Nieuws Missie Mali

Rekenkamer kraakt missie in Mali: Nederlandse inbreng leunt op improvisatietalent militairen

De Nederlandse missie in Mali blijft slechts overeind dankzij het improvisatietalent van de militairen. Dat vlijmscherpe oordeel velt de Algemene Rekenkamer woensdag in een rapport over de inbreng van Nederland in de VN-missie. Door een gebrek aan werkend materieel en het ontbreken van goede training voor de militairen zijn de eenheden slechts ternauwernood gereed voor de veiligheidsmissie.

Nederlandse legervoertuigen in Mali. De voertuigen vertonen regelmatig scheuren. Foto ANP

Het rapport van de Rekenkamer verscheen een dag nadat was uitgelekt dat het kabinet een eind wil maken aan de militaire inzet in Mali. Het besluit wordt waarschijnlijk vrijdag in de ministerraad genomen. Het zou gaan om een geleidelijke afbouw die tot halverwege 2019 duurt. In principe loopt de Nederlandse bijdrage tot 31 december 2018. Defensie is van plan om iets langer te blijven zodat een ander land de Nederlandse activiteiten kan overnemen. 

Volgens de Rekenkamer worden die activiteiten ternauwernood in stand gehouden. De missie leunt op het improvisatietalent van de 250 Nederlandse blauwhelmen. Met hun inspanningen wekken zij ‘de indruk dat de krijgsmacht op deze schaal onder deze condities op een haalbare en houdbare wijze buitenlandse missies kan uitvoeren, terwijl dat twijfelachtig is’, schrijft de Rekenkamer.

In het rapport schrijft de waakhond van het kabinet dat er voorafgaand aan de missie te weinig materieel was om goed te kunnen oefenen. Doordat het kabinet-Rutte II pas laat besloot om de missie in Mali in 2017 voort te zetten, was er bovendien weinig tijd om gezamenlijk te trainen. Toen de militairen eenmaal in Mali waren, vertoonden de legervoertuigen ‘herhaaldelijk scheuren en andere gebreken’. 

Halverwege 2017 was de situatie zo ernstig dat een commandant van een van de eenheden opmerkte dat voor 80 procent van het voertuigenpark ‘volgens Nederlandse maatstaven een rijverbod zou gelden’.

De provisorische Mali-missie vergt het uiterste van de Nederlandse krijgsmacht als geheel. Eenheden die materiaal en mankracht aan de Mali-missie afstaan, lenen op hun beurt weer middelen van andere eenheden. Daardoor ontstaat een ‘vicieuze cirkel van afnemende gereedheid’ die telkens opnieuw improviserend moet worden opgelost. Zo trekt één missie een zware wissel op de hele krijgsmacht.

(Te) veel missies

Volgens de Rekenkamer zucht het leger onder de hoeveelheid militaire missies. Vorig jaar voerde Nederland achttien missies uit in zeventien landen, waaronder Mali, Afghanistan en Irak. Defensie wil in 2021 de gereedheid van alle legeronderdelen op orde hebben. De Rekenkamer waarschuwt dat met het huidige hoge aantal missies ‘een reëel risico’ bestaat dat die doelstelling niet wordt gehaald.

‘Ondanks jaren van bezuinigingen op Defensie moest de missie doorgaan, want de VN vroeg het ons’, reageert SP-Tweede Kamerlid Sadet Karabulut op het rapport. ‘Het politieke belang van de missie werd boven de veiligheid van de militairen gesteld. Dat kan zo niet langer. De organisatie moet op orde komen.’ 

Joël Voordewind, Kamerlid voor de ChristenUnie, noemt het rapport ‘zeer verontrustend’. ‘Dit moet zwaar meewegen bij het besluit om de militaire missies van Nederland wel of niet te verlengen.’

Defensieminister Ank Bijleveld laat weten zich ervan bewust te zijn dat de jarenlange bezuinigingen de krijgsmacht hebben verzwakt. ‘Deze regering slaat die bladzijde om.’ Door structureel 1,5 miljard euro extra uit te trekken, een belofte uit het regeerakkoord, hoopt Bijleveld de krijgsmacht er weer bovenop te helpen. ‘De resultaten van deze maatregelen zijn op de werkvloer gelukkig steeds meer voelbaar.’

Nederland is sinds 2014 actief in Mali, waar het de VN bijstaat met het herstellen van de veiligheid en stabiliteit. De Nederlandse militairen voeren verkenningen uit en verzamelen inlichtingen. Sinds het begin van de missie kwamen vier militairen om: twee bij een helikoptercrash in 2015 en twee bij een ongeluk tijdens een schietoefening met mortiergranaten. Bij dat laatste incident bleek Defensie ernstig te zijn tekortgeschoten. Toen dat bekend werd, trad toenmalig minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert af.

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.