Rekenkamer kraakt bezuiniging op AIVD: risico voor geheime dienst

Het kabinet heeft in 2012 ondoordacht en onverantwoord bezuinigd op inlichtingendienst AIVD. Dat heeft diepe sporen getrokken in de organisatie en levert nog steeds risico's op voor het opereren van de geheime dienst.

Exterieur van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst in Zoetermeer. Beeld anp

Dat concludeert de Algemene Rekenkamer, die op verzoek van de Tweede Kamer onderzoek deed naar het korten en later weer verhogen van het budget van de AIVD tussen 2012 en 2015.

De Rekenkamer is vooral kritisch over de harde bezuiniging die in de formatie van 2012 is bedacht maar waarvoor een goede onderbouwing ontbrak. Verantwoordelijk minister Plasterk (Binnenlandse Zaken) ging akkoord met het schrappen van 68 miljoen euro op de dienst, ongeveer een derde van het totale budget. Hij noemde dat in de zomer van 2013 'verantwoord'. De Rekenkamer schetst nu de gevolgen. Er is geen meerjarenperspectief meer en ondanks het plan om operationeel personeel te ontzien blijkt de uitstroom van personeel in 2014 twee keer zo groot als in 2012. Waardevolle kennis en ervaring zijn daardoor verloren gegaan.

Ook het opheffen van de interne academie voor spionnen en het korten op functies voor het uitvoeren van evaluaties brengt risico's met zich mee, schrijft de Rekenkamer. Dit heeft nog jaren gevolgen voor de kwaliteit, interne tegenspraak en het kritisch vermogen van de AIVD.

Minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken Beeld anp

Minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) denkt dat de AIVD er de afgelopen jaren beter op is geworden en er nu goed voor staat, laat hij weten op BNR Nieuwsradio. De inlichtingen- en veiligheidsdienst moest fors bezuinigen, maar het ging er volgens Plasterk vooral om dat de dienst doelmatiger ging werken. Geld dat de efficiency-operatie opleverde, vloeide deels weer terug in de organisatie. Daarmee kon bijvoorbeeld meer onderzoek worden gedaan, aldus Plasterk. Hij is wel blij dat de AIVD inmiddels weer meer geld krijgt. 'Het budget is nu groter dan ooit', zei Plasterk.

De adviezen die de Rekenkamer heeft uitgebracht naar aanleiding van de bezuinigingen, zal de minister opvolgen. Zo moet het kabinet vooraf beter aangeven welke taken de dienst al dan niet moet blijven doen.

Jihadreizigers en Krim

Door de problematiek rond jihadreizigers en de onrust op de Krim kreeg de AIVD er de afgelopen jaren in drie stappen weer geld bij. Daardoor is het budget nu hoger dan voor de bezuiniging van 2012. Overigens heeft de Rekenkamer ook kritiek op het functioneren van de inlichtingendienst zelf. De AIVD blijkt geen overzicht te hebben van wat de verschillende taken van de dienst kosten. Dat maakt parlementaire controle op de prestaties van de dienst in samenhang met de financiële middelen onmogelijk. Ook mist een deugdelijke financiële onderbouwing voor de huisvesting van de AIVD en de MIVD in één gebouw. De Rekenkamer schrijft verder dat door gebrekkig toezicht van de Tweede Kamer onvoldoende zicht is op het 'algeheel functioneren van de AIVD'.

In reactie op eerdere berichten over een onrustige en explosieve sfeer onder AIVD-medewerkers zei Plasterk in maart: 'De organisatie staat er goed voor en is goed in staat zijn werk te doen'. Hij gaf wel toe dat de ingrijpende bezuinigingen voor 'onrust' hadden gezorgd. Nu omarmt hij de conclusies en aanbevelingen van de Rekenkamer. De minister zal een 'meerjarige visie op het functioneren en presteren van de veiligheidsdiensten opstellen' en kosten en doelen van de AIVD beter in kaart brengen, belooft hij.

Dinsdag maakte Plasterk bekend dat hij de AIVD onderzoek laat doen naar berichten dat de Amerikaanse NSA tussen 2005 en 2008 toegang had tot internetkabels die via Nederlands grondgebied gaan. Aanleiding is een statement van de Oostenrijkse politicus Peter Pilz over spionage door de Duitse en Amerikaanse inlichtingendiensten. Volgens Pilz zijn de internetverbindingen van Amsterdam naar Oostenrijk en Luxemburg en die van Rotterdam naar Wenen afgetapt. Deze kabels gaan via het grote internetknooppunt De-Cix in Frankfurt. Het is onduidelijk of het de Amerikanen om Nederlandse doelen te doen was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.