Rekenkamer ligt onder vuur van ANC-ministers

De Rekenkamer van Zuid-Afrika ligt ernstig overhoop met twee vooraanstaande ANC-ministers, maar voorzitter Henri Kluever blijft er rustig onder. 'De eerste reactie op kritiek is helaas soms dat men de boodschapper in diskrediet probeert te brengen....

HANS MOLEMAN

Van onze correspondent

Hans Moleman

PRETORIA

Kluever is de afgelopen tijd op de korrel genomen door minister Penuell Maduna van Energie en zijn collega Sankie Mthembi van Huisvesting. De ondertoon in hun kritiek is dat Kluever, als telg van het oude blanke bewind, een verborgen politieke agenda zou hebben: de nieuwe ANC-regering schade berokkenen.

Maduna vindt dat de Rekenkamer heeft gefaald bij onderzoek naar de mogelijke verduistering van 170 miljoen rand (zeventig miljoen gulden) bij het Strategische Oliefonds, de instantie waarmee de vorige regering de olieboyot tegen het apartheidsregime ontdook.

Collega Mthembi vindt juist dat Kluever te graag onderzoek wil doen naar de verdenking van vriendjespolitiek bij een huisvestingsproject in de provincie Mpumalanga. Een nieuw bouwbedrijf, Motheo Contructions, kreeg een opdracht van bijna 90 miljoen gulden om goedkope huizen voor de zwarte bevolking neer te zetten. De eigenaar van het bedrijf is een goede kennis van de minister.

De huizenaffaire kwam aan het rollen door het ontslag van de voormalige directeur-generaal van het ministerie, Bill Corbett. Deze vond dat wijze waarop de opdracht was toegekend niet door de beugel kon, en dat er te veel geld aan de strijkstok bleef hangen. De minister ontsloeg hierna haar lastige topambtenaar. Even later stapte ook de provinciale huisvestingsmanager op, en stuurde de Nedcor-bank een manager weg die renteloze leningen voor de aannemer had gearrangeerd.

De Rekenkamer heeft geadviseerd een diepgaand gerechtelijk onderzoek in te stellen. Het ANC wil voorlopig niet verder gaan dan een onderzoek door onafhankelijke accountants, waarbij de rol van de minister buiten schot blijft.

In de botsing met Manduna zit nog meer venijn. Deze schakelde na de Rekenkamer een particuliere zwarte accountantsfirma in om de boeken van het oliefonds nog eens door te spitten, en hij houdt vol dat Kluevers onderzoek niet deugt. Volgens de Rekenkamer is de vermiste 170 miljoen echter boekhoudkundig eenvoudig te verklaren.

De suggestie van beide ministers is duidelijk: Kluever houdt blanke sjoemelaars de hand boven het hoofd en probeert de zwarten juist te pakken. Het gevoel dat de nog voornamelijk blanke Rekenkamer in Pretoria partijdig is, zou worden gedeeld door meer leden van de ANC-regering.

Daarbij speelt mee dat het ANC maar moeilijk kan omgaan met het feit dat in het nieuwe Zuid-Afrika vaker gevallen van corruptie en onbekwaam bestuur boven water komen dan vroeger. De pers heeft ook al te horen dat ze wat milder zou moeten zijn tegenover de nieuwe regering.

De Rekenkamer probeert koel te blijven in de controverse. 'We staan onder hogere druk dan normaal', erkent Kluever. Maar iedere controleur van de overheid weet dat politici zelden staan te juichen als er kritische rapporten verschijnen over hun territorium. Mochten de aanvallen te erg worden, dan zal ik naar de regering moeten om te vragen wat ze van ons willen: eerste klas-werk of niet.'

Onder het apartheidsregime had de Zuid-Afrikaanse Rekenkamer veel minder slagkracht dan nu. Pas in 1993, toen Kluever met goedkeuring van het ANC voorzitter werd, kreeg de Rekenkamer een zelfstandige positie, beschermd door de nieuwe grondwet.

Voor de Rekenkamer betekent het dat het controlerende werk kleurenblind moet kunnen worden uitgevoerd, verklaart Kluever. De aantijgingen van partijdigheid wijst hij resoluut van de hand. 'Het feit dat iemand wit, bruin of zwart is, doet er niet toe.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden