces van autorisatie en controle op publieke uitgaven door het parlement’, aldus Visser.

De Tweede Kamer wordt er dan nog wel over geïnformeerd, maar heeft niet meer de kans om de uitgaven te wijzigen. ‘Het lijkt ons in democratisch opzicht ongewenst dat bedragen bestemd voor publieke doelen zich (deels) onttrekken aan het budgetrecht van de Staten-Generaal en het reguliere begrotings- en verantwoordingsproces’, aldus Visser.

Het onafhankelijke Kamerlid Pieter Omtzigt deelt die kritiek. Hij stemde om die reden al tegen het ‘groeifonds’ van 20 miljard euro dat het vorige kabinet in het leven riep voor eenmalige investeringen die de groeicapaciteit van de Nederlandse economie moeten vergroten. Ook toen al vreesde Omtzigt een gebrek aan parlementaire controle. ‘Het is buitengewoon onverstandig om grote fondsen neer te zetten. Nog onverstandiger is het om er geen duidelijke criteria aan te hangen. Het risico is dan dat grote lobbyisten er een claim op gaan leggen. Dan gaat degene die het hardst roept er met de miljarden vandoor.

‘Bovendien ben ik principieel van mening dat zulke uitgaven aan de Kamer moeten worden voorgelegd. Het is prima dat een fonds een evenwichtig voorstel doet, maar uiteindelijk moet het hier eindigen, in de Tweede Kamer, waar 150 Kamerleden zijn neergezet om een integrale belangenafweging te maken.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden